Adhyaya 31

Verse 1

प्रह्लाद उवाच दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा । जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः

Prahlāda berkata: Dengan sinar ilahi-Nya sendiri, Dia senantiasa melenyapkan kegelapan makhluk; Dia menumbuhkan kebahagiaan tertinggi bagi para bhakta, dan Dialah penghapus segala ketakutan mereka.

Verse 2

पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः । दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव

Dihiasi dengan panji-panji dan tiang bendera, Dvārakā—yang sentiasa menambah kemenangan—bersinar dengan cahaya ilahi pembawa pahala, laksana raja segala gunung.

Verse 3

दृष्ट्वाऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् । विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि

Tatkala melihat kediaman Viṣṇu yang dihiasi senjata-senjata ilahi-Nya, mereka menanggalkan terompah dan payung, lalu rebah ke bumi dalam sujud penuh.

Verse 4

भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् । अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः

Wahai brāhmaṇa laksana harimau, sungguh menakjubkan dan agunglah perbuatan berguling di bumi yang dilakukan oleh tīrtha-tīrtha itu; demikian pula pada segala kṣetra suci dan yang lainnya.

Verse 5

वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा । यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती

Vārāṇasī, Kurukṣetra dan Prayāga; juga Jāhnavī (Gaṅgā); Yamunā dan Narmadā yang suci; Prācī dan Sarasvatī yang mulia—(semuanya hadir).

Verse 6

गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा

Godāvarī yang amat suci; Gayā; tiga yang membawa keberkatan; Śāligrāma, wilayah suci yang besar; serta Cakra-nadī yang diberkati lagi suci—(semuanya hadir).

Verse 7

पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः । पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

Sungai Payoṣṇī, Tapatī, Kṛṣṇā dan Kāverī serta yang lain—penganugerahan pahala kebajikan yang luhur; tīrtha bermula dengan Puṣkara; lautan-lautan; dan gunung-ganang yang paling mulia—semuanya hadir di sana.

Verse 8

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

Ayodhyā, Mathurā, Māyā (Haridvāra), Avanti dan yang lain—pemberi mokṣa (pembebasan); juga Śrīraṅga yang disebut Ananta; dan terutama Prabhāsa—semuanya dimuliakan/hadir.

Verse 9

पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः । त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः

Wilayah suci tertinggi milik Puruṣottama, beserta rimba yang membawa berkat dan kawasan-kawasan suci lainnya—di sini, segala tīrtha yang wujud di seluruh tiga alam hadir sepenuhnya, dalam segala cara.

Verse 10

दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः । जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः

Tatkala menyaksikan kediaman suci Kṛṣṇa, mereka berkali-kali diliputi sukacita—menggelegar dengan seruan “Jaya!” dan “Namo!”, serta melantunkan nama-nama Hari dengan lantang.

Verse 11

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

Sambil menitis air mata kebahagiaan, dan dengan suara tersekat oleh cinta bhakti, semua para muni memuji tīrtha serta tempat-tempat suci—sepenuhnya dan dalam segala hal.

Verse 12

अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् । वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्

Kemudian, ketika mereka dengan jiwa gembira saling memuji tempat-tempat suci, Maharsi Nārada memandang wajah mereka semua lalu bersabda.

Verse 13

श्रीनारद उवाच । राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः । तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्

Śrī Nārada bersabda: “Wahai yang mulia, kamu telah menghimpun timbunan pahala kebajikan yang agung; kerana hanya setelah ribuan kelahiran barulah seseorang beroleh darśana akan mandir Śrī Kṛṣṇa.”

Verse 14

दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः । दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्

Darśana akan Tuhan Kṛṣṇa, tekad untuk berziarah ke Dvārakā, dan bhakti yang teguh kepada Mahāviṣṇu—semuanya bukanlah buah tapa yang kecil atau remeh.

Verse 16

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

Berbahagialah sungai Gautamī Gaṅgā ini, dan berbahagialah Gautama, sang pertapa agung; dengan rahmatnya, kesejahteraan semua kini telah terlaksana.

Verse 17

यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् । संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः

Buah korban suci, pengajian kitab suci, sedekah, tapa, nazar, dan samādhi telah kami peroleh; dan kamu juga, wahai yang bagaikan jelmaan segala tīrtha.

Verse 18

यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः । कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः

Kamu sekalian ialah segala tīrtha dan seluruh kṣetra suci. Dengan perintah Śrī Kṛṣṇa, tinggallah di sini pada setiap masa—bersama semua para dewa.

Verse 19

धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं । सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्

Berbahagialah benar para leluhur bagi keturunan yang memperoleh darśana Kṛṣṇa; kerana dengan sukacita perayaan mereka pergi ke Dvārakā dan menyaksikan kota kesayangan Hari.

Verse 20

इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा । प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्

Dvārakā yang suci ini bersinar indah, kekasih Kṛṣṇa. Semoga orang yang amat beruntung menyaksikannya, dan demikian juga menyaksikan Vārāṇasī yang penuh keberkatan.

Verse 21

क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः । तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते

Biarlah kṣetra-kṣetra utama—bermula dengan Kurukṣetra—menyaksikan Dvārakā milik Tuhan. Demikian juga Mathurā, Kāśī, Māyā (Haridvāra) serta Ayodhyā pun bersinar dalam kemuliaan.

Verse 22

अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते

Bukan Avantī (Ujjayinī), bukan juga Kāñcī, bahkan kṣetra suci Puruṣottama (Puri) pun tidak bersinar sedemikian; malah Kurukṣetra, walau pada waktu gerhana matahari, tidaklah secerah itu.

Verse 23

ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते

Bahkan Gayā-tīrtha pun tidak terlihat bersinar sedemikian rupa sebagaimana kṣetra suci ini memancarkan kemuliaannya.

Verse 24

ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते । सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते

Sebagaimana matahari mengatasi cahaya planet, gugusan bintang dan bintang-bintang, demikianlah ‘Matahari Dvārakā’ mengatasi para raja di antara kṣetra dan tīrtha suci.

Verse 25

प्रह्लाद उवाच । निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्

Prahlāda berkata: Setelah mendengar apa yang diucapkan oleh Nārada, para brāhmaṇa (dvija) pun bersukacita. Mereka menempatkan semua kṣetra dan tīrtha suci di hadapan, serta memuliakan Gautama sebagai pemimpin, lalu berangkat.

Verse 26

विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः । प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ

Meninggalkan Gautamī di sana, mereka pun meneruskan perjalanan dengan tergesa-gesa. Dan Gautamī juga, dalam kegembiraan, bersujud di tempat itu lalu segera menyusul mereka.

Verse 27

गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः । प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये

Dengan nyanyian dan alat muzik, dengan tarian, serta panji-panji di sekeliling, mereka semua pun berjalan sambil melantunkan stotra menuju tempat perlindungan Dvārakā.

Verse 28

स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् । प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्

Baginda menempatkan segala tīrtha di hadapan, dan di tengah Baginda menempatkan Prayāga yang indah—raja segala tīrtha—bersukacita kerana menyaksikan kṣetra yang suci.

Verse 29

ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः । जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती

Sesudah itu, resi yang paling utama melakukan mandi suci di sungai-sungai—Jāhnavī (Gaṅgā), Gautamī, Revā (Narmadā), Yamunā, dan Sarasvatī yang purba.

Verse 30

सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा । कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी

Sarayū, Gaṇḍakī, Tāpī, Payoṣṇī dan Yamunā; juga Kṛṣṇā, Bhīmarathī, Gaṅgā dan Kāverī—pemusnah dosa—semuanya disebut sebagai sungai-sungai suci.

Verse 31

मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी । व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्

Mandākinī yang maha-berpahala dan sungai Bhogavatī yang berpahala: semuanya bergerak serentak, memandang kota Dvārakā.

Verse 32

ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः । ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च

Kemudian datanglah tujuh lautan, masing-masing disertai tīrtha miliknya; dan sesudah itu datang pula hutan-hutan, dihiasi pertapaan (āśrama) yang suci.

Verse 33

ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः । नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः

Kemudian tampaklah gunung-gunung yang indah—Meru dan yang lain-lain—sungguh gemilang; para maharṣi menari dan menyanyi dengan kidung pujian serta stotra suci.

Verse 34

ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः । गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः

Kemudian para ṛṣi dan para dewa, bergembira di segenap penjuru, menyanyi dan menari sambil melaungkan nama-nama suci Hari dengan lantang.

Verse 35

वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः । प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः । ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः

Bergembira oleh dentuman alat muzik yang nyaring dan laungan “Jaya!”, mereka tiba di tebing Sungai Gomati, dihiasi buah pahala segala yajña; semua yang amat berpunya itu, dengan hati meluap gembira, menunduk memberi sembah bakti.

Verse 36

श्रीनारद उवाच । हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि । श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये

Śrī Nārada bersabda: “Wahai Bhāgīrathī, wahai Revā, wahai Yamunā—dengarlah, wahai Gautamī. Dewi Gomati yang mulia adalah yang terunggul, termasyhur di tiga alam.”

Verse 37

यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया । तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा । स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह

Di dalamnya, sekali mandi sahaja menandingi daya penyelamatan pengetahuan Brahman. Maka Gomati ini sesungguhnya yang paling utama di antara segala tīrtha. Pembebasan dicapai melalui penyedaran Brahman, atau dengan wafat di Prayāga; namun dengan mandi semata-mata di Gomati, seseorang dibebaskan—bersama para leluhurnya.

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् । गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः

Prahlāda berkata: “Setelah mendengar tentang tīrtha-tīrtha itu serta kemuliaannya yang agung dan menakjubkan, mereka mandi di Sungai Gomati dengan penuh śraddhā, lalu meneruskan perjalanan dengan perayaan sebagai perarakan di hadapan.”

Verse 39

ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः । ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे

Kemudian kawasan-kawasan suci dan tīrtha—sungai-sungai, lautan dan lain-lain—setibanya di mandapa pintu gerbang, menyaksikan Dvārakā yang indah menawan.

Verse 40

स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते । सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्

Mereka melihatnya bersemayam di atas singgahsana surgawi yang dihiasi permata dan emas—indah jelita, bercahaya, berwarna putih suci, dan bersinar dengan kemilau setara Rudra dan Surya.

Verse 41

दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् । किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः

Berbusana kain surgawi dan sarat dengan harum suci, ia dihiasi perhiasan ratna—berseri dengan mahkota dan subang ilahi, serta diperindah dengan gelang dan perhiasan lainnya.

Verse 42

वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् । श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः

Tangan-tangannya menganugerahkan anugerah dan keberanian tanpa takut, dan ia memegang senjata sangkha, cakra, serta gada. Ia semakin dimuliakan oleh seri payung diraja putih, bersama kipas ekor yak (cāmara) dan lambang-lambang para pengiring.

Verse 43

संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् । महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः

Dipuja dengan himpunan stuti dan digembirakan oleh nyanyian serta alunan alat muzik, baginda bersemayam di atas singgahsana agung. Melihat kota Dvāravatī demikian, mereka semua serentak menunduk sujud, dengan bhakti yang mendalam, masing-masing menurut caranya.