Adhyaya 14

Verse 1

सूत उवाच । प्राप्तसिंहासनो वीरो भद्रायुः स महीपतिः । प्रविवेश वनं रम्यं कदाचिद्भार्यया सह

Sūta berkata: Setelah menaiki singgahsana, Bhadrāyu sang wira, raja penguasa bumi itu, pada suatu ketika memasuki rimba yang indah bersama isterinya.

Verse 2

तस्मिन्विकसिताशोकप्रसूननवपल्लवे । प्रोत्फुल्लमल्लिकाखंडकूजद्भ्रमरसंकुले

Di tempat itu, bunga aśoka yang mekar dan pucuk-pucuk muda yang segar menghiasi; dan gugusan melur yang berkembang penuh dipenuhi dengung lebah.

Verse 3

नवकेसरसौरभ्यबद्धरागिजनोत्सवे । सद्यः कोरकिताशोकतमालगहनांतरे

Di sana, haruman debunga baharu laksana kesar mengikat kegembiraan para insan yang diliputi rasa cinta; dan di celah rimbunan pokok tamāla, pohon aśoka baru sahaja mengeluarkan kuntum-kuntum kuncup.

Verse 4

प्रसूनप्रकरानम्र माधवीवनमंडपे । प्रवालकुसुमोद्द्योतचूतशाखिभिरञ्चिते

Di balai dalam rimbunan sulur Mādhavī, dahan-dahan tunduk kerana gugusan bunga; dan ranting mangga yang bersinar dengan bunga merah bak karang menghiasi tempat itu, tampak gemilang dan meriah.

Verse 5

पुन्नागवनविभ्रांतपुंस्कोकिलविराविणि । वसन्तसमये रम्ये विजहार स्त्रिया सह

Pada musim bunga yang indah itu, di rimba punnāga yang bergema dengan seruan burung kukila jantan yang berterbangan, raja bersuka-ria di sana bersama permaisurinya.

Verse 6

अथाविदूरे क्रोशंतौ धावंतौ द्विजदंपती । अन्वीयमानौ व्याघ्रेण ददर्श नृपसत्तमः

Kemudian, tidak jauh dari situ, raja yang utama melihat sepasang suami isteri brāhmaṇa berlari sambil meratap, dikejar oleh seekor harimau.

Verse 7

पाहि पाहि महाराज हा राजन्करुणानिधे । एष धावति शार्दूलो जग्धुमावां महारयः

“Selamatkanlah, selamatkanlah, wahai Mahārāja! Wahai raja, khazanah belas kasihan! Harimau ini sedang menerjang dengan kelajuan yang menggerunkan untuk membaham kami!”

Verse 8

एष पर्वतसंकाशः सर्वप्राणिभयंकरः । यावन्न खादति प्राप्य तावन्नौ रक्ष भूपते

“Ia sebesar gunung, menggerunkan semua makhluk. Sebelum ia sempat mendekat lalu memakan kami—wahai Bhūpati—lindungilah kami!”

Verse 9

इत्थमाक्रंदितं श्रुत्वा स राजा धनुराददे । तावदागत्य शार्दूलो मध्ये जग्राह तां वधूम्

Mendengar jeritan demikian, raja pun mengangkat busurnya. Namun pada saat itu juga, harimau menerpa dan di tengah-tengah mereka merampas sang pengantin perempuan.

Verse 10

हा नाथ नाथ हा कांत हा शंभो जगतः पते । इति रोरूयमाणां तां यावज्जग्राह भीषणः

Sambil meraung ia berseru, “Wahai Natha, wahai Natha! Wahai kekasih! Wahai Śambhu, Tuhan alam semesta!”—tatkala ia masih merintih demikian, binatang yang menggerunkan itu pun menyambar dirinya.

Verse 11

तावत्स राजा निशितैर्भल्लैर्व्याघ्रमताडयत् । न च तैर्विव्यथे किंचिद्गिरींद्र इव वृष्टिभिः

Kemudian raja memanah harimau itu dengan anak panah yang tajam; namun ia tidak berasa sakit sedikit pun—laksana puncak gunung yang tidak berganjak oleh hujan.

Verse 12

स शार्दूलो महासत्त्वो राज्ञोस्त्रैरकृतव्यथः । बलादाकृष्य तां नारीमपाक्रामत सत्वरः

Harimau yang gagah itu tidak terluka oleh senjata raja; dengan paksa ia menyeret wanita itu lalu melarikan diri dengan segera.

Verse 13

व्याघ्रेणापहृतां पत्नीं वीक्ष्य विप्रोऽतिदुःखितः । रुरोद हा प्रिये बाले हा कांते हा पतिव्रते

Melihat isterinya dilarikan oleh harimau, sang brāhmaṇa dilanda dukacita yang amat. Ia menangis kuat: “Aduhai, kekasihku! Wahai yang lembut! Wahai tersayang! Wahai isteri yang setia kepada suami!”

Verse 14

एकं मामिह संत्यज्य कथं लोकांतरं गता । प्राणेभ्योपि प्रियां त्यक्त्वा कथं जीवितुमुत्सहे

Meninggalkanku sendirian di sini, bagaimanakah dikau pergi ke dunia lain? Setelah melepaskan seseorang yang lebih berharga daripada nyawaku sendiri, bagaimanakah aku mampu meneruskan hidup?

Verse 15

राजन्क्व ते महास्त्राणि क्व ते श्लाघ्यं महद्धनुः । क्व ते द्वादशसाहस्रमहानागातिगं बलम्

Wahai Raja, di manakah senjata-senjata saktimu sekarang? Di manakah busur agungmu yang termasyhur itu? Di manakah kekuatanmu yang dikatakan melampaui dua belas ribu gajah perkasa?

Verse 16

किं ते शंखेन खङ्गेन किं ते मंत्रास्त्रविद्यया । किं च तेन प्रयत्नेन किं प्रभावेण भूयसा

Apa gunanya bagimu sangkakala dan pedang itu? Apa gunanya pengetahuan mantera dan ilmu senjatamu? Apa gunanya segala usaha itu—dan apa gunanya 'kekuasaan' yang besar—jika gagal pada saat diperlukan?

Verse 17

तत्सर्वं विफलं जातं यच्चान्यत्त्वयि तिष्ठति । यस्त्वं वनौकसं जंतुं निवारयितुमक्षमः

Segala-galanya telah menjadi sia-sia—apa sahaja yang tinggal dalam dirimu—kerana dikau tidak berdaya untuk menahan makhluk penghuni hutan yang buas itu.

Verse 18

क्षात्त्रस्यायं परो धर्मः क्षताद्यत्परिरक्षणम् । तस्मात्कुलोचिते धर्मे नष्टे त्वज्जीवितेन किम्

Inilah dharma tertinggi seorang kesatria: melindungi mereka yang terluka dan menderita. Oleh itu, jika kewajiban yang pantas bagi garis keturunanmu telah hilang, apa gunanya hidupmu?

Verse 19

आर्तानां शरणार्तानां त्राणं कुर्वंति पार्थिवाः । प्राणैरर्थैश्च धर्मज्ञास्तद्विहीना मृतोपमाः

Raja yang mengetahui dharma melindungi orang yang menderita dan mereka yang memohon perlindungan, walau terpaksa mengorbankan nyawa dan harta. Yang tiada semangat itu seakan-akan sudah mati.

Verse 20

धनिनां दानहीनानां गार्हस्थ्याद्भिक्षुता वरा । आर्तत्राणविहीनानां जीवितान्मरणं वरम्

Bagi orang kaya yang tiada sedekah, mengemis lebih baik daripada hidup sebagai grihastha. Dan bagi yang tidak menyelamatkan orang sengsara, mati lebih baik daripada hidup.

Verse 21

वरं विषादनं राज्ञो वरमग्नौ प्रवेशनम् । अनाथानां प्रपन्नानां कृपणानामरक्षणात्

Bagi raja, lebih baik diliputi dukacita, bahkan lebih baik masuk ke dalam api, daripada gagal melindungi yang tiada pelindung, yang berserah diri memohon naungan, dan yang papa.

Verse 22

इत्थं विलपितं तस्य स्ववीर्यस्य च गर्हणम् । निशम्य नृपतिः शोकादात्मन्येवमचिंतयत्

Setelah mendengar ratapan demikian serta celaan terhadap keberanian dirinya sendiri, sang raja diliputi dukacita lalu merenung dalam hati begini.

Verse 23

अहो मे पौरुषं नष्टमद्य दैवविपर्ययात् । अद्य कीर्तिश्च मे नष्टा पातकं प्राप्तमुत्क टम्

Aduhai! Hari ini keperwiraanku musnah kerana putaran takdir yang songsang. Hari ini kemasyhuranku juga lenyap; dosa yang amat berat telah menimpa diriku.

Verse 24

धर्मः कालोचितो नष्टो मन्दभाग्यस्य दुर्मतेः । नूनं मे संपदो राज्यमायुष्यं क्षयमेष्यति

Bagi insan yang malang nasib dan tersesat fikirannya, dharma yang tepat pada waktunya pun lenyap. Sesungguhnya kemakmuranku, kerajaanku, dan bahkan usia hayatku kini menuju kemerosotan.

Verse 25

अपुंसां संपदो भोगाः पुत्रदारधनानि च । दैवेन क्षणमुद्यंति क्षणादस्तं व्रजंति च

Bagi yang tidak teguh pendirian, kemakmuran dan kenikmatan—anak, isteri dan harta—oleh takdir muncul seketika, dan seketika pula tenggelam lalu lenyap.

Verse 26

अत एनं द्विजन्मानं हतदारं शुचार्दितम् । गतशोकं करिष्यामि दत्त्वा प्राणानपि प्रियान्

Maka aku akan membebaskan dvija ini—yang kehilangan isteri dan disiksa dukacita—daripada kesedihan, walaupun aku terpaksa mengorbankan nafas hayatku yang tercinta.

Verse 27

इति निश्चित्य मनसा भद्रायुर्नृपसत्तमः । पतित्वा पादयोस्त्वस्य बभाषे परिसांत्वयन्

Setelah berketetapan demikian dalam hati, Bhadrāyu—yang terbaik antara para raja—tersungkur di kaki beliau lalu berkata sambil menenangkan.

Verse 28

कृपां कुरु मयि ब्रह्मन्क्षत्रबंधौ हतौजसि । शोकं त्यज महाबुद्धे दास्याम्यर्थं तवेप्सितम्

Wahai brāhmaṇa, kasihanilah aku; aku hanyalah kṣatriya pada nama, tanpa kekuatan. Wahai yang berakal besar, tinggalkan dukacita; akan aku kurniakan kepadamu apa jua yang engkau inginkan.

Verse 29

इदं राज्यमियं राज्ञी ममेदं च कलेवरम् । त्वधीनमिदं सर्वं किं तेऽभिलषितं वद

Kerajaan ini, permaisuri ini, bahkan jasadku ini—segala-galanya di sini berada di bawah kuasamu. Katakanlah, apakah yang engkau hajatkan?

Verse 30

ब्राह्मण उवाच । किमादर्शेन चांधस्य किं गृहैर्भैक्ष्यजीविनः । किं पुस्तकेन मूर्खस्य ह्यस्त्रीकस्य धनेन किम्

Brahmana itu berkata: Apa guna cermin bagi orang buta? Apa guna rumah bagi yang hidup dengan sedekah? Apa guna kitab bagi orang bodoh? Dan apa guna harta bagi yang tiada isteri?

Verse 31

अतोऽहं गतपत्नीको भुक्तभोगो न कर्हिचित् । इमां तवाग्रमहिषीं कामार्थं दीयतां मम

Maka aku—tanpa isteri dan belum pernah menikmati kenikmatan—memohon agar permaisuri utama tuanku ini diserahkan kepadaku demi memenuhi hasrat.

Verse 32

राजोवाच । ब्रह्मन्किमेष धर्मस्ते किमेतद्गुरुशासनम् । अस्वर्ग्यमयशस्यं च परदाराभिमर्शनम्

Raja berkata: Wahai brāhmaṇa, apakah ‘dharma’ yang begini, dan apakah ajaran guru yang sedemikian? Menyentuh isteri orang lain bukan jalan ke syurga—bahkan aib dan kehinaan.

Verse 33

दातारः संति वित्तस्य राज्यस्य गजवाजिनाम् । आत्मदेहस्य वा क्वापि न कलत्रस्य कर्हिचित्

Ada pemberi sedekah harta, kerajaan, gajah dan kuda; di suatu tempat ada juga yang menyerahkan tubuhnya sendiri—namun isteri tidak pernah, pada bila-bila masa, diberikan.

Verse 34

परदारोपभोगेन यत्पापं समुपार्जितम् । न तत्क्षालयितुं शक्यं प्रायश्चित्तशतैरपि

Dosa yang terkumpul kerana menikmati isteri orang lain tidak dapat disucikan—walaupun dengan ratusan amalan penebusan (prāyaścitta) sekalipun.

Verse 35

ब्राह्मण उवाच । अपि ब्रह्मवधं घोरमपि मद्यनिषेवणम् । तपसा नाशयिष्यामि कि पुनः पारदारिकम् । तस्मात्प्रयच्छ मे भार्यामिमां त्वं ध्रुवमन्यथा

Brahmana itu berkata: “Walau dosa ngeri membunuh brahmana, walau dosa meminum arak—akan kuhapus dengan tapa; apatah lagi hal isteri orang lain. Maka serahkanlah isteri ini kepadaku; jika tidak, kebinasaan pasti.”

Verse 36

अरक्षणाद्भयार्तानां गंतासि निरयं ध्रुवम् । इति विप्रगिरा भीतश्चिंतयामास पार्थिवः । अरक्षणान्महत्पापं पत्नीदानं ततो वरम्

“Kerana gagal melindungi mereka yang ditimpa ketakutan, engkau pasti ke neraka.” Gentar oleh kata-kata brahmana itu, raja pun berfikir: “Mengabaikan perlindungan ialah dosa besar; maka menyerahkan isteriku adalah keburukan yang lebih ringan.”

Verse 37

अतः पत्नीं द्विजाग्र्याय दत्त्वा निर्मुक्तकिल्विषः । सद्यो वह्निं प्रवेक्ष्यामि कीर्तिश्च निहिता भवेत्

“Maka, setelah menyerahkan isteriku kepada brahmana yang paling utama dan bebas daripada dosa, aku akan segera masuk ke dalam api; dengan demikian kemasyhuranku akan ditegakkan.”

Verse 38

इति निश्चित्य मनसा समुज्ज्वाल्य हुताशनम् । तं ब्राह्मणं समाहूय ददौ पत्नीं सहोदकाम्

Setelah menetapkan keputusan dalam hati, baginda menyalakan api suci. Lalu baginda memanggil brahmana itu dan menyerahkan isterinya kepadanya, beserta upacara air (udaka) sebagai pengesahan.

Verse 39

स्वयं स्नातः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य विबुधेश्वरान् । तमग्निं द्विः परिक्रम्य शिवं दध्यौ समाहितः

Dia sendiri mandi lalu menjadi suci, menunduk sembah kepada para penguasa para dewa. Dia mengelilingi api itu dua kali, dan dengan hati yang terhimpun bermeditasi kepada Śiva.

Verse 40

तमथाग्नौ पतिष्यंतं स्वपदासक्तचेतसम् । प्रत्यदृश्यत विश्वेशः प्रादुर्भूतो जगत्पतिः

Kemudian, ketika dia hampir terjun ke dalam api, dengan hati terpaut pada kaki-Nya, Viśveśvara—Tuan segala alam—menampakkan diri di hadapannya.

Verse 41

तमीश्वरं पंचवक्त्रं त्रिनेत्रं पिनाकिनं चन्द्रकलावतंसम् । आलंबितापिंगजटाकलापं मध्यंगतं भास्करकोटितेजसम्

Dia menyaksikan Tuhan itu: bermuka lima, bermata tiga, pemegang busur Pināka; berhias sabit bulan; dengan jalinan jata keperangan tergantung; bersinar di tengah dengan cahaya laksana sepuluh juta matahari.

Verse 42

मृणालगौरं गजचर्मवाससं गंगातरंगो क्षितमौलिदेशम् । नागेंद्रहारावलिकंकणोर्मिकाकिरीटकोट्यंगदकुंडलोज्ज्वलम्

Tubuh-Nya pucat seperti serat teratai, berselimut kulit gajah; di atas kepala-Nya beriak gelombang Gaṅgā; berseri dengan kalung raja ular, deretan gelang dan kelat lengan, serta mahkota dan subang yang berkilau.

Verse 43

त्रिशूलखट्वांगकुठारचर्ममृगाभयेष्टार्थपिनाकहस्तम् । वृषोपरिस्थं शितिकंठमीशं प्रोद्भूतमग्रे नृपतिर्ददर्श

Raja melihat di hadapannya Tuhan Nīlakaṇṭha yang menzahirkan diri, bersemayam di atas lembu; tangan-Nya memegang triśūla, khaṭvāṅga, kapak, kulit, rusa, mudrā pemberi tanpa takut, kurnia pemenuh hajat, dan busur Pināka.

Verse 44

अथांबराद्द्रुतं पेतुर्दिव्याः कुसुमवृष्टयः । प्रणेदुर्देवतूर्याणि देवाश्च ननृतुर्जगुः

Kemudian, dengan segera dari langit turun hujan bunga-bunga ilahi. Alat muzik para dewa bergema, dan para dewa menari serta bernyanyi dalam perayaan.

Verse 45

तत्राजग्मुर्नारदाद्याः सनकाद्या सुरर्षयः । इन्द्रादयश्च लोकेशास्तथाब्रह्मर्षयोऽमलाः

Di sana hadir Nārada dan yang lain-lain, para resi suci bermula dengan Sanaka; juga Indra serta para penjaga alam, bersama para brahmarṣi yang murni tanpa cela.

Verse 46

तेषां मध्ये समासीनो महादेवः सहोमया । ववर्ष करुणासारं भक्तिनम्रे महीपतौ

Di tengah-tengah mereka, Mahādeva bersemayam bersama Umā. Kepada raja yang tunduk dalam bhakti, Baginda mencurahkan sari kasih belas ihsan.

Verse 47

तद्दर्शनानंदविजृंभिताशयः प्रवृद्धबाष्पांबुपरिप्लुतांगः । प्रहृष्टरोमा गलगद्गदाक्षरं तुष्टाव गीर्भिर्मुकुलीकृतांजलिः

Hatinya mekar oleh sukacita melihat darśana ilahi itu; seluruh tubuhnya dibasahi aliran air mata; bulu romanya meremang; kata-katanya tersekat dengan suara tercekik—lalu dengan tangan terkatup ia memuji Tuhan dengan kidung pujian.

Verse 48

राजोवाच । नतोस्म्यहं देवमनाथमव्ययं प्रधानमव्यक्तगुणं महांतम् । अकारणं कारणकारणं परं शिवं चिदानंदमयं प्रशांतम्

Raja berkata: Aku bersujud kepada Dewa itu—yang seakan tanpa pelindung namun menjadi pelindung semua, yang tidak binasa; Sang Pradhāna yang maha luas, dengan guṇa yang tidak termanifest. Yang tanpa sebab, namun menjadi sebab bagi segala sebab; Śiva Yang Tertinggi, berhakikat kesedaran dan kebahagiaan, amat damai.

Verse 49

त्वं विश्वसाक्षी जगतोऽस्यकर्त्ता विरूढधामा हृदि सन्निविष्टः । अतो विचिन्वंति विधौ विपश्चितो योगैरनेकैः कृतचित्तरोधैः

Engkau ialah Saksi alam semesta dan Pencipta jagat ini; kemuliaan-Mu teguh, Engkau bersemayam di dalam hati. Maka para bijaksana mencari-Mu menurut tatacara, melalui pelbagai yoga, setelah mengekang dan menahan minda.

Verse 50

एकात्मतां भावयतां त्वमेको नानाधियां यस्त्वमनेकरूपः । अतींद्रियं साक्ष्युदयास्तविभ्रमं मनःपथात्संह्रियते पदं ते

Bagi mereka yang merenung tentang kesatuan, Engkau ialah Yang Esa; bagi minda yang beraneka kecenderungan, Engkau tampak dalam pelbagai rupa. Hakikat-Mu melampaui pancaindera; apabila kesedaran sebagai Saksi terbit, kedudukan sejati-Mu terangkat dari laluan fikiran dan menjadi tak terungkap.

Verse 51

तं त्वां दुरापं वचसो धियाश्च व्यपेतमोहं परमात्मरूपम् । गुणैकनिष्ठाः प्रकृतौ विलीनाः कथं वपुः स्तोतुमलंगिरो मे

Engkau sukar dicapai oleh kata-kata dan juga oleh fikiran—bebas daripada khayal, berwujud Paramātman. Namun tuturku tenggelam dalam guṇa-guṇa prakṛti dan terpaut padanya; bagaimana mungkin bahasaku memadai untuk memuji rupa-Mu?

Verse 52

तथापि भक्त्याश्रयतामुपेयुस्तवांघ्रिपद्मं प्रणतार्तिभंजनम् । सुघोरसंसारदवाग्निपीडितो भजामि नित्यं भवभीतिशांतये

Namun demikian, mereka yang berlindung pada bhakti akan sampai ke padma kaki-Mu, Pemusnah derita orang yang bersujud. Disiksa oleh api rimba saṃsāra yang mengerikan, aku sentiasa berbhajan kepada-Mu demi menenteramkan ketakutan terhadap bhava (kelahiran-ulang).

Verse 53

नमस्ते देव देवाय महादेवाय शंभवे । नमस्त्रिमूर्तिरूपाय सर्गस्थित्यंतकारिणे

Sembah sujud kepada-Mu, Dewa segala dewa, Mahādeva, Śambhu. Sembah sujud kepada-Mu, yang berwujud Trimūrti, yang mengadakan penciptaan, pemeliharaan, dan peleburan (pralaya).

Verse 54

नमो विश्वादिरूपाय विश्वप्रथमसाक्षिणे । नमः सन्मात्रतत्त्वाय बोधानंदघनाय च

Sembah sujud kepada-Mu, wahai Yang berwujud sebagai asal mula alam semesta, Saksi pertama jagat raya. Sembah sujud kepada-Mu, wahai Hakikat yang semata-mata Wujud—gumpalan padu Kesedaran dan Ānanda.

Verse 55

सर्वक्षेत्रनिवासाय क्षेत्रभिन्नात्मशक्तये । अशक्ताय नमस्तुभ्यं शक्ताभासाय भूयसे

Sembah sujud kepada-Mu, yang bersemayam di setiap kṣetra dan setiap jasad; kuasa Ātman-Mu tampak sebagai banyak diri yang berbeza pada tiap kṣetra. Walau Engkau melampaui segala batas dan kebergantungan, aku tetap menunduk kepada-Mu yang menjelma sebagai sinar Śakti di mana-mana.

Verse 56

निराभासाय नित्याय सत्यज्ञानांतरात्मने । विशुद्धाय विदूराय विमुक्ताशेषकर्मणे

Sembah sujud kepada Yang Kekal, bebas daripada segala bayang-bayang ilusi; yang hakikat batin-Nya ialah kebenaran dan pengetahuan. Sembah sujud kepada Yang Maha Suci dan Melampaui, yang terbebas daripada seluruh sisa karma.

Verse 57

नमो वेदांतवेद्याय वेदमूलनिवासिने । नमो विविक्तचेष्टाय निवृत्तगुण वृत्तये

Sembah sujud kepada-Mu, yang dikenali melalui Vedānta, yang bersemayam pada akar Veda. Sembah sujud kepada-Mu, yang gerak-laku-Nya sepenuhnya terpisah dan hening, yang jalan-Nya bebas daripada gelora guṇa.

Verse 58

नमः कल्याणवीर्याय कल्याणफलदायिने । नमोऽनंताय महते शांताय शिवरूपिणे

Sembah sujud kepada-Mu, yang memiliki vīrya yang penuh keberkatan, pemberi buah-buah kebaikan. Sembah sujud kepada-Mu, wahai Yang Tidak Bertepi dan Maha Agung, Yang Damai, yang berwujud Śiva—Kebaikan yang membawa berkat.

Verse 59

अघोराय सुघोराय घोराघौघ विदारिणे । भर्गाय भवबीजानां भंजनाय गरीयसे । नमो विध्वस्तमोहाय विशदात्मगुणाय च

Sembah sujud kepada Aghora, Yang tidak menakutkan; dan kepada Sughora, Yang teramat dahsyat, yang mengoyak gerombolan kengerian. Sembah sujud kepada Bharga, Sang Pemusnah yang bercahaya, yang menghancurkan benih-benih bhava (kemenjadian duniawi), Yang paling mulia. Sembah sujud kepada-Mu yang telah memusnahkan moha (khayalan), yang sifat-sifat diri-Nya jernih lagi suci tanpa noda.

Verse 60

पाहि मां जगतां नाथ पाहि शंकर शाश्वत । पाहि रुद्र विरूपाक्ष पाहि मृत्युंजयाव्यय

Peliharalah aku, wahai Natha, Tuhan sekalian alam; peliharalah aku, wahai Śaṅkara, Yang Kekal. Peliharalah aku, wahai Rudra, wahai Virūpākṣa, Tuhan bermata tiga; peliharalah aku, wahai Mṛtyuñjaya, Yang tidak binasa, penakluk maut.

Verse 61

शम्भो शशांककृतशेखर शांतमूर्ते गौरीश गोपतिनिशापहुताशनेत्र । गंगाधरांधकविदारण पुण्यकीर्ते भूतेश भूधरनिवास सदा नमस्ते

Wahai Śambhu, yang bermahkota bulan, berwujud kedamaian; wahai Gaurīśa, yang mata-Nya adalah Surya, Candra dan Api. Wahai Gaṅgādhara, pemecah Andhaka, yang kemasyhurannya suci; wahai Bhūteśa, penghuni gunung—senantiasa hamba bersujud kepada-Mu.

Verse 62

सूत उवाच । एवं स्तुतः स भगवान्राज्ञा देवो महेश्वरः । प्रसन्नः सह पार्वत्या प्रत्युवाच दयानिधिः

Sūta berkata: Setelah dipuji demikian oleh raja, Bhagavān Deva Maheśvara pun berkenan; dan bersama Pārvatī, lautan belas kasih itu menjawab.

Verse 63

ईश्वर उवाच । राजंस्ते परितुष्टोऽस्मि भक्त्या पुण्यस्तवेन च । अनन्यचेता यो नित्यं सदा मां पर्यपूजयः

Īśvara bersabda: Wahai Raja, Aku benar-benar berkenan kepadamu—dengan bhakti-mu dan dengan stava yang suci ini. Dengan hati yang tidak terbahagi, engkau sentiasa memuja-Ku, setiap masa.

Verse 64

तव भावपरीक्षार्थं द्विजो भूत्वाहमागतः । व्याघ्रेण या परिग्रस्ता सैषा दैवी गिरींद्रजा

Untuk menguji keikhlasan niat batinmu, aku datang ke sini dengan menyamar sebagai seorang brāhmaṇa (dvija). Dan ‘puteri, anak kepada Penguasa gunung-ganang’ yang tampak seolah-olah diterkam harimau itu, sesungguhnya ialah penzahiran Ilahi.

Verse 65

व्याघ्रो मायामयो यस्ते शरैरक्षतविग्रहः । धीरतां द्रष्टुकामस्ते पत्नीं याचितवानहम्

Harimau itu bagimu hanyalah rupa yang dibentuk oleh māyā; meski terkena anak panahmu, jasadnya tetap tidak cedera. Dengan hasrat menyaksikan keteguhan keberanianmu, aku pun meminta isterimu daripadamu.

Verse 66

अस्याश्च कीर्तिमालिन्यास्तव भक्त्या च मानद । तुष्टोऽहं संप्रयच्छामि वरं वरय दुर्लभम्

Wahai pemberi kemuliaan, kerana reda dengan bhakti-mu dan bhakti Kīrtimālinī ini, aku mengurniakan kepadamu satu anugerah. Pilihlah, walau sukar diperoleh.

Verse 67

राजोवाच । एष एव वरो देव यद्भवान्परमेश्वरः । भवतापपरीतस्य मम प्रत्यक्षतां गतः

Raja berkata: “Inilah satu-satunya anugerahku, wahai Dewa—bahawa Engkau, Parameśvara, telah berkenan menampakkan diri di hadapanku secara nyata, meskipun aku dihimpit bahang derita dunia.”

Verse 68

नान्यं वरं वृणे देव भवतो वरदर्षभात् । अहं च सेयं सा राज्ञी मम माता च मत्पिता

Wahai Dewa, yang paling utama antara para pemberi anugerah, aku tidak memilih anugerah lain daripada-Mu. Semoga rahmat-Mu meliputi aku, permaisuri ini, serta ibu dan ayahku juga.

Verse 69

वैश्यः पद्माकरो नाम तत्पुत्रः सुनयाभिधः । सर्वानेतान्महादेव सदा त्वत्पार्श्वगान्कुरु

Ada seorang vaiśya bernama Padmākara, dan anaknya bernama Sunaya. Wahai Mahādeva, jadikanlah mereka semua selama-lamanya para pelayan dan pengiring di sisi-Mu.

Verse 70

सूत उवाच । अथ राज्ञी महाभागा प्रणता कीर्तिमालिनी । भक्त्या प्रसाद्य गिरिशं ययाचे वरमुत्तमम्

Sūta berkata: Kemudian permaisuri yang amat berbahagia, Kīrtimālinī, menunduk bersujud; dengan bhakti beliau memperkenan Giriśa lalu memohon kurnia yang paling utama.

Verse 71

राज्ञ्युवाच । चंद्रांगदो मम पिता माता सीमंतिनी च मे । तयोर्याचे महादेव त्वत्पार्श्वे सन्निधिं सदा

Permaisuri berkata: ‘Ayahanda beta ialah Candrāṃgada dan bonda beta Sīmaṃtinī. Wahai Mahādeva, untuk mereka berdua beta memohon agar sentiasa beroleh hadirat di sisi-Mu.’

Verse 72

एवमस्त्विति गौरीशः प्रसन्नो भक्तवत्सलः । तयोः कामवरं दत्त्वा क्षणादंतर्हितोऽभवत्

Gaurīśa, yang mengasihi para bhakta, dengan sukacita bersabda, “Demikianlah.” Setelah mengurniakan anugerah yang dihajati mereka, seketika itu juga Baginda ghaib dari pandangan.

Verse 73

सोपि राजा सुरैः सार्धं प्रसादं प्राप्य शूलिनः । सहितः कीर्तिमालिन्या बुभुजे विषयान्प्रियान्

Raja itu juga, bersama para dewa, memperoleh prasāda daripada Śūlin. Dengan ditemani Kīrtimālinī, baginda menikmati hal-ehwal dunia yang menyenangkan.

Verse 74

कृत्वा वर्षायुतं राज्यमव्याहतबलोन्नतिः । राज्यं पुत्रेषु विन्यस्य भेजे शंभोः परं पदम्

Setelah memerintah kerajaan selama sepuluh ribu tahun dengan kekuatan yang tidak tergugat serta kemakmuran yang kian meningkat, baginda menyerahkan kedaulatan kepada putera-puteranya lalu mencapai kediaman tertinggi Śambhu (Śiva).

Verse 75

चंद्रांगदोपि राजेंद्रो राज्ञी सीमंतिनी च सा । भक्त्या संपूज्य गिरिशं जग्मतुः शांभवं पदम्

Raja Caṃdrāṃgada dan Permaisuri Sīmaṃtinī juga, dengan bhakti menyembah Giriśa (Śiva), lalu kedua-duanya menuju keadaan Śāṃbhava, iaitu kediaman Śambhu.

Verse 76

एतत्पवित्रमघनाशकरं विचित्रं शम्भोर्गुणानुकथनं परमं रहस्यम् । यः श्रावयेद्बुधजनान्प्रयतः पठेद्वा संप्राप्य भोगविभवं शिव मेति सोंते

Kisah menakjubkan lagi amat rahsia tentang kebajikan Śambhu ini menyucikan dan memusnahkan dosa. Sesiapa yang dengan disiplin membacanya atau memperdengarkannya kepada orang bijaksana, setelah memperoleh kenikmatan serta kemuliaan duniawi, akhirnya mencapai Śiva.