Sukta 33

Mantra 1

एतायामोप गव्यन्त इन्द्रमस्माकं सु प्रमतिं वावृधाति । अनामृणः कुविदादस्य रायो गवां केतं परमावर्जते नः ॥

या गमनात आम्ही गव्यन्तः (गो-अन्वेषक) होऊन इंद्राजवळ जातो; तो आमची सु-प्रमति (योग्य बुद्धी/विवेक) वाढवतो. अनामृणः (ऋणरहित) तो, आपल्या रायः (समृद्धी) मधून, गवाम् केतं—प्रकाश-किरणांचे परम चिन्ह—आमच्याकडे वळवो, आणि अंतः-धनाची सर्वोच्च दिशा आम्हाला परत देवो.

Mantra 2

उपेदहं धनदामप्रतीतं जुष्टां न श्येनो वसतिं पतामि । इन्द्रं नमस्यन्नुपमेभिरर्कैर्यः स्तोतृभ्यो हव्यो अस्ति यामन् ॥

त्या अप्रतिहत धनदात्याकडे मी उडत जातो—जसा श्येन (बाज) प्रिय वसतीकडे झेपावतो. योग्य अशा अर्करूपी स्तुत्यांनी नमस्कार करीत मी इंद्राला वंदन करतो—जो यात्रापथावर स्तोत्रकर्त्यांसाठी हव्यस्वरूप आहे.

Mantra 3

नि सर्वसेन इषुधीँरसक्त समर्यो गा अजति यस्य वष्टि । चोष्कूयमाण इन्द्र भूरि वामं मा पणिर्भूरस्मदधि प्रवृद्ध ॥

तू संपूर्ण सेनेच्या इषुधी (तूणीर) घट्ट बांधून ठेवलेस; तुझ्या इच्छेनुसार समर्य (वीरशक्ती) गायी/किरणांना हाकतो. रणात गर्जत, हे इंद्रा, बहु-आनंदाच्या स्वामी, आमच्याशी पाणि (कंजूस/लुटारू) होऊ नकोस—हे बलवर्धित—सोडून द्यावयाचे वाम (कल्याण/संपदा) आमच्यापासून रोखू नकोस.

Mantra 4

वधीर्हि दस्युं धनिनं घनेनँ एकश्चरन्नुपशाकेभिरिन्द्र । धनोरधि विषुणक्ते व्यायन्नयज्वानः सनकाः प्रेतिमीयुः ॥

कारण तू धनिन दस्युला घन (प्रहारक अस्त्र) ने वध केलेस—हे इंद्रा, सहाय्यक शक्तींनी युक्त होऊन एकटा संचार करत. धनुष्यावरून तू पुढे सरकत त्यांना विखुरलेस; अयज्वान (अयज्ञकर्ता) प्राचीन जन विनाशाकडे गेले.

Mantra 5

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

हे इंद्रा! जेव्हा अयज्व (अदीक्षित) जन यज्व (दीक्षित) जनांशी स्पर्धा करू लागले, तेव्हा तू त्यांच्या शिरांनाही दूर फेकून दिलेस. हे हरिवः, हे उग्र! तू दिवातून प्रकट होऊन स्थिर उभा राहिलास तेव्हा तू अव्रत (ऋत-विहीन) जनांना दोन्ही लोकांच्या मध्ये सर्वात खालच्या ठिकाणी ढकलून दिलेस—जेणेकरून ऋताचा मार्ग प्रबळ होईल.

Mantra 6

अयुयुत्सन्ननवद्यस्य सेनामयातयन्त क्षितयो नवग्वाः । वृषायुधो न वध्रयो निरष्टाः प्रवद्भिरिन्द्राच्चितयन्त आयन् ॥

ते अनवद्य (निर्दोष) जनाच्या सेनेसमोर टिकू शकले नाहीत; क्षितयः—स्थिर वसलेले जन, नवग्वांनी त्यांना त्यांच्या जागेतून हुसकावून लावले. वृषायुध—बैलासारख्या भुजबलाच्या योद्ध्यांप्रमाणे, आणि वध्र—निरस्त केलेल्या नपुंसकांसारखे, ते उतारांवरून वाहत-वाहत दूर निघून गेले—इंद्राच्या उपस्थिती व सामर्थ्यालाही घाबरत.

Mantra 7

त्वमेतान्रुदतो जक्षतश्चायोधयो रजस इन्द्र पारे । अवादहो दिव आ दस्युमुच्चा प्र सुन्वतः स्तुवतः शंसमावः ॥

हे इंद्रा! तू या रडत-ओरडत असलेल्या जनांना रजस्—मध्याकाशाच्या पलीकडील तीरावर हाकलून नेलेस. तू दिवातून दस्युला वरूनच दग्ध केलेस; उंचावरून प्रहार करून त्याला पाडलेस. आणि सोम पिळणारा व स्तुती करणारा यांचा शंस (प्रेरित वचन) तू पुढे आणलास—त्यांची प्रतिज्ञा/पुष्टी प्रभावी केलीस.

Mantra 8

चक्राणासः परीणहं पृथिव्या हिरण्येन मणिना शुम्भमानाः । न हिन्वानासस्तितिरुस्त इन्द्रं परि स्पशो अदधात्सूर्येण ॥

ते पृथ्वीला परितः वेढणारा मेखला-बंध धारण करून, सुवर्णमणीसारख्या तेजाने झळकत—आपल्या प्रेरणांनीही इंद्राला ओलांडू शकले नाहीत. इंद्राभोवती पहारेकऱ्यांनी सूर्याबरोबर एक वलय स्थापिले—की प्रकाशच बलाच्या स्वामीचे रक्षण करो.

Mantra 9

परि यदिन्द्र रोदसी उभे अबुभोजीर्महिना विश्वतः सीम् । अमन्यमानाँ अभि मन्यमानैर्निर्ब्रह्मभिरधमो दस्युमिन्द्र ॥

हे इंद्रा! जेव्हा तू आपल्या महिमेने द्यौ आणि पृथ्वी—ही दोन्ही लोकं सर्व बाजूंनी वेढलीस, तेव्हा वाणी (ब्रह्म)च्या शक्तींनी तू दस्यु—त्या अधमाला—पाडून टाकलेस; जेव्हा अहंकारी बळे न मागणाऱ्या आत्म्याविरुद्ध आपला मनोबलाचा दाब लावत होती.

Mantra 10

न ये दिवः पृथिव्या अन्तमापुर्न मायाभिर्धनदां पर्यभूवन् । युजं वज्रं वृषभश्चक्र इन्द्रो निर्ज्योतिषा तमसो गा अदुक्षत् ॥

ते द्यौ आणि पृथ्वीच्या अंतिम सीमेपर्यंत पोहोचू शकले नाहीत, ना आपल्या मायांनी समृद्धिदात्याला वेढू शकले. वृषभ इंद्राने आपले वज्र-बल युक्त केले; आणि ज्योतीने त्याने तमसातून गायी दुहून काढल्या—अंतर्निहित रात्र-अंधारातून ज्ञानकिरणांना बाहेर ओढून आणले.

Mantra 11

अनु स्वधामक्षरन्नापो अस्यावर्धत मध्य आ नाव्यानाम् । सध्रीचीनेन मनसा तमिन्द्र ओजिष्ठेन हन्मनाहन्नभि द्यून् ॥

तेव्हा आपः आपल्या ‘स्वधा’—स्वभावनियमाप्रमाणे वाहू लागल्या; आणि त्यांच्या मध्यभागी नवे प्रवाह वाढले. सरळगामी मनाने इंद्राने त्याला अत्यंत प्रबळ हनुबलाने आघात केला; तो द्यून्—उजळ दिवसांपर्यंत भेदून गेला, प्रकाशाच्या प्रकटतेला रोखणारा बंध तोडीत.

Mantra 12

न्याविध्यदिलीबिशस्य दृळ्हा वि शृङ्गिणमभिनच्छुष्णमिन्द्रः । यावत्तरो मघवन्यावदोजो वज्रेण शत्रुमवधीः पृतन्युम् ॥

इंद्राने इलीबिशाच्या दृढ दुर्गांना खालीपर्यंत भेदले; शृंगधारी शुष्णाला चिरून मोडले. हे मघवन्, जितपत तुझा जयपराक्रम, जितपत तुझे ओज पोहोचते—तितपत वज्रबळाने तू त्या रणोन्मत्त शत्रूचा वध केलास.

Mantra 13

अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून्वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः ॥

प्रेरक वेग शत्रूंवर तुटून पडला; तीक्ष्ण वृषभबळाने त्यांच्या अग्रभागांना फोडले. इंद्राने वज्राने वृत्राला पाडले; पुढे झेपावत—सदा विजयी—तो आपल्या मतीच्या पलीकडे, उच्चतर विजय-दृष्टीकडे नेऊ लागला.

Mantra 14

आवः कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्प्रावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । शफच्युतो रेणुर्नक्षत द्यामुच्छ्वैत्रेयो नृषाह्याय तस्थौ ॥

हे इंद्रा! ज्याच्यात तू आनंद मानलास त्या कुत्साला तू सहाय्य केलेस; आणि युद्धरत, दहापटी तेजस्वी वृषभाला तू पुढे नेलेस. खुरातून उडालेली धूळ द्युलोकापर्यंत पोहोचली; आणि मनुष्यजयी सामर्थ्यासाठी श्वैत्रेय ठाम उभा राहिला—देवाच्या विजयी पराक्रमाने मानव-सहकारी उन्नत होतो.

Mantra 15

आवः शमं वृषभं तुग्र्यासु क्षेत्रजेषे मघवञ्छ्वित्र्यं गाम् । ज्योक्चिदत्र तस्थिवांसो अक्रञ्छत्रूयतामधरा वेदनाकः ॥

हे मघवन्! तुग्र्यांमध्ये वृषभ शमाला तू सहाय्य केलेस—क्षेत्रजयीसाठी; आणि श्वित्र्य (उजळ) गायलाही तू वाचवलेस. फार काळानंतरही, जे तिथे ठाम उभे राहिले त्यांनी शत्रुत्व करणाऱ्यांना अधीन केले—तुझी मदत जीवनाच्या स्पर्धात्मक क्षेत्रात टिकाऊ प्रभुत्व प्रस्थापित करते.