Adhyaya 13

Verse 1

शेष उवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य सुमदस्य तपोनिधेः । जगदुः कामसेनास्तं रंभाद्यप्सरसो मुदा

शेष म्हणाला—तपोनिधी सुमदाचे हे वचन ऐकून, कामसेनेतील रंभा आदी अप्सरा आनंदाने त्याला बोलू लागल्या।

Verse 2

त्वत्तपोभिर्वयं कांत प्राप्ताः सर्ववरांगनाः । तासां यौवनसर्वस्वं भुंक्ष्व त्यज तपःफलम्

हे कांता, तुझ्या तपामुळे आम्ही सर्वश्रेष्ठ वरांगना प्राप्त झालो आहोत. आमच्या यौवनाचे सर्वस्व उपभोग आणि तपाचे फल सोडून दे।

Verse 3

इयं घृताची सुभगा चंपकाभशरीरभृत् । कर्पूरगंधललितं भुनक्तु त्वन्मुखामृतम्

ही सुभगा घृताची, जिचे शरीर चंपकफुलासारखे तेजस्वी आहे, कर्पूरसुगंधी व रम्य असे तुझे मुखामृत पिऊ दे।

Verse 4

एतां महाभाग सुशोभिविभ्रमां । मनोहरांगीं घनपीनसत्कुचाम् । कांतोपभुंक्ष्वाशु निजोग्रपुण्यतः । प्राप्तां पुनस्त्वं त्यज दुःखजातम्

हे महाभाग, शोभिवंत विलासाने युक्त, मनोहर अंगांची, घन व दृढ स्तनांची ही प्रिया तुझ्या स्वतःच्या तीव्र पुण्यबलाने प्राप्त झाली आहे; तिला शीघ्र उपभोग आणि पुन्हा उत्पन्न झालेले दुःख टाकून दे।

Verse 5

मामप्यनर्घ्याभरणोपशोभितां । मंदारमालापरिशोभिवक्षसम् । नानारताख्यानविचारचंचुरां । दृढं यथा स्यात्परिरंभणं कुरु

मलाही आलिंगन दे—अनर्घ्य अलंकारांनी विभूषित, मंदारमाळेने शोभलेले वक्ष, अनेक रति-कथांच्या विचारांनी चंचल मन—असे दृढ आलिंगन कर की ते आलिंगन स्थिर होईल।

Verse 6

पिबामृतं मामकवक्त्रनिर्गतं । विमानमारुह्य वरं मया सह । सुमेरुशृंगं बहुपुण्यसेवितं । संप्राप्य भोगं कुरु सत्तपः फलम्

माझ्या मुखातून निघालेले हे अमृत पान कर. मग माझ्यासह श्रेष्ठ विमानावर आरूढ होऊन, अनेक पुण्यवानांच्या सेवेमुळे पूज्य सुमेरुशिखरास जाऊन तेथे भोग कर—तुझ्या सत्य तपाचे फळ प्रकट होवो.

Verse 7

तिलोत्तमा यौवनरूपशोभिता । गृह्णातु ते मूर्धनि तापवारणम् । सुचामरौ संततधारयांकितौ । गंगाप्रवाहाविव सुंदरोत्तम

हे परमसुंदर! यौवन-रूपशोभेने विभूषित तिलोत्तमा तुझ्या मस्तकी ताप-निवारक वस्तू धरो. आणि सतत हालणारे सुंदर चामर गंगाप्रवाहासारखे तुला शीतल करो.

Verse 8

शृणुष्व भोः कामकथां मनोहरां । पिबामृतं देवगणादिवांछितम् । उद्यानमासाद्य च नंदनाभिधं । वरांगनाभिर्विहरं कुरु प्रभो

हे महोदय! ही मनोहर कामकथा ऐक. देवगणांनाही वांछित असे अमृत पान कर. आणि नंदन नावाच्या उद्यानास जाऊन, हे प्रभो, सुंदर वरांगनांसह विहार कर.

Verse 9

इत्युक्तमाकर्ण्य महामतिर्नृपो । विचारयामास कुतो ह्युपस्थिताः । मया सुसृष्टास्तपसा सुरांगनाः । प्रत्यूह एवात्र विधेयमेष किम्

हे शब्द ऐकून महामती राजा विचार करू लागला—“या अप्सरा कुठून उपस्थित झाल्या? माझ्या तपानेच या सु-सृष्ट झाल्या आहेत; मग येथे काय करावे? हा तपभंगासाठी आलेला प्रत्यूह तर नाही?”

Verse 10

इति चिंतातुरो राजा स्वांते संचिंतयन्सुधीः । जगाद मतिमान्वीरः सुमदो देवताङ्गनाः

अशा रीतीने चिंतेने व्याकुळ झालेला तो सुधी राजा अंतःकरणात विचार करीत बोलला. तो मतिमान वीर राजा सुमद देवांगनांना म्हणाला.

Verse 11

यूयं तु ममचित्तस्था जगन्मातृस्वरूपकाः । मया संचिंत्यते या हि सापि त्वद्रूपिणी मता

परंतु तुम्ही माझ्या चित्तात वसता, जगन्मातेचेच स्वरूप आहात. मी जे काही चिंतन करतो, तेही तुमच्याच रूपाचे आहे असे मानले जाते.

Verse 12

इदं तुच्छं स्वर्गसुखं त्वयोक्तं सविकल्पकम् । मत्स्वामिनी मया भक्त्या सेविता दास्यते वरम्

तुम्ही सांगितलेले स्वर्गसुख तुच्छ व अनिश्चित आहे. माझी स्वामिनी, जिनची मी भक्तीने सेवा केली, त्या मला वर देतील.

Verse 13

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । शत्रुघ्नाहिच्छत्रापुरीप्रवेशोनाम त्रयोदशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील पातालखण्डात, शेष-वात्स्यायन संवाद व रामाश्वमेध प्रसंगात, ‘शत्रुघ्नाचा अहिच्छत्रापुरीप्रवेश’ नावाचा तेरावा अध्याय समाप्त होतो.

Verse 14

किं नंदनं किं तु गिरिः कनकेन सुमण्डितः । किं सुधा स्वल्पपुण्येन प्राप्या दानवदुःखदा

नंदनवन तरी काय, आणि सोन्याने सुशोभित पर्वत तरी काय? अल्प पुण्याने मिळणारी ती सुधा तरी काय—जी दानवांना दुःख देणारी ठरते?

Verse 15

इति वाक्यं समाकर्ण्य कामस्तु विविधैः शरैः । प्राहरन्नरदेवस्य कर्तुं किंचिन्न वै प्रभुः

हे वचन ऐकून कामदेवाने विविध बाणांनी नरदेव राजावर प्रहार केला; तरीही त्याला काहीही करविण्यास तो सर्वथा असमर्थ ठरला।

Verse 16

कटाक्षैर्नूपुरारावैः परिरंभैर्विलोकनैः । न तस्य चित्तं विभ्रांतं कर्तुं शक्ता वरांगनाः

कटाक्ष, नूपुरांचा नाद, आलिंगन आणि मोहक दृष्टि—या सर्वांनीही त्या वरांगना त्याचे चित्त विचलित करू शकल्या नाहीत।

Verse 17

गत्वा यथागतं शक्रं जगदुर्धीरधीर्नृपः । तच्छ्रुत्वा मघवा भीतः सेवामारभतात्मनः

शक्र जसा आला तसाच त्याला निरोप देऊन धीर-स्थिर राजाने असे म्हटले. ते ऐकून भयभीत मघवा (इंद्र) स्वतःहून सेवेत लागला।

Verse 18

अथ निश्चितमालोक्य पादपद्मे स्वकेंऽबिका । जितेंद्रियं महाराजं प्रत्यक्षाभूत्सुतोषिता

मग जितेंद्रिय महाराज आपल्या कमलचरणी दृढ निश्चयाने स्थित आहे असे पाहून स्वकीया अंबिका अत्यंत संतुष्ट होऊन प्रत्यक्ष प्रकट झाली।

Verse 19

पंचास्यपृष्ठललिता पाशांकुशधरावरा । धनुर्बाणधरा माता जगत्पावनपावनी

पंचास्य (शिव) यांच्या पाठीवर ललितपणे विराजमान, पाश-अंकुश धारण करणारी, धनुष्य-बाण धारण करणारी माता—जगत पावन करणारी परम पावनी आहे।

Verse 20

तां वीक्ष्य मातरं धीमान्सूर्यकोटिसमप्रभाम् । धनुर्बाणसृणीपाशान्दधानां हर्षमाप्तवान्

आपली माता पाहून—जी कोटी सूर्यांसारखी तेजस्विनी होती आणि धनुष्य, बाण, परशु व पाश धारण करीत होती—तो धीमान् आनंदाने भरून गेला।

Verse 21

शिरसा बहुशो नत्वा मातरं भक्तिभाविताम् । हसंतीं निजदेहेषु स्पृशंतीं पाणिना मुहुः

भक्तिभावाने परिपूर्ण मातेला त्यांनी वारंवार मस्तक झुकवून नमस्कार केला; आणि माता हसत असताना ते हाताने पुन्हा पुन्हा आपल्या देहाला स्पर्श करू लागले।

Verse 22

तुष्टाव भक्त्युत्कलितचित्तवृत्तिर्महामतिः । गद्गदस्वरसंयुक्तः कंटकांगोपशोभितः

भक्तीने उन्नत झालेल्या चित्तवृत्तीचा तो महामती स्तुती करू लागला; त्याचा स्वर गद्गद झाला आणि रोमांचाने देह शोभून दिसला।

Verse 23

जय देवि महादेवि भक्तवृंदैकसेविते । ब्रह्मरुद्रादिदेवेंद्र सेवितांघ्रियुगेऽनघे

जय असो, हे देवी, हे महादेवी! तू भक्तवृंदांनी एकनिष्ठेने सेविली जाते. हे अनघे! तुझ्या चरणयुगलाची ब्रह्मा, रुद्र, इंद्र इत्यादी देवेंद्रही आराधना करतात।

Verse 24

मातस्तव कलाविद्धमेतद्भाति चराचरम् । त्वदृते नास्ति सर्वं तन्मातर्भद्रे नमोस्तु ते

हे माता! तुझ्या कलांनी व्याप्त होऊन हे सर्व चराचर जगत् प्रकाशते. तुझ्यावाचून काहीच नाही. हे भद्रे माता! तुला नमस्कार असो।

Verse 25

मही त्वयाऽधारशक्त्या स्थापिता चलतीह न । सपर्वतवनोद्यान दिग्गजैरुपशोभिता

हे देवी! तुझ्या आधारशक्तीने प्रतिष्ठित ही पृथ्वी येथे किंचितही कंपित होत नाही. पर्वत, वन, उद्याने आणि दिग्गजांनी ती अधिक शोभून दिसते.

Verse 26

सूर्यस्तपति खे तीक्ष्णैरंशुभिः प्रतपन्महीम् । त्वच्छक्त्या वसुधासंस्थं रसं गृह्णन्विमुंचति

आकाशात सूर्य तीक्ष्ण किरणांनी पृथ्वीला तापवितो; तुझ्या शक्तीने तो वसुधेतील रस (आर्द्रता) शोषून पुन्हा तोच वर्षावतो.

Verse 27

अंतर्बहिः स्थितो वह्निर्लोकानां प्रकरोतु शम् । त्वत्प्रतापान्महादेवि सुरासुरनमस्कृते

हे महादेवी, सुरासुरवंदिते! अंतर्बाह्य स्थित अग्नी तुझ्या प्रतापाने सर्व लोकांचे कल्याण व शांती करो.

Verse 28

त्वं विद्या त्वं महामाया विष्णोर्लोकैकपालिनः । स्वशक्त्या सृजसीदं त्वं पालयस्यपि मोहिनि

तूच विद्या, तूच लोकैकपालक विष्णूची महामाया आहेस. स्वशक्तीने तू हे विश्व सृष्टीस आणतेस आणि हे मोहिनी, त्याचे पालनही करतेस.

Verse 29

त्वत्तः सर्वे सुराः प्राप्य सिद्धिं सुखमयंति वै । मां पालय कृपानाथे वंदिते भक्तवल्लभे

तुझ्यापासूनच सर्व देव सिद्धी प्राप्त करून खरोखर सुखाने परिपूर्ण होतात. हे कृपानाथे, हे वंदिते, हे भक्तवत्सले—माझे रक्षण कर.

Verse 30

रक्ष मां सेवकं मातस्त्वदीयचरणारणम् । कुरु मे वांछितां सिद्धिं महापुरुषपूर्वजे

हे माता! तुझ्या चरणाश्रयाला आलेल्या या सेवकाचे रक्षण कर. हे महापुरुषपूर्वजे! माझी वांछित सिद्धी पूर्ण कर.

Verse 31

सुमतिरुवाच । एवं तुष्टा जगन्माता वृणीष्व वरमुत्तमम् । उवाच भक्तं सुमदं तपसा कृशदेहिनम्

सुमती म्हणाली—अशी प्रसन्न झालेली जगन्माता तपाने कृश देह झालेल्या भक्त सुमदाला म्हणाली, ‘उत्तम वर माग.’

Verse 32

इत्येतद्वाक्यमाकर्ण्य प्रहृष्टः सुमदो नृपः । वव्रे निजं हृतं राज्यं हतदुर्जनकंटकम्

हे शब्द ऐकून राजा सुमद अत्यंत आनंदित झाला. त्याने आपले हिरावलेले राज्य मागितले, जे दुष्टजनांच्या काट्यापासून मुक्त झाले होते.

Verse 33

महेशीचरणद्वंद्वे भक्तिमव्यभिचारिणीम् । प्रांते मुक्तिं तु संसारवारिधेस्तारिणीं पुनः

महेशीच्या चरणद्वयावर माझी अव्यभिचारिणी भक्ती राहो; आणि आयुष्याच्या शेवटी संसारसागरातून तारिणारी मुक्ती मला पुन्हा लाभो.

Verse 34

कामाक्षोवाच । राज्यं प्राप्नुहि सुमद सर्वत्रहतकंटकम् । महिलारत्नसंजुष्टपादपद्मद्वयो भव

कामाक्षा म्हणाली—हे सुमद! सर्वत्र नष्ट झालेले कण्टक (शत्रु-बाधा) असलेले राज्य प्राप्त कर. रत्नासमान स्त्रियांनी सेविलेले तुझे पद्मचरणद्वय असो.

Verse 35

ततवैरिपराभूतिर्माभूयात्सुमदाभिध । यदा तु रावणं हत्वा रघुनाथो महायशाः

हे सुमदा नावाने प्रसिद्धा! शत्रूंच्या हातून तुझा पुन्हा पराभव होऊ नये. जेव्हा महायशस्वी रघुनाथ श्रीराम रावणाचा वध करून…

Verse 36

करिष्यत्यश्वमेधं हि सर्वसंभारशोभितम् । तस्य भ्राता महावीरः शत्रुघ्नः परवीरहा

तो सर्व सामग्रीने शोभणारा अश्वमेध यज्ञ निश्चयाने करील. त्याचा भाऊ महावीर शत्रुघ्न—शत्रुवीरांचा संहारक—(तेथे असेल).

Verse 37

पालयन्हयमायास्यत्यत्र वीरादिभिर्वृतः । तस्मै सर्वं समर्प्य त्वं राज्यमृद्धं धनादिकम्

घोड्याचे रक्षण करीत तो वीरांआदींनी वेढलेला येथे येईल. तू त्याला सर्व काही अर्पण कर—समृद्ध राज्य, धन इत्यादी.

Verse 38

पालयिष्यसि योधैः स्वैर्धनुर्धारिभिरुद्भटैः । ततः पृथिव्यां सर्वत्र भ्रमिष्यसि महामते

तू आपल्या धनुर्धारी, पराक्रमी योद्ध्यांच्या रक्षणाखाली राज्य चालवशील. नंतर, हे महामते, तू पृथ्वीवर सर्वत्र भ्रमण करशील.

Verse 39

ततो रामं नमस्कृत्य ब्रह्मेंद्रेशादिसेवितम् । मुक्तिं प्राप्स्यसि दुष्प्रापां योगिभिर्यमसाधनैः

नंतर ब्रह्मा, इंद्र आदी देवेशांनी सेविलेल्या श्रीरामाला नमस्कार करून, तू ती मुक्ति प्राप्त करशील जी कठोर यमसाधन करणाऱ्या योगींनाही दुर्लभ आहे.

Verse 40

तावत्कालमिहस्थास्ये यावद्रामहयागमः । पश्चात्त्वां तु समुद्धृत्य गंतास्मि परमं पदम्

श्रीरामांचा अश्वमेध यज्ञ ज्या वेळेपर्यंत चालेल, त्या वेळेपर्यंत मी इथेच राहीन। नंतर तुला उचलून परम पदाला नेईन।

Verse 41

इत्युक्त्वांतर्दधे देवी सुरासुरनमस्कृता । सुमदोऽप्यहिच्छत्रायां शत्रून्हत्वा नृपोऽभवत्

असे बोलून देवासुरांनी वंदिलेली देवी अंतर्धान पावली। आणि सुमदही अहिच्छत्रात शत्रूंना मारून राजा झाला.

Verse 42

एष राजा समर्थोऽपि बलवाहनसंयुतः । न ग्रहीष्यति ते वाहं महामायासुशिक्षितः

हा राजा समर्थ असूनही बल व वाहने युक्त आहे; पण महामायेच्या मार्गात सुशिक्षित असल्याने तो तुझे वाहन कधीही घेणार नाही.

Verse 43

श्रुत्वा प्राप्तं पुरी पार्श्वे हयमेधहयोत्तमम् । त्वां च सर्वैर्महाराजैः सेवितांघ्रिं महामतिम्

अश्वमेधाचा श्रेष्ठ घोडा नगराजवळ आला आहे, आणि हे महामती, तुझे चरण सर्व महाराजांनी सेविले आहेत—हे ऐकून ते जवळ आले.

Verse 44

सर्वं दास्यति सर्वज्ञ राजा सुमदनामधृक् । अधुनातन्महाराज रामचंद्र प्रतापतः

हे सर्वज्ञ! सुमद नावाचा राजा आता सर्व काही देईल, हे महाराज—हे सर्व श्रीरामचंद्रांच्या प्रतापामुळे आहे.

Verse 45

शेष उवाच । इति वृत्तं समाकर्ण्य सुमदस्य महायशाः । साधुसाध्विति चोवाच जहर्ष मतिमान्बली

शेष म्हणाला—हा वृत्तांत ऐकून सुमदाचा महायशस्वी पुरुष “साधु, साधु!” असे उद्गारला; आणि तो बुद्धिमान्, बलवान् हर्षित झाला।

Verse 46

अहिच्छत्रापतिः सर्वैः स्वगणैः परिवारितः । सभायां सुखमास्ते यो बहुराजन्यसेवितः

अहिच्छत्राचा अधिपती आपल्या सर्व सेवकवर्गाने वेढलेला सभेत सुखाने बसला आहे; आणि अनेक राजपुरुष व सामंत त्याची सेवा करीत आहेत।

Verse 47

ब्राह्मणा वेदविदुषो वैश्या धनसमृद्धयः । राजानं पर्युपासंते सुमदंशो भयान्वितम्

वेदज्ञ ब्राह्मण आणि धनसमृद्ध वैश्य त्या राजाची उपासना-सेवा करतात, जो मदाच्या अधीन असून भयाने ग्रस्त आहे।

Verse 48

वेदविद्याविनोदेन न्यायिनो ब्राह्मणा वराः । आशीर्वदंति तं भूपं सर्वलोकैकरक्षकम्

वेदविद्येच्या आनंदात आणि न्यायधर्मात स्थित असलेले श्रेष्ठ ब्राह्मण त्या राजाला—जो सर्व लोकांचा एकमेव रक्षक आहे—आशीर्वाद देतात।

Verse 49

एतस्मिन्समये कश्चिदागत्य नृपतिं जगौ । स्वामिन्न जाने कस्यास्ति हयः पत्रधरोंऽतिके

त्याच वेळी एक जण येऊन राजाला म्हणाला—“स्वामिन्, हा घोडा कोणाचा आहे ते मला माहीत नाही; पण तो जवळच आहे आणि पत्र (लिखित संदेश) घेऊन आला आहे.”

Verse 50

तच्छ्रुत्वा सेवकं श्रेष्ठं प्रेषयामास सत्वरः । जानीहि कस्य राज्ञोऽयमश्वो मम पुरांतिके

हे ऐकून त्याने त्वरित आपल्या श्रेष्ठ सेवकास पाठविले— “माझ्या नगराजवळ हा घोडा कोणत्या राजाचा आहे, ते लवकर जाणून ये.”

Verse 51

गत्वाथ सेवकस्तत्र ज्ञात्वा वृत्तांतमादितः । निवेदयामास नृपं महाराजन्यसेवितम्

मग सेवक तेथे गेला; आरंभापासून सर्व वृत्तांत जाणून, महाराजकीय सरदारांनी सेवित त्या राजास सर्व काही निवेदन केले।

Verse 52

स श्रुत्वा रघुनाथस्य हयं नित्यमनुस्मरन् । आज्ञापयामास जनं सर्वं राजाविशारदः

हे ऐकून राज्यकार्यात निपुण राजा, रघुनाथाच्या अश्वाचे नित्य स्मरण करीत, सर्व जनांस आज्ञा देऊ लागला।

Verse 53

लोका मदीयाः सर्वे ये धनधान्यसमाकुलाः । तोरणादीनि गेहेषु मंगलानि सृजंत्विह

माझे जे सर्व लोक धन-धान्याने समृद्ध आहेत, त्यांनी येथे आपल्या घरांत तोरणादी मंगलचिन्हे उभारावीत।

Verse 54

कन्याः सहस्रशो रम्याः सर्वाभरणभूषिताः । गजोपरिसमारूढा यांतु शत्रुघ्नसंमुखम्

हजारो रम्य कन्या, सर्व अलंकारांनी भूषित होऊन, हत्तीवर आरूढ होऊन, शत्रुघ्नाच्या सम्मुख जावोत।

Verse 55

इत्यादिसर्वमाज्ञाप्य ययौ राजा स्वयं ततः । पुत्रपौत्रमहिष्यादिपरिवारसमावृतः

अशा रीतीने सर्व आवश्यक आज्ञा देऊन राजा स्वतः निघाला; पुत्र, पौत्र, महिष्या इत्यादी परिवार-परिजनांनी वेढलेला होता।

Verse 56

शत्रुघ्नः सुमहामात्यैः सुभटैः पुष्कलादिभिः । संयुतो भूपतिं वीरं ददर्श सुमदाभिधम्

शत्रुघ्न महान् अमात्य व पुष्कल आदी शूर भटांसह संयुक्त होऊन ‘सुमदा’ नावाच्या पराक्रमी भूपतीला पाहू लागला।

Verse 57

हस्तिभिः सादिसंयुक्तैः पत्तिभिः परतापनैः । वाजिभिर्भूषितैर्वीरैः संयुतं वीरशोभितम्

ती सेना सवारांसह हत्ती, शत्रूला ताप देणारे पायदळ, आणि वीरांनी भूषित अश्व यांने संयुक्त होती—वीरशोभेने उजळलेली।

Verse 58

अथागत्य महाराजः शत्रुघ्नं नतवान्मुदा । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि सत्कृतं च कृतं वपुः

मग तेथे येऊन महाराजाने आनंदाने शत्रुघ्नाला प्रणाम केला व म्हणाला—“मी धन्य आहे, मी कृतकृत्य आहे; माझे हे शरीर खरोखर सत्कृत झाले आहे।”

Verse 59

इदं राज्यं गृहाणाशु महाराजोपशोभितम् । महामाणिक्यमुक्तादि महाधनसुपूरितम्

हे राज्य त्वरेने स्वीकारा—जे महाराजास शोभणारे आहे आणि महा माणिक्य, मोती इत्यादी अपार धनाने परिपूर्ण आहे।

Verse 60

स्वामिंश्चिरं प्रतीक्षेऽहं हयस्यागमनं प्रति । कामाक्षाकथितं पूर्वं जातं संप्रति तत्तथा

हे स्वामी, हयाच्या आगमनाची मी दीर्घकाळ प्रतीक्षा करीत आहे. कामाक्षेने पूर्वी जे सांगितले होते, ते आता अगदी तसेच घडून आले आहे.

Verse 61

विलोकय पुरं मह्यं कृतार्थान्कुरु मानवान् । पावयास्मत्कुलं सर्वं रामानुज महीपते

हे राजन्, माझ्या नगरीचे दर्शन घ्या आणि या लोकांना कृतार्थ करा. हे रामानुज, हे महीपते, आमच्या सर्व कुलाला पावन करा.

Verse 62

इत्युक्त्वारोहयामास कुंजरं चंद्रसुप्रभम् । पुष्कलं च महावीरं तथा स्वयमथारुहत्

असे बोलून तो चंद्रसुप्रभ नावाच्या हत्तीवर आरूढ झाला; महावीर पुष्कलालाही त्यावर चढवून, मग तो स्वतःही आरूढ झाला.

Verse 63

भेरीपणवतूर्याणां वीणादीनां स्वनस्तदा । व्याप्नोति स्म महाराज सुमदेन प्रणोदितः

तेव्हा, हे महाराज, सुमदाच्या प्रेरणेने भेरी, पणव, तूर्य, वीणा इत्यादी वाद्यांचा नाद सर्वत्र पसरला.

Verse 64

कन्याः समागत्य महानरेंद्रं । शत्रुघ्नमिंद्रादिकसेवितांघ्रिम् । करिस्थिता मौक्तिकवृंदसंघै । र्वर्धापयामासुरिनप्रयुक्ताः

तेव्हा कन्या एकत्र येऊन महानरेन्द्र शत्रुघ्नाजवळ आल्या—ज्यांचे चरण इंद्रादि देवही सेवितात—आणि हत्तीवर आरूढ होऊन, इना (स्वामी)च्या प्रेरणेने मोत्यांच्या राशींनी त्यांचा वर्धापन-सन्मान करू लागल्या.

Verse 65

शनैःशनैः समागत्य पुरीमध्ये जनैर्मुदा । वर्धापितो गृहं प्राप तोरणादिकभूषितम्

तो हळूहळू नगराच्या मध्यभागी आला. लोक आनंदाने त्याला सन्मानपूर्वक सोबत घेऊन गेले. मग तो तोरणादी मंगल अलंकारांनी सजविलेल्या आपल्या घरी पोहोचला.

Verse 66

हयरत्नेन संयुक्तस्तथा वीरैः सुशोभितः । राज्ञा पुरस्कृतो राजा शत्रुघ्नः प्राप मंदिरम्

हयरत्नाने युक्त व वीरांनी शोभलेला, आणि राजाने अग्रिम सन्मानित केलेला, राजा शत्रुघ्न राजमंदिरात पोहोचला.

Verse 67

अर्घादिभिः पूजयित्वा रघुनाथानुजं तदा । सर्वं समर्पयामास रामचंद्राय धीमते

तेव्हा रघुनाथाच्या अनुजाची अर्घ्यादी अर्पण करून पूजा केली आणि सर्व काही धीमान रामचंद्राला पूर्ण समर्पणभावाने अर्पण केले.