Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Śatrughna’s Entry into Ahicchatrā

Temptation of Sumada and the Goddess’s Boon

इदं राज्यं गृहाणाशु महाराजोपशोभितम् । महामाणिक्यमुक्तादि महाधनसुपूरितम्

idaṃ rājyaṃ gṛhāṇāśu mahārājopaśobhitam | mahāmāṇikyamuktādi mahādhanasupūritam

हे राज्य त्वरेने स्वीकारा—जे महाराजास शोभणारे आहे आणि महा माणिक्य, मोती इत्यादी अपार धनाने परिपूर्ण आहे।

इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक सर्वनाम
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृहाणaccept/take
गृहाण:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formशीघ्रार्थक अव्यय (adverb)
महाराजोपशोभितम्adorned by a great king
महाराजोपशोभितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहाराज + उपशोभित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘महाराजेन उपशोभितम्’ (instrumental tatpurusha sense) — ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
महामाणिक्यमुक्तादिgreat rubies, pearls, etc.
महामाणिक्यमुक्तादि:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषणार्थ)
TypeNoun
Rootमहा + माणिक्य + मुक्त + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (समासरूपेण); ‘माणिक्य-मुक्त’ इतरेतर-द्वन्द्व + ‘आदि’ (etc.)—समाहार-द्वन्द्वभाव; ‘-आदि’ enumerative
महाधनसुपूरितम्completely filled with great wealth
महाधनसुपूरितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + धन + सुपूरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘महता धनेन सुपूरितम्’ (filled with great wealth) — ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Unspecified (context-dependent dialogue within Pātālakhaṇḍa 13)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Type: city

Sandhi Resolution Notes: गृहाणाशु → गृहाण आशु; महाराजोपशोभितम् → महाराज उपशोभितम्; महामाणिक्यमुक्तादि = महा + माणिक्य + मुक्त + आदि; महाधनसुपूरितम् = महा + धन + सुपूरितम्

FAQs

It portrays the formal offering of sovereignty: a kingdom presented as worthy of a great ruler and richly endowed with treasures such as rubies and pearls.

They indicate high royal prosperity—“mahāmāṇikya” (great rubies) and “muktādi” (pearls and other precious items)—as markers of abundant wealth.

The verse implies the responsibilities of kingship: rule is not merely power, but an entrusted domain—presented as ‘befitting’—suggesting fitness, legitimacy, and the duty to govern well.