Sukta 5
Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for this legal-protective material (hymn-level attribution varies by anukramaṇī tradition).
Devata: Go (Cow) as sacral power; Mṛtyu as punitive horizon; Brahman as weaponized sacred authority.
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (mixed/irregular in this legal-prose style section).
AV 12.5 हे राजधर्माशी संबंधित कायदेशीर–संरक्षणात्मक सूक्त आहे. यात ब्राह्मणाची गाय (ब्रह्मगवी) अतिक्रमण-अयोग्य पवित्र मालमत्ता म्हणून पवित्रीकृत केली असून तिचे हरण/कब्जा करणे हे धर्मतत्त्वतः दंडनीय अपराध ठरवले आहे. गाय ही ब्रह्मन्ची सजीव वाढ—“ब्रह्माचे धनुष्यतंतू” —अशी मांडणी करून, तिला घेण्याचा प्रयत्नच शाप-तर्क सक्रिय करतो आणि अपराध्याला बहिष्कार, दाहक संताप/दहन, व मृत्यूकडे हाकलणे अशा परिणतीपर्यंत नेतो, असे सूक्त सांगते.
Mantras
Mantra 1
ब्रह्मगवी। ३ चतुष्पदा स्वराडुष्णिक्, ४ आसुर्यनुष्टुप्, ५ साम्नी पङ्क्तिः। श्रमे॑ण॒ तप॑सा सृ॒ष्टा ब्रह्म॑णा वि॒त्तर्ते श्रि॒ता
ब्रह्म-गाय—श्रमाने व तपाने निर्माण झालेली, ब्रह्मशक्तीने प्रकट झालेली—समृद्धीच्या सुव्यवस्थित ‘ऋत’ नियमावर ती दृढपणे स्थिर उभी आहे.
Mantra 2
स॒त्येनावृ॑ता श्रि॒या प्रावृ॑ता॒ यश॑सा॒ परी॑वृता
सत्याने आवृत, श्रीने सुशोभित, यशाने सर्व बाजूंनी वेढलेली.
Mantra 3
स्व॒धया॒ परि॑हिता श्र॒द्धया॒ पर्यू॑ढा दी॒क्षया॑ गु॒प्ता य॒ज्ञे प्रति॑ष्ठिता लो॒को नि॒धन॑म्
स्वधाने सर्व बाजूंनी आच्छादित, श्रद्धेने वेढलेली, दीक्षेने रक्षित; यज्ञात दृढपणे प्रतिष्ठित—लोक, त्याचा स्थिर आधार.
Mantra 4
ब्रह्म॑ पदवा॒यं ब्रा॑ह्म॒णोऽधि॑पतिः
ब्रह्म हे सुव्यवस्थित पायाभूत आधार आहे; त्याचा अधिपती ब्राह्मण आहे.
Mantra 5
तामा॒ददा॑नस्य ब्रह्मग॒वीं जि॑न॒तो ब्रा॑ह्म॒णं क्ष॒त्रिय॑स्य
त्या ब्रह्म-गायीला—एखादा क्षत्रिय तिला आपल्या हेतुने घेत, बळ-प्रभुत्वाने तिला जिंकू पाहतो तेव्हा—(ती) ब्राह्मणाला (आणि त्याच्या भयप्रद तेजाला) स्पर्श करते.
Mantra 6
अप॑ क्रामति सू॒नृता॑ वी॒र्यं॑१ पुण्या॑ ल॒क्ष्मीः
दूर निघून जाते सूनृता (मधुर-सत्य वाणी); दूर निघून जाते वीर्य (पराक्रम); दूर निघून जाते पुण्या लक्ष्मी—मंगलमयी.
Mantra 7
(2) (७-११) ७-९ आर्च्यनुष्टुप् (७ भुरिक्), १० उष्णिक्, (७-१७ एकपदा), ११ आर्ची निचृत्पङ्क्तिः। ओज॑श्च॒ तेज॑श्च॒ सह॑श्च॒ बलं॑ च॒ वाक् चे॑न्द्रि॒यं च॒ श्रीश्च॒ धर्म॑श्च
ओज, तेज, सह व बल; वाक् (वाणी) व इंद्रिय-शक्ती; श्री व धर्म—हे सर्वही (विचलित झाले तर) दूर जाऊ शकते.
Mantra 8
ब्रह्म॑ च क्ष॒त्रं च॑ रा॒ष्ट्रं च॒ विश॑श्च॒ त्विषि॑श्च॒ यश॑श्च॒ वर्च॑श्च॒ द्रवि॑णं च
ब्रह्म-शक्ती व क्षत्र-शक्ती; राष्ट्र व विश् (जनसमुदाय); त्विषि (दीप्ती) व यश; वर्चस् (कांति) व द्रविण (धन)—हे सर्वही संकटात पडून दूर जाऊ शकते.
Mantra 9
आयु॑श्च रू॒पं च॒ नाम॑ च की॒र्तिश्च॑ प्रा॒णश्चा॑पा॒नश्च॒ चक्षु॑श्च॒ श्रोत्रं॑ च
आयुष्य व रूप; नाव व कीर्ती; प्राण व अपान; चक्षु व श्रोत्र—हे सर्वही (ऋत/धर्म-व्यवस्था भंगली तर) नष्ट होते; म्हणून विधिपूर्वक यांचे रक्षण व्हावे.
Mantra 10
पय॑श्च॒ रस॒श्चान्नं॑ चा॒न्नाद्यं॑ च॒र्तं च॑ स॒त्यं चे॒ष्टं च॑ पू॒र्तं च॑ प्र॒जा च॑ प॒शव॑श्च
दूध आणि रस, तसेच अन्न आणि अन्नसमृद्धी; तसेच ऋत (ऋतं) आणि सत्य; तसेच इष्ट (यज्ञाहुती) आणि पूर्त (पुण्यपूर्ती); तसेच प्रजा आणि पशूही.
Mantra 11
तानि॒ सर्वा॒ण्यप॑ क्रामन्ति ब्रह्मग॒वीमा॒ददा॑नस्य जिन॒तो ब्रा॑ह्म॒णं क्ष॒त्रिय॑स्य
ब्राह्मणाची गाय जो हिसकावून घेतो त्याच्यापासून ती सर्व (संपदा) दूर निघून जाते; ब्राह्मणावर दडपशाही करू पाहणाऱ्या त्या क्षत्रियापासूनही (ती दूर जाते).
Mantra 12
(3) (१२-२७) १२ विराड् विषमा गायत्री, १३ आसुर्यनुष्टुप्, १४, २५ साम्नी उष्णिक्, १५ गायत्री, १६-१७, १९-२० प्राजापत्याऽनुष्टुप्, १८ याजुषी जगती, २१,२५ साम्न्यनुष्टुप्, २२ साम्नी बृहती, २३ याजुषी त्रिष्टुप्, २४ आसुरी गायत्री, २७ आर्च्युष्णिक्। सैषा भी॒मा ब्र॑ह्मग॒व्य॑१घवि॑षा सा॒क्षात् कृ॒त्या कूल्ब॑ज॒मावृ॑ता
ही—भयावहच—ब्राह्मणाची घृतसमृद्ध गाय; खरोखरच ही साक्षात् ‘कृत्या’ आहे, ‘कूल्बज’ने सर्व बाजूंनी वेढलेली.
Mantra 13
सर्वा॑ण्यस्यां घो॒राणि॒ सर्वे॑ च मृ॒त्यवः॑
हिच्यामध्ये सर्व घोर भय आहेत; आणि हिच्यामध्येच सर्व मृत्यू आहेत.
Mantra 14
सर्वा॑ण्यस्यां क्रू॒राणि॒ सर्वे॑ पुरुषव॒धाः
हिच्यामध्ये सर्व क्रूरता आहेत; आणि हिच्यामध्येच सर्व ‘पुरुषवध’ (मनुष्यहत्या) आहेत.
Mantra 15
सा ब्र॑ह्म॒ज्यं दे॑वपी॒युं ब्र॑ह्मग॒व्याऽदी॒यमा॑ना मृ॒त्योः पद्वी॑श॒ आ द्य॑ति
ती—ब्रह्माची धनुर्ज्या (ब्रह्मज्या), देवांचे प्रिय पेय, ब्राह्मणाची गाय—तिला जेव्हा नेले जाते, तेव्हा नेणाऱ्याला मृत्यूच्या वाटांवर ढकलून देते.
Mantra 16
मे॒निः श॒तव॑धा॒ हि सा ब्र॑ह्म॒ज्यस्य॒ क्षिति॒र्हि सा
कारण ती क्रोधच आहे—शंभर प्रकारांनी संहार करणारी; कारण तीच ब्रह्मज्याची दृढ प्रतिष्ठा (आधारभूमी) आहे.
Mantra 17
तस्मा॒द् वै ब्रा॑ह्म॒णानां॒ गौर्दु॑रा॒धर्षा॑ विजान॒ता
म्हणून खरोखरच ब्राह्मणांची गाय दुर्धर्ष आहे—तिच्यावर आघात करू नये; असे जाणकाराने जाणावे.
Mantra 18
वज्रो॒ धाव॑न्ती वैश्वान॒र उद्वी॑ता
वज्रासारखा वेगाने धावणारा—वैश्वानर (अग्नी) उर्ध्व उचलला जाऊन (प्रहारासाठी) सज्ज आहे.
Mantra 19
हे॒तिः श॒फानु॑त्खि॒दन्ती॑ महादे॒वो॒३ऽपेक्ष॑माणा
हेति (शस्त्र) खुरांच्या पाऊलखुणांवरूनच उपटत-फाडत पुढे जाते; महादेव अपराध्याची वाट पाहत नजर ठेवून आहेत.
Mantra 20
क्षु॒रप॑वि॒रीक्ष॑माणा॒ वाश्य॑माना॒भि स्फू॑र्जति
क्षुरधार, उस्तऱ्यासारखी तीक्ष्ण ती आपले लक्ष्य न्याहाळते; गर्जत ती त्याच्यावर तुटून पडते आणि चटचटत फटकारून प्रहार करते.
Mantra 21
मृ॒त्युर्हि॑ङ्कृण्व॒त्यु॑१ग्रो दे॒वः पुच्छं॑ प॒र्यस्य॑न्ती
‘हिङ्’ असा नाद करत मृत्यु—तो उग्र देव—आपली शेपटी फिरवून डोलवतो आणि चहुबाजूंनी उधळून टाकतो.
Mantra 22
स॒र्व॒ज्या॒निः कर्णौ॑ वरीव॒र्जय॑न्ती राजय॒क्ष्मो मेह॑न्ती
सर्वक्षयकारी ‘हानि’—ती कानांचे रक्षण करते, अनिष्ट दूर ठेवते; (तरीही) राजयक्ष्मा—भक्षक व्याधी—त्याला जल (मूत्र) त्यागायला लावते.
Mantra 23
मे॒निर्दु॒ह्यमा॑ना शीर्ष॒क्तिर्दु॒ग्धा
मेनीचे दुहन होत आहे; शिरोरोग/डोकेदुखीचे दुहन होऊन ते बाहेर काढले जात आहे.
Mantra 24
से॒दिरु॑प॒तिष्ठ॑न्ती मिथोयो॒धः परा॑मृष्टा
सेदी जवळ येते; परस्पर झुंजीत ती स्पर्शमात्राने झटकून टाकली जाते—स्पर्शानेच परावृत्त होते.
Mantra 25
श॒र॒व्या॒३ मुखे॑ऽपिन॒ह्यमा॑न॒ ऋति॑र्ह॒न्यमा॑ना
सरव्या—मुखाशी घट्ट बांधलेली; ऋति—जणू तीही मारून पाडली जात आहे.
Mantra 26
अ॒घवि॑षा नि॒पत॑न्ती॒ तमो॒ निप॑तिता
ती अघ-विष (दुष्ट विष) घेऊन कोसळते—अंधारासारखी, खाली पाडलेली व पडलेली.
Mantra 27
अ॒नु॒गच्छ॑न्ती प्रा॒णानुप॑ दासयति ब्रह्मग॒वी ब्र॑ह्म॒ज्यस्य॑
मागोमाग चालत ती प्राणांना बंधनात टाकते—ब्रह्म-गवी (ब्रह्माची गाय), ब्रह्मभंग करणारा (ब्रह्मज्य) याचा दंड/विनाश.
Mantra 28
(4) (२८-३८) आसुरी गायत्री, २९, ३७ आसुर्यनुष्टुप्, ३० साम्न्यनुष्टुप्, ३१ याजषी त्रिष्टुप्, ३२ साम्नी गायत्री, ३३-३४ साम्नी बृहती, ३५ भुरिक्साम्न्यनुष्टुप्, ३६ साम्न्युष्णिक्, ३८ प्रतिष्ठा गायत्री। वैरं॑ विकृ॒त्यमा॑ना॒ पौत्रा॑द्यं विभा॒ज्यमा॑ना
वैर (शत्रुता) विकृत होत—पौत्रादीपासून पुढील संततीला वाटून, भागभाग करून विभाजित करत.
Mantra 29
दे॒व॒हे॒तिर्ह्रि॒यमा॑णा॒ व्यृद्धिर्हृ॒ता
देवप्रेरित हे अस्त्र (देवहेति) वाहून नेले जात आहे; समृद्धीही—हरपली, उचलून नेली गेली आहे.
Mantra 30
पा॒प्माधि॑धी॒यमा॑ना॒ पारु॑ष्यमवधी॒यमाना
पाप (पाप्मन्) त्याच्यावर आरोपित होत होते,—आणि कठोर आघात/वेदना त्याच्यापासून दूर हटविली जात होती.
Mantra 31
वि॒षं प्र॒यस्य॑न्ती त॒क्मा प्रय॑स्ता
विष बाहेर हाकलत,—तक्ष्मा (ज्वर) बाहेर हाकलला गेला.
Mantra 32
अ॒घं प॒च्यमा॑ना दु॒ष्वप्न्यं॑ प॒क्वा
अघ (अनिष्ट) ‘शिजवले’ जात आहे,—दुष्वप्न (वाईट स्वप्न) पूर्णपणे शिजून नष्ट झाले.
Mantra 33
मू॒ल॒बर्ह॑णी पर्याक्रि॒यमा॑णा॒ क्षितिः॑ प॒र्याकृ॑ता
मूळ उपटणारी शक्ती सर्व बाजूंनी क्रियाशील आहे; पृथ्वी सर्व बाजूंनी वेढा/आवरण बनली आहे.
Mantra 34
असं॑ज्ञा ग॒न्धेन॒ शुगु॑द्ध्रि॒यमा॑णाशीवि॒ष उद्धृ॑ता
गंधाने असंज्ञा (मूर्छा) दूर होवो; दाह-पीडेसह ते दूर केले जावो; विष (शिविष) ओढून बाहेर काढले गेले आहे.
Mantra 35
अभू॑तिरुपह्रि॒यमा॑णा॒ परा॑भूति॒रुप॑हृता
दुर्दैव—इथे आणले गेले; प्रबळ पराभवाचा आघात—आणून त्या मनुष्यावर ठेवला गेला.
Mantra 36
श॒र्व क्रु॒द्धः पि॒श्यमा॑ना॒ शिमि॑दा पिशि॒ता
शर्व क्रुद्ध होऊन—चिरडला गेला; शिमिदा (Śimidā) ने लेपित व दग्ध-चिन्हांकित केला गेला.
Mantra 37
अव॑र्तिर॒श्यमा॑ना॒ निरृ॑तिरशि॒ता
विपर्यास/विकार—अन्नहीन होऊन क्षय करणारा; निरृति (Nirṛti) स्वतः—अन्नहीन, अभावाची उपस्थिती.
Mantra 38
अ॒शि॒ता लो॒काच्छि॑नत्ति ब्रह्मग॒वी ब्र॑ह्म॒ज्यम॒स्माच्चा॒मुष्मा॑च्च
उपवास-क्षुधा (अशिता) मनुष्याला त्याच्या लोकापासून तोडून टाकते; ब्राह्मणाची गाय—ब्राह्मणाचे देय (ब्रह्मज्य)—(त्याला) या लोकापासूनही आणि त्या लोकापासूनही वंचित करते.
Mantra 39
(5) (३९-४६) ३९ साम्नी पङ्क्तिः, ४० याजुष्यनुष्टुप्, ४१, ४६ भुरिक् साम्न्यनुष्टुप्, ४२ आसुरी बृहती, ४३ साम्नी बृहती, ४४ पिपीलिकमध्याऽनुष्टुप्, ४५ आर्ची बृहती। तस्या॑ आ॒हन॑नं कृ॒त्या मे॒निरा॒शस॑नं वल॒ग ऊब॑ध्यम्
तिचे पाडून-मारणे (आहनन) म्हणजे कृत्या; तिचे यंत्र/साधन म्हणजे मेनी; तिचा हेतू ‘इच्छा/आशसन’ आहे; वलगाला घट्ट बांधावे.
Mantra 40
अ॒स्व॒गता॒ परि॑ह्णुता
अश्वमार्गापासून भरकटलेली, सर्व बाजूंनी दूर सारलेली—अडवली जाऊन निष्फळ ठरलेली.
Mantra 41
अ॒ग्निः क्र॒व्याद् भू॒त्वा ब्र॑ह्मग॒वी ब्र॑ह्म॒ज्यं प्र॒विश्या॑त्ति
अग्नी ‘क्रव्याद्’ (मांसभक्षक) होऊन, ‘ब्रह्मगवी’-अपराध—‘ब्रह्मज्य’मध्ये प्रवेश करून, त्यास दग्ध करून नष्ट करतो.
Mantra 42
सर्वा॒स्याङ्गा॒ पर्वा॒ मूला॑नि वृश्चति
ते त्याचे सर्व अवयव, सर्व ‘पर्व’ (सांधे), आणि मुळापर्यंत—सर्व काही छाटून टाकते.
Mantra 43
छि॒नत्त्य॑स्य पितृब॒न्धु परा॑ भावयति मातृब॒न्धु
हे त्याचे पितृ-बंधू (वडीलपक्षाचे नातेवाईक) तोडून टाकते; आणि त्याचे मातृ-बंधू (आईपक्षाचे नातेवाईक) दूर लोटून परके करते.
Mantra 44
वि॒वा॒हां ज्ञा॒तीन्त्सर्वा॒नपि॑ क्षापयति ब्रह्मग॒वी ब्र॑ह्म॒ज्यस्य॑ क्ष॒त्रिये॒णापु॑नर्दीयमाना
विवाह-संबंध, ज्ञाती—सर्वांनाही हे क्षीण करते—जेव्हा ब्रह्मगवी (ब्राह्मणाची गाय) क्षत्रियाने प्रत्यर्पण (परत देणे) रोखून धरलेली असता, ती ब्रह्मज्य-अपराध्याच्या ताब्यात राहते.
Mantra 45
अ॒वा॒स्तुमे॑न॒मस्व॑ग॒मप्र॑जसं करोत्यपरापर॒णो भ॑वति क्षी॒यते॑
गृहहीनतेने तो त्याला करतो; गोधनरहित व अपत्यरहित करतो. तो सतत अधिकाधिक अधःपात पावतो; क्षीण होतो, कमी होत जातो.
Mantra 46
य ए॒वं वि॒दुषो॑ ब्राह्म॒णस्य॑ क्ष॒त्रियो॒ गामा॑द॒त्ते
जो कोणी क्षत्रिय, अशा प्रकारे जाणत्या ब्राह्मणाकडून गाय हिरावून घेतो—
Mantra 47
(6) (४७-६१) ४७, ४९, ५१-५३, ५७-५९, ६१ प्राजापत्याऽनुष्टुप्, ४८ आर्च्यनुष्टुप्, ५० साम्नी बृहती, ५४-५५ प्राजापत्योष्णिक्, ५६ आसुरी गायत्री, ६० गायत्री। क्षि॒प्रं वै तस्या॒हन॑ने॒ गृध्राः॑ कुर्वत ऐल॒बम्
खरोखरच, तिच्या वधाच्या वेळी गिधाडे त्वरेने आपले अशुभ ‘ऐलब’ कर्म करीत असतात.
Mantra 48
क्षि॒प्रं वै तस्या॒दह॑नं॒ परि॑ नृत्यन्ति के॒शनी॑राघ्ना॒नाः पा॒णिनोर॑सि कुर्वा॒णाः पा॒पमै॑ल॒बम्
खरोखरच, तिचे न जळणे याच्या भोवती दीर्घकेशी (प्रेतात्मे) त्वरेने नाचतात; हातांनी प्रहार करीत—(तू) सुर्यासारखा—पापमय, अशुभ ‘ऐलब’ करीत असतात.
Mantra 49
क्षि॒प्रं वै तस्य॒ वास्तु॑षु॒ वृकाः॑ कुर्वत ऐल॒बम्
खरोखरच, त्याच्या वस्ती-ठिकाणी लवकरच लांडगे अपशकुनकारी ‘ऐल॒बम्’ (ailabá) असे कार्य करतात.
Mantra 50
क्षि॒प्रं वै तस्य॑ पृच्छन्ति॒ यत् तदासी॑३दि॒दं नु ता३दिति॑
खरोखरच ते त्याला त्वरेने विचारतात—‘ते काय होते?’—‘हेच आता तेच आहे’—असे म्हटले जाते.
Mantra 51
छि॒न्ध्या च्छि॑न्धि॒ प्र छि॒न्ध्यपि॑ क्षापय क्षा॒पय॑
हे कापून टाक—काप; हे पुढून कापून दूर कर; आणि याला क्षीण कर, पूर्णपणे क्षीण कर.
Mantra 52
आ॒ददा॑नमाङ्गिरसि ब्रह्म॒ज्यमुप॑ दासय
शत्रूला पकडून, हे आङ्गिरस, ब्रह्मास्त्राचा प्रयोग कर; त्याला दाबून अधीन कर.
Mantra 53
वै॒श्व॒दे॒वी ह्यु॑१च्यसे॑ कृ॒त्या कूल्ब॑ज॒मावृ॑ता
तुला ‘वैश्वदेवी’ असेच म्हणतात; (तरीही) कृत्या—कूल्बज—हिने तुला सर्व बाजूंनी वेढून घेतले आहे.
Mantra 54
ओष॑न्ती स॒मोष॑न्ती॒ ब्रह्म॑णो॒ वज्रः॑
दहणारी, सर्वथा दहणारी—हा ब्रह्मणाचा वज्र आहे.
Mantra 55
क्षु॒रप॑विर्मृ॒त्युर्भू॒त्वा वि धा॑व॒ त्वम्
क्षुरधार, तू मृत्यू होऊन, वेगाने धावून जा—(शत्रूला) उधळून लावीत.
Mantra 56
आ द॑त्से जिन॒तां वर्च॑ इ॒ष्टं पू॒र्तं चा॒शिषः॑
तू विजेत्याचे तेज आणून देतोस व प्रदान करतोस—इष्ट (यज्ञाने मिळणारे) व पूर्त (पुण्यकर्माने मिळणारे) फल, आणि आशीर्वाद.
Mantra 57
आ॒दाय॑ जी॒तं जी॒ताय॑ लो॒के॒३ऽमुष्मि॒न् प्र य॑च्छसि
जिंकलेला लाभ (जितधन) घेऊन, तू त्या परलोकात विजेत्यालाच तो प्रदान करतोस.
Mantra 58
अघ्न्ये॑ पद॒वीर्भ॑व ब्राह्म॒णस्या॒भिश॑स्त्या
हे अघ्न्ये (अहिंस्य), ब्राह्मणासाठी अभिशस्ति—शाप व आरोप—यांतून सुटण्याचा मार्ग हो.
Mantra 59
मे॒निः श॑र॒व्याऽ भवा॒घाद॒घवि॑षा भव
हे मेनिः (क्रोध), बाणासारखी शरव्या हो; दुष्टाविरुद्ध आणि अहितापासून रक्षणासाठी विष हो.
Mantra 60
अघ्न्ये॒ प्र शिरो॑ जहि ब्रह्म॒ज्यस्य॑ कृ॒ताग॑सो देवपी॒योर॑रा॒धसः॑
हे अघ्न्ये, ब्रह्महत्यारा—ज्याने अपराध केला आहे, ज्याने देवांचे (भाग/पेय) प्याले आहे, जो कृपा व योग्य कल्याणापासून वंचित आहे—त्याचे शिर प्रहार करून पाडून टाक.
Mantra 61
त्वया॒ प्रमू॑र्णं मृदि॒तम॒ग्निर्द॑हतु दु॒श्चित॑म्
तुझ्यामुळे चिरडून चूर्ण झालेल्या त्या दुष्चित्ताला अग्नी जाळून भस्म करो.
Mantra 62
(7) (६२-७३) ६२-६४, ६६,६८-७० प्राजापत्याऽनुष्टुप्, ६५ गायत्री, ६७ प्राजापत्या गायत्री, ७१ आसुरी पङ्क्तिः, ७२ प्राजापत्या त्रिष्टुप् ७३ आसुर्युष्णिक्। वृ॒श्च प्र वृ॑श्च॒ सं वृ॑श्च॒ दह॒ प्र द॑ह॒ सं द॑ह
कापून टाक—पुढे कापून टाक—पूर्णपणे कापून वेगळे कर; जाळून टाक—पुढे जाळून टाक—संपूर्ण भस्म करून टाक.
Mantra 63
ब्र॒ह्म॒ज्यं दे॑व्यघ्न्य॒ आ मूला॑दनु॒संद॑ह
हे देवी अघ्न्या, ब्रह्म-हत्येचा कलंक—मुळापासूनच—पूर्णपणे जाळून टाक.
Mantra 64
यथाया॑द् यमसाद॒नात् पा॑पलो॒कान् प॑रा॒वतः॑
यमाच्या सदनातून—दूरस्थ पाप-लोकांकडे, अतिदूर प्रदेशांकडे—तो निघून जावो.
Mantra 65
ए॒वा त्वं दे॑व्यघ्न्ये ब्रह्म॒ज्यस्य॑ कृ॒ताग॑सो देवपी॒योर॑रा॒धसः॑
त्याचप्रमाणे, हे देवी, हे अघ्न्ये (अवध्य/अस्पृश्य), ब्रह्महंत्यावर—पाप करणाऱ्यावर, देवांचा हक्काचा भाग अपमानित करणाऱ्यावर, उपासनेत अराध (असमृद्ध) असणाऱ्यावर—तू हे (दंड/प्रभाव) कर.
Mantra 66
वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा ती॒क्ष्णेन॑ क्षु॒रभृ॑ष्टिना
शंभर सांध्यांचा वज्र घेऊन—तीक्ष्ण, ज्याची धार उस्तऱ्यासारखी—
Mantra 67
प्र स्क॒न्धान् प्र शिरो॑ जहि
खांदे छाटून टाक; डोकेही छाटून टाक.
Mantra 68
लोमा॑न्यस्य॒ सं छि॑न्धि॒ त्वच॑मस्य॒ वि वे॑ष्टय
त्याचे लोम‑केस पूर्णपणे छाट; त्याची कातडी उलगडून वेगळी करून सोलून टाक.
Mantra 69
मां॒सान्य॑स्य शातय॒ स्नावा॑न्यस्य॒ सं वृ॑ह
त्याचे मांस क्षीण कर; त्याच्या स्नायु (नसा) एकत्र उपटून टाक.
Mantra 70
अस्थी॑न्यस्य पीडय म॒ज्जान॑मस्य॒ निर्ज॑हि
त्याची हाडे चुरड; आतली मज्जा बाहेर काढून नष्ट कर.
Mantra 71
सर्वा॒स्याङ्गा॒ पर्वा॑णि॒ वि श्र॑थय
त्याचे सर्व अवयव, सर्व सांधे-गाठी वेगवेगळे सैल करून टाक.
Mantra 72
अ॒ग्निरे॑नं क्र॒व्यात् पृ॑थि॒व्या नु॑दता॒मुदो॑षतु वा॒युर॒न्तरि॑क्षान्मह॒तो व॑रि॒म्णः
अग्नी हा क्रव्याद् (मांसभक्षक) याला पृथ्वीवरून हाकलून देओ; त्याला जाळून बाहेर काढो. वायू अंतरिक्षातून, त्या महान् विस्तारातून, याला ढकलून दूर करो.
Mantra 73
सूर्य॑ एनं दि॒वः प्र णु॑दतां॒ न्योऽषतु
सूर्य दिवातून (आकाशातून) याला बाहेर हाकलून देओ; याला झळसून खाली व दूर हटवो.
Frequently Asked Questions
It is used to protect a Brahmin’s cow/property by ritually condemning seizure and projecting punitive consequences—expulsion, affliction, and deathward fate—onto the violator.
To state that the cow functions like a returning-force: the wrongdoing rebounds automatically on the taker, so misfortune is framed as the act’s built-in sacred consequence.
Sūrya provides a cosmic enforcement: he drives the offender away from the sky and scorches him, sealing the hymn’s expulsion and protective boundary.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.