Varaha Purana 201.31: Adhyaya 201, Shloka 31

The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

Devanagari script

किन्तु मूढ त्वया शस्त्रं न मुक्तं मे रुजाकरम् ॥ मया क्षिप्तास्तु इषवः प्रतीच्छ क्व पलायसे

Recitation with translationVaraha Purana 201.31

Transliteration

kintu mūḍha tvayā śastraṃ na muktaṃ me rujākaram || mayā kṣiptās tu iṣavaḥ pratīccha kva palāyase

Translation

എന്നാൽ ഹേ മൂഢാ! നീ വിട്ട ആയുധം എനിക്ക് വേദന വരുത്തുന്നതല്ല. ഞാൻ എറിഞ്ഞ അമ്പുകളെ സ്വീകരിക്ക; നീ എവിടേക്ക് ഓടിപ്പോകുന്നു?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• किन्तु: but
• किन्तु: सम्बन्ध (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: किन्तु (अव्यय)
• Form: समुच्चय/विरोधार्थक-अव्यय (adversative conjunction)

• मूढ: O fool
• मूढ: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: मूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• शस्त्रम्: weapon
• शस्त्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as object of 'released' (understood)

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• मुक्तम्: released
• मुक्तम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम्-विशेषण

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (Genitive) एकवचन (enclitic)

• रुजाकरम्: pain-causing
• रुजाकरम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: रुजा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative: 'pain' + 'making'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शस्त्रम्-विशेषण

• मया: by me
• मया: करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• क्षिप्ताः: thrown
• क्षिप्ताः: कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; इषवः-विशेषण

• तु: indeed / but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (emphatic/adversative particle)

• इषवः: arrows
• इषवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: इषु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन

• प्रतीच्छ: receive! / take!
• प्रतीच्छ: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्रति + इ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: प्रति

• क्व: where?
• क्व: देशाधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नाव्यय (interrogative adverb)

• पलायसे: you flee
• पलायसे: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: पलाय् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Varāha (default narrative voice; quoted combatants within narration)

Tags

• Purāṇic Literature
• Sanskrit Insults and Rhetoric
• Lexeme study (rujā)

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a common epic trope: the speaker denies injury and asserts superior force, offering material for study of insult vocabulary and performative bravado in Sanskrit narratives.

Which geographic location is identified?

No geographic location is given.

What is the primary ethical instruction?

No explicit ethical instruction; it functions as dramatic dialogue emphasizing pride, pursuit, and confrontation.