Adhyaya 201: The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

Verse 1

अथ राक्षसकीङ्करयुद्धम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ ततस्ते सहिताः सर्वे चान्योऽन्याभिरताः सदा ॥ नानावेषधरा दूताः कृताञ्जलिपुटास्तदा ॥

ഇപ്പോൾ രാക്ഷസരുടെ കിങ്കരന്മാരുമായുള്ള യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ദൂതന്മാർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു കൂടി, എപ്പോഴും പരസ്പരം ഏകോപിതരായി, നാനാവേഷങ്ങൾ ധരിച്ചു, ആ സമയത്ത് കൈകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ നിന്നു।

Verse 2

दूता ऊचुः ॥ वयं श्रान्ताश्च क्षीणाश्च ह्यन्यान् योजितुमर्हसि ॥ वयमन्यत्करिष्यामः स्वामिन्कार्यं सुदुष्करम् ॥

ദൂതന്മാർ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിതരും തളർന്നവരുമാണ്; നിങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ നിയോഗിക്കണം. സ്വാമീ, ഈ കാര്യം അത്യന്തം ദുഷ്കരം; ഞങ്ങൾ മറ്റൊരു കാര്യം ചെയ്യും।

Verse 3

अन्ये हि तावत्तत्कुर्युर्यथेष्टं तव सुव्रत ॥ भगवन्स्म परिक्लिष्टाः त्राहि नः परमेश्वर ॥

ഹേ സുവ്രതാ, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ആ കാര്യം മറ്റുള്ളവരും ചെയ്യാം. ഹേ ഭഗവാൻ, ഞങ്ങൾ അത്യന്തം ക്ലേശിതരാണ്; ഹേ പരമേശ്വരാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 4

ततो विवृत्तरक्ताक्षस्तेन वाक्येन रोषितः ॥ विनिःश्वस्य यथा नागो ह्यपश्यत्सर्वतो दिशम् ॥

അപ്പോൾ ആ വാക്കുകളാൽ കോപിതനായി അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു ഉരുളാൻ തുടങ്ങി. സർപ്പത്തെപ്പോലെ ശക്തമായി നിശ്വാസം വിട്ട് അവൻ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി।

Verse 5

अदूरे दृष्टवान्कञ्चित्पुरुषं स ह्यनाकृतिम् ॥ स तु वेगेन सम्प्राप्त इङ्गितज्ञो दुरात्मवान् ॥

അടുത്തുതന്നെ അവൻ ഒരു പുരുഷനെ കണ്ടു; അവന് വ്യക്തമായ ആകൃതി ഇല്ലായിരുന്നു. ആ ദുഷ്ടാത്മാവ്, സൂചനകളും ഉദ്ദേശങ്ങളും അറിയുന്നവൻ, വേഗത്തിൽ ഓടിവന്ന് സമീപിച്ചു।

Verse 6

निःसृतः स च रोषेण चित्रगुप्तेन धीमता ॥ ततः स त्वरितं गत्वा मन्देहा नाम राक्षसाः ॥

ധീമാനായ ചിത്രഗുപ്തന്റെ കോപത്താൽ അവൻ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വേഗത്തിൽ ചെന്നു ‘മന്ദേഹ’ എന്ന റാക്ഷസന്മാരെ സമീപിച്ചു.

Verse 7

नानारूपधरा घोरा नानाभरणभूषिताः ॥ विनाशाय महासत्त्वो यत्र तिष्ठन्महायशाः ॥

അവർ ഭീകരരും പല രൂപം ധരിക്കുന്നവരും വിവിധാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു; വിനാശത്തിനായി മഹായശസ്സുള്ള മഹാസത്ത്വൻ നിലകൊണ്ടിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് നീങ്ങി.

Verse 8

चित्रगुप्तो महाबाहुः सर्वलोकार्थचिन्तकः ॥ समः सर्वेषु भूतेषु भूतानां च समादिशत् ॥

മഹാബാഹുവായ ചിത്രഗുപ്തൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ചിന്തിക്കുന്നവനും സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും സമദർശിയുമായവൻ, ആ ഭൂതങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് ആജ്ഞ പുറപ്പെടുവിച്ചു.

Verse 9

ततस्ते विविधाकाराः राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ उपरुह्य तथा सर्वे मातङ्गांश्च हयं तथा ॥

അപ്പോൾ വിവിധാകാരങ്ങളായ മാംസഭോജികളായ റാക്ഷസന്മാർ എല്ലാവരും ആനകളിൽ കയറി, അതുപോലെ കുതിരകളിലും ആരൂഢരായി.

Verse 10

ब्रुवन्तश्च पुनर्हृष्टाः शीघ्रमाज्ञापय प्रभो ॥ तव सन्देशकर्त्तारः कस्य कृन्तामजीवितम् ॥

വീണ്ടും ആഹ്ലാദത്തോടെ അവർ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, വേഗത്തിൽ ആജ്ഞാപിക്കൂ. ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ദൂതന്മാർ; ആരുടെ ജീവൻ മുറിക്കണം?”

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चित्रगुप्तो ह्यभाषत ॥ रोषगद्गदया वाचा निःश्वसन् वै मुहुर्मुहुः ॥

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ചിത്രഗുപ്തൻ സംസാരിച്ചു—കോപത്തിൽ വിറയുന്ന ശബ്ദത്തോടെ, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു।

Verse 12

भो भो मन्देहका वीराः मम चित्तानुपालकाः ॥ एतान्बध्नीत गृह्णीत भूताराक्षसपुङ्गवाः ॥

“ഹോ ഹോ! മന്ദേഹക വീരന്മാരേ, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ കാവൽക്കാരേ! ഇവരെ ബന്ധിച്ച് പിടിക്കുവിൻ—ഭൂതരാക്ഷസങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ!”

Verse 13

एवं हत्वा च बद्ध्वा च ह्यागच्छत पुनर्यथा ॥ हन्तारः सर्वभूतानां कृतज्ञा दृढ विक्रमा ॥

“ഇങ്ങനെ വധിച്ച് ബന്ധിച്ച്, മുൻപുപോലെ വീണ്ടും വരുവിൻ—നിങ്ങൾ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ സംഹാരകർ, കൃതജ്ഞർ, ദൃഢപരാക്രമികൾ.”

Verse 14

हत्वा वै पापकानेतान्मम विप्रियकारिणः ॥ एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वचनं चेदमब्रुवन् ॥

“എന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരോധമായി പ്രവർത്തിച്ച ഈ പാപികളെ തീർച്ചയായും വധിക്കുവിൻ”—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവർ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 15

राक्षसाः ऊचुः ॥ श्रान्ता वा क्षुधिता वापि दुःखिता वा तपोधनाः ॥ अमात्याः एव ज्ञातव्याः भृत्याः शतसहस्रशः ॥

രാക്ഷസർ പറഞ്ഞു—“അവർ ക്ഷീണിതരായാലും, വിശപ്പുള്ളവരായാലും, ദുഃഖിതരായാലും—തപോധനരെ മന്ത്രിമാരെന്നുതന്നെ അറിയണം; ഭൃത്യർ ശതസഹസ്രങ്ങളായി ഉണ്ടാകും.”

Verse 16

एते वधार्थं निर्दिष्टास्त्वयैव च महात्मना ॥ न युक्तं विविधाकाराः ह्यस्माकं नाशनाय वै ॥

ഹേ മഹാത്മാവേ, ഇവരെ വധാർത്ഥമായി നീ തന്നെയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചത്. ഞങ്ങളുടെ നാശത്തിനായി പലരൂപികളെയൊരുക്കുന്നത് യുക്തമല്ല.

Verse 17

यथा ह्येते समुत्पन्नाः सर्वधर्मानुचिन्तकाः ॥ तथा वयं समुत्पन्नास्तदर्थं हि भवानपि ॥

എങ്ങനെ ഇവർ സർവ്വധർമ്മങ്ങളെ പരിചിന്തിക്കുന്നവരായി ഉദ്ഭവിച്ചുവോ, അതുപോലെ ഞങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു; അതേ ലക്ഷ്യത്തിനായി നിങ്ങളും (ഉദ്ഭവിച്ചു).

Verse 18

मा च मिथ्या प्रतिज्ञातं धर्मिष्ठस्य भवत्विति ॥ अस्माकं विग्रहे वीर मुच्यन्तां यदि मन्यसे ॥

ധർമിഷ്ഠനു യോജിച്ച നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ മിഥ്യയാകരുത്. ഹേ വീരാ, നീ യുക്തമെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടെ സംഘർഷത്തിൽ അവരെ മോചിപ്പിക്കൂ.

Verse 19

एवमुक्त्वा ततो घोरा व्याधयः कामरूपिणः ॥ सन्नद्धास्त्वरितं शूरा भीमरूपा भयानकाः ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന ഭീകര വ്യാധർ വേഗത്തിൽ സന്നദ്ധരായി; അവർ ശൂരരും ഭീമരൂപികളും ഭയാനകരുമായിരുന്നു.

Verse 20

गजैरन्ये तथा चाश्वै रथैश्चापि महाबलाः ॥ कण्टकैस्तुरगैर्हंसैरन्ये सिंहैस्तथापरे ॥

ചില മഹാബലികൾ ആനകളോടും, കുതിരകളോടും, രഥങ്ങളോടും കൂടിയിരുന്നു; ചിലർ മുള്ളുള്ള ജീവികളോടും, തുരഗങ്ങളോടും, ഹംസങ്ങളോടും; മറ്റുചിലർ സിംഹങ്ങളോടും കൂടിയിരുന്നു.

Verse 21

मृगैः सृगालैर्महिषैर्व्याघ्रैर्मेषैस्तथापरे ॥ गृध्रैः श्येनैर्मयूरैश्च सर्पगर्दभकुक्कुटैः ॥

മറ്റുള്ളവർ മാൻ, കുറുക്കൻ, മഹിഷം, വ്യാഘ്രം, മേടുകൾ എന്നിവയുമായി വന്നു; കൂടാതെ കഴുകൻ, പരുന്ത്, മയിൽ, സർപ്പം, കഴുത, കോഴി എന്നിവയുമായും എത്തി.

Verse 22

एवं वाहनसंयुक्ता नानाप्रहरणोद्यताः ॥ समागताः महासत्त्वा अन्योन्यमभिकाङ्क्षिणः ॥

ഇങ്ങനെ വാഹനങ്ങളോടുകൂടി, നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് സന്നദ്ധരായ മഹാസത്ത്വങ്ങൾ സമാഗമിച്ചു—പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 23

तूर्यक्श्वेडितसंघुष्टैर्बलितास्फोटितैरपि ॥ जयार्थिनो द्रुतं वीराश्चालयन्तश्च मेदिनीम् ॥

വാദ്യഘോഷവും യുദ്ധനാദവും, ഗർജ്ജനവും കൈയ്യടിയുടെ ശബ്ദവും കൂടെ, ജയമാഗ്രഹിച്ച വീരർ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി ഭൂമിയെയും നടുക്കി.

Verse 24

ततः समभवद्युद्धं तस्मिंस्तमसि सन्तते ॥ मुकुटैरङ्गदैश्चित्रैः केयूरैः पट्टिशासिकैः ॥

അവിടെ അന്ധകാരം പരന്നപ്പോൾ യുദ്ധം ഉദിച്ചു—മുകുടങ്ങൾ, വിചിത്ര അങ്കദങ്ങൾ, കേയൂരങ്ങൾ, കൂടാതെ കോടാലികളും വാളുകളും ഇടയിൽ.

Verse 25

सकुण्डलैः शिरोभिश्च भ्राजते वसुधातलम् ॥ बहुभिश्च सकेयूरैश्छत्रैश्च मणिभूषणैः

കുണ്ഡലധാരികളായ ശിരസ്സുകളും, അനവധി കേയൂരങ്ങൾ, ഛത്രങ്ങൾ, മണിമയാഭരണങ്ങൾ എന്നിവയും ചിതറിക്കിടന്നതിനാൽ ഭൂതലം ദീപ്തമായി തിളങ്ങി.

Verse 26

शूलशक्तिप्रहारीश्च यष्टितोमरपट्टिशैः ॥ असिखड्गप्रहारीश्च बलप्राणसमीritaiḥ

ശൂല-ശക്തികളാൽ പ്രഹാരങ്ങൾ, യഷ്ടി, തോമരം, പട്ടിശം എന്നിവകൊണ്ടുള്ള അടികൾ; അതുപോലെ അസി-ഖഡ്ഗങ്ങളുടെ വെട്ടുകളും—ബലവും പ്രാണവേഗവും പ്രേരിപ്പിച്ചത്।

Verse 27

अभवद्दारुणं युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥ नखैर्दन्तैश्च पादैश्च तेऽन्योऽन्यमभिजघ्निरे

അപ്പോൾ യുദ്ധം അത്യന്തം ദാരുണവും, മഹാകലഹപൂർണ്ണവും, രോമാഞ്ചജനകവുമായി; അവർ നഖം, പല്ല്, പാദം മുതലായവകൊണ്ടും പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു।

Verse 28

ततस्ते राक्षसा भग्ना दूतैर्घोरपराक्रमैः ॥ देहि देहि वदन्त्येव भिन्धि गृह्णीष्व तिष्ठ च

പിന്നീട് ഭീകരപരാക്രമമുള്ള ദൂതന്മാർക്കാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട ആ രാക്ഷസർ തുടർച്ചയായി വിളിച്ചു—“കൊടുക്കൂ! കൊടുക്കൂ! തകർക്കൂ! പിടിക്കൂ! ഉറച്ചു നിൽക്കൂ!”

Verse 29

वध्यमानाः पिशाचास्ते ये निवृत्ता रणार्दिताः ॥ आहूयन्त प्रतिबयात्क्रोधसंरक्तलोचनाः

യുദ്ധത്തിൽ പീഡിതരായി പിൻവാങ്ങിയ ആ പിശാചുകൾ, കൊല്ലപ്പെടുന്നതിനിടയിലും ഭയത്താൽ വീണ്ടും വിളിക്കപ്പെട്ടു; ക്രോധം മൂലം അവരുടെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നിരുന്നു।

Verse 30

तिष्ठ तिष्ठ क्व यासीति न गच्छामि दृढो भव ॥ मया मुक्तमिदं शस्त्रं तव देहविनाशनम्

“നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ—എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?” “ഞാൻ പോകില്ല; നീ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ. ഞാൻ വിട്ട ഈ ശസ്ത്രം നിന്റെ ദേഹനാശകനാണ്.”

Verse 31

किन्तु मूढ त्वया शस्त्रं न मुक्तं मे रुजाकरम् ॥ मया क्षिप्तास्तु इषवः प्रतीच्छ क्व पलायसे

എന്നാൽ ഹേ മൂഢാ! നീ വിട്ട ആയുധം എനിക്ക് വേദന വരുത്തുന്നതല്ല. ഞാൻ എറിഞ്ഞ അമ്പുകളെ സ്വീകരിക്ക; നീ എവിടേക്ക് ഓടിപ്പോകുന്നു?

Verse 32

किं त्वं वदसि दुर्बुद्धे एषोऽहं पारगो रणे ॥ मम बाहु विमुक्तस्तु यदि जीवस्यतो वद

ഹേ ദുർബുദ്ധിയേ! നീ എന്താണ് പറയുന്നത്? ഇതാ, ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ. എന്റെ ഭുജം വിമുക്തമായി; ജീവിക്കണമെങ്കിൽ (ശരണാഗതി) വാക്ക് പറക.

Verse 33

तत्र ते सहसा घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ मन्देहा नाम नाम्ना ते वध्यमानाः सहस्रशः

അവിടെ പെട്ടെന്നു ഭീകരമായ, മാംസഭോജികളായ രാക്ഷസർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ‘മന്ദേഹ’ എന്ന പേരിൽ അവർ അറിയപ്പെട്ടു; അവർ ആയിരക്കണക്കിന് കൊല്ലപ്പെടുകയായിരുന്നു.

Verse 34

ततो भग्ना यदा ते तु राक्षसाः कामरूपिणः ॥ प्रत्यपद्यन्त ते मायां तामसीं तमसावृताः

പിന്നീട് ആ രൂപമാറ്റം ചെയ്യുന്ന രാക്ഷസർ തോറ്റപ്പോൾ, അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട്, താമസീ മായയെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 35

अदृश्याश्चैव दृश्याश्च तद्बलं तमसावृताः ॥ ततस्ते शरणं जग्मुर्ज्वरं परमभीषणम् ॥

അദൃശ്യവും ദൃശ്യവും ആയ ആ സൈന്യം അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടു. പിന്നെ അവർ അത്യന്തം ഭീകരനായ ‘ജ്വര’ന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 36

शूलपाणिं विरूपाक्षं सर्वप्राणिप्रणाशनम् ॥ मन्देहा नाम नाम्ना वै राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

അവർ ത്രിശൂലധാരിയായ, വിരൂപാക്ഷനായ, സർവ്വജീവികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനായ അവനെ വിവരിച്ചു; കൂടാതെ ‘മന്ദേഹ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ മാംസഭോജി രാക്ഷസന്മാരെയും പറഞ്ഞു।

Verse 37

वयमद्य महाभाग त्रायस्व जगतः पते ॥ ततस्तेषां वचः श्रुत्वा दूतानां कामरूपिणाम् ॥

“ഇന്ന് ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശരണം തേടുന്നു, മഹാഭാഗാ! ജഗത്പതേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.” തുടർന്ന് ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ആ ദൂതന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്…

Verse 38

ज्वरः क्रुद्धो महातेजा योधानां तु सहस्रशः ॥ कालो मुण्डः केकराक्षो लोहयष्टिपरिग्रहः ॥

ക്രുദ്ധനും മഹാതേജസ്സുമായ ജ്വരൻ ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ (സമാഹരിച്ചു)—അവരിൽ കാല, മുണ്ഡ, കേകരാക്ഷ, ലോഹയഷ്ടിപരിഗ്രഹ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 39

विविधान्सन्दिदेशात्र पुरुषानग्निवर्चसः ॥ बद्धाञ्जलिपुटान्सर्वानिदमाह सुरेश्वरः ॥

അവിടെ അദ്ദേഹം അഗ്നിസദൃശമായ തേജസ്സോടെ ദീപ്തരായ വിവിധ പുരുഷന്മാരെ അയച്ചു. കൈകൂപ്പി നിന്ന എല്ലാവരോടും ദേവേശ്വരൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു।

Verse 40

पच शीघ्रमिमान्पापान्योगेन च बलेन च ॥ ततस्ते त्वरितं गत्वा यत्र ते पिशिताशनाः ॥

“ഈ പാപികളെ വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കുവിൻ—യോഗശക്തിയാലും ബലത്താലും.” തുടർന്ന് അവർ അതിവേഗം ചെന്നു, ആ മാംസഭോജികൾ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തെത്തി।

Verse 41

ज्वराज्ञया च ते सर्वे जीमूतघननिःस्वनाः ॥ बहूंस्ते राक्षसान्घोरान्दर्पोत्सिक्तान् सहस्रशः ॥

ജ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ എല്ലാവരും ഘനമേഘഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങി, അഹങ്കാരമത്തായ ആയിരക്കണക്കിന് ഭീകരരാക്ഷസന്മാരുടെ മേൽ പാഞ്ഞുകയറി।

Verse 42

बहुशस्त्रप्रहारैश्च शस्त्रैश्च विविधोज्ज्वलैः ॥ तरसा राक्षसा विग्ना रुधिरेण परिप्लुताः ॥

അനവധി ആയുധപ്രഹാരങ്ങളാലും വിവിധ ദീപ്തമായ ആയുധങ്ങളാലും രാക്ഷസർ ശക്തിയായി തടയപ്പെട്ടു; അവർ രക്തത്തിൽ മുഴുകിപ്പോയി।

Verse 43

मोचयामास संग्रामं स्वयमेव यमस्ततः ॥ राक्षसान्मोचयित्वाऽथ हन्यमानान्समन्ततः ॥

അപ്പോൾ യമൻ സ്വയം യുദ്ധം നിർത്തിച്ചു; എല്ലാടത്തും വധിക്കപ്പെടുകയായിരുന്ന രാക്ഷസരെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം…

Verse 44

गत्वा ज्वरं महाभागं विनयात्सान्त्वयन्मुहुः ॥ पूजयन् वै ज्वरं दिव्यं गृहीय हस्ते महायशाः ॥

ഹേ മഹാഭാഗാ! അവൻ ജ്വരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു വിനയത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ശമിപ്പിച്ചു; ദിവ്യജ്വരത്തെ പൂജിച്ച് ആ മഹായശസ്സുള്ളവൻ അവന്റെ കൈ പിടിച്ചു।

Verse 45

प्रविवेश गृहं स्वं तु सम्भ्रमेणेदृशेन तु ॥ आननं तु समुत्प्रोष्छ्य सङ्ग्रामे स्वेदबिन्दुवत् ॥

അവൻ അത്തരം കലക്കത്തോടെ തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; മുഖം ഉയർത്തിയപ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ വിയർപ്പുതുള്ളികളാൽ മൂടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ തോന്നി।

Verse 46

रोषायासकरं चैव सर्वलोकनमस्कृतः ॥ अहं त्वं चैव देवेश इमं लोकं चराचरम् ॥

അവൻ ക്രോധവും പരിശ്രമവും ഉളവാക്കുന്നവനായിട്ടും സർവ്വലോകങ്ങളും നമസ്കരിക്കുന്നവൻ. ഹേ ദേവേശാ! ഞാനും നീയും ഈ ചരാചര ലോകത്തെ ഭരിക്കുന്നു.

Verse 47

शासेमहि यथाकामं यथादृष्टं यथाश्रुतम् ॥ त्वया ग्राह्यो ह्यहं देव मृत्युना च सुसंवृतः ॥

നാം ഇഷ്ടാനുസാരം—കണ്ടതും കേട്ടതും അനുസരിച്ച്—ഭരണം/വിധി നടത്താം. എന്നാൽ ഹേ ദേവാ! ഞാൻ നിനക്കാൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; മരണത്താലും ദൃഢമായി പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 48

लोकान्सर्वानहं हन्मि सर्वघाती न संशयः ॥ गच्छ गच्छ यथास्थानं युद्धं च त्यजतु स्वयम् ॥

ഞാൻ സർവ്വലോകങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു; ഞാൻ സർവ്വഘാതി—സംശയമില്ല. പോകുക, പോകുക, നിന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക്; അവൻ സ്വയം യുദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 49

राक्षसानां हतास्तत्र षष्टिकोट्यो रणाजिरे ॥ अमराश्चाक्षयाश्चैव न हि त्वां प्रापयन्ति वै ॥

അവിടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അറുപത് കോടി രാക്ഷസർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അമരന്മാരും അക്ഷയന്മാരും പോലും സത്യത്തിൽ നിന്നെ പ്രാപിക്കുകയില്ല (ജയിക്കുകയില്ല).

Verse 50

ततो ह्युपरतं युद्धं धर्मराजो यमः स्वयम् ॥ दूतानां चित्रगुप्तेन सख्यमेकमकारयत् ॥

അപ്പോൾ യുദ്ധം വാസ്തവത്തിൽ നിർത്തപ്പെട്ടു; ധർമ്മരാജനായ യമൻ സ്വയം ദൂതന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ ചിത്രഗുപ്തനോടു ഒരു ഏക സഖ്യത/സന്ധി ഉണ്ടാക്കി.

Verse 51

सम्भाषन्ते ततो दूताश्चित्रगुप्तं तथैव च ॥ नियुञ्जस्व मया पूर्वं सर्वकर्माणि जन्तुषु ॥

അപ്പോൾ ദൂതന്മാർ ചിത്രഗുപ്തനോടും സംസാരിച്ചു— “ഞാൻ മുമ്പ് ഏൽപ്പിച്ചതുപോലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും നിയോഗിച്ച് (ലിഖിച്ച്) രേഖപ്പെടുത്തുക.”

Verse 52

स्वकर्मगुणभूतानि ह्यशुभानि शुभानि च ॥ रुद्रं दूताः समागम्य चित्रगुप्तस्य पार्श्वतः ॥

സ്വകർത്തവ്യങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ഗുണരൂപമായ ശുഭവും അശുഭവും ആയ കര്‍മ്മങ്ങളെ പരിഗണിച്ച് ദൂതന്മാർ രുദ്രനെ സമീപിച്ച് ചിത്രഗുപ്തന്റെ പാർശ്വത്ത് നിന്നു.

Verse 53

उपस्थानं च कुर्वन्ति कालचिन्तकमब्रुवन् ॥ यथा लोका यथा राजा यथा मृत्युḥ सनातनः ॥

അവർ ഔപചാരിക സേവനം നിർവഹിച്ചു കാലചിന്തകനോടു പറഞ്ഞു— “ലോകങ്ങൾ എങ്ങനെയോ, രാജാവും അങ്ങനെയോ, അതുപോലെ മരണവും സനാതനമാണ്.”

Verse 54

तदैवोत्तिष्ठ तिष्ठेति क्षम्यतां क्षम्यतां प्रभो

അന്നേ നിമിഷം അവർ പറഞ്ഞു— “എഴുന്നേൽക്കുക, നില്ക്കുക”; പിന്നെ— “ക്ഷമിക്കണമേ, ക്ഷമിക്കണമേ, പ്രഭോ.”

Verse 55

बद्धगोधाङ्गुलित्राणा नानायुधधरास्तथा ॥ अग्रतः किंकराः कृत्वा तिष्ठन्पादाभिवन्दनम् ॥

ബന്ധിച്ച ഗോധാ (ഇഗ്വാന) വിരൽ-കവചങ്ങൾ ധരിച്ചു, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ വഹിച്ച്, മുന്നിൽ കിങ്കരന്മാരെ നിർത്തി, പാദങ്ങളിൽ വന്ദനം ചെയ്ത് അവർ നിന്നു.

Verse 56

परित्रायस्व नो वीर किंकराणां महाबलान् ॥ हन्यमानान्हि रक्षोभिरस्मानद्य रणाजिरे ॥

ഹേ വീരാ! ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ—ഞങ്ങൾ നിന്റെ മഹാബലമുള്ള കിങ്കരന്മാർ; ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാക്ഷസർ ഞങ്ങളെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തുന്നു.

Verse 57

बाहुभिः समनुप्राप्तः केशाकेशि ततः परम् ॥ अयुक्तमतुलं युद्धं तेषां वै समजायत ॥

അവർ ഭുജബലത്തോടെ അടുത്തെത്തി പിടിച്ചുമുട്ടി; തുടർന്ന് കേശാകേശി നടന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത, അതുല്യമായ യുദ്ധം ഉദിച്ചു.

Verse 58

खादन्ति चैव घ्नन्ति स्म चित्रगुप्तेन चोदिताः ॥ व्याधीनां च सहस्राणि दूतानां च महाबलाः ॥

ചിത്രഗുപ്തന്റെ പ്രേരണയാൽ അവർ ഭക്ഷിക്കുകയും പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവിടെ രോഗങ്ങളുടെ ആയിരങ്ങൾയും മഹാബലമുള്ള ദൂതന്മാരും കൂടെയുണ്ട്.

Verse 59

धर्मराजोऽथ विश्रान्तं कालभूतं महाज्वरम् ॥ किंकिं वृत्तमिदं देव व्यापिनस्त्वं महातपाः ॥

അപ്പോൾ ധർമ്മരാജൻ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന കാലസ്വരൂപ മഹാജ്വരനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! ഇതെന്തെന്താണ് സംഭവിച്ചത്? നീ സർവ്വവ്യാപിയാണ്, ഹേ മഹാതപസ്വീ!”