Varaha Purana 167.6: Adhyaya 167, Shloka 6

The Glory of the Viśrānti Tīrtha and the Account of a Rākṣasa’s Liberation

Devanagari script

पापाचाररतो नित्यं पापसङ्गः सुदुर्मतिः ॥ गार्हस्थ्यधर्ममाश्रित्य मोहितो वर्त्तते सदा ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 167.6

Transliteration

pāpācārarato nityaṃ pāpasaṅgaḥ sudurmatiḥ || gārhasthyadharmam āśritya mohito varttate sadā ||

Translation

അവൻ നിത്യവും പാപാചാരത്തിൽ രതനും പാപസംഗത്തിൽ ചേർന്നവനും അത്യന്തം ദുർമതിയുമായിരുന്നു. ഗാർഹസ്ഥ്യധർമ്മത്തെ ആശ്രയമായി (ന്യായമായി) എടുത്ത് മോഹിതനായി അവൻ എപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पाप-आचार-रतः: engaged in sinful conduct
• पाप-आचार-रतः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (पापे आचारे रतः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: काल (Kāla/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative)

• पाप-सङ्गः: one who keeps sinful company / sinful association
• पाप-सङ्गः: कर्ता/विशेष्य (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (पापस्य सङ्गः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सु-दुर्मतिः: very evil-minded
• सु-दुर्मतिः: कर्ता/विशेष्य (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुर्मति (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (अतिशयेन दुर्मतिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गार्हस्थ्य-धर्मम्: the householder’s dharma
• गार्हस्थ्य-धर्मम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गार्हस्थ्य (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (गार्हस्थ्यस्य धर्मः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-√श्रि (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerund/absolutive), 'having resorted to'

• मोहितः: deluded
• मोहितः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: मुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वर्त्तते: conducts himself / behaves
• वर्त्तते: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सदा: always
• सदा: काल (Kāla/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

Speaker

Varāha

Tags

• Dharma Discourse
• Purāṇic Ethics
• Āśrama System
• Classical Literature

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It evidences a discourse where the āśrama system is treated as an ethical framework that can be upheld or misappropriated.

Which geographic location is identified?

No location is specified in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Householder status is not itself a moral guarantee; ethical value depends on conduct (ācāra) and associations (saṅga).