Varaha Purana 167.5: Adhyaya 167, Shloka 5

The Glory of the Viśrānti Tīrtha and the Account of a Rākṣasa’s Liberation

Devanagari script

सन्ध्ये द्वे शयने चैव नित्यं मूढः स तिष्ठति ॥ न स देवानुष्यान्श्च पितॄन् पूजयते सदा ॥

Recitation with translationVaraha Purana 167.5

Transliteration

sandhye dve śayane caiva nityaṃ mūḍhaḥ sa tiṣṭhati || na sa devānuṣyāṃś ca pitṝn pūjayate sadā ||

Translation

രണ്ടു സന്ധ്യാകാലങ്ങളിലും ശയനസമയത്തും അവൻ നിത്യവും മൂഢനായി അവഗണനയിൽ ആയിരുന്നു. അവൻ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും പിതൃകളെയും സ്ഥിരമായി പൂജിച്ചില്ല.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सन्ध्ये: the two twilight rites (morning & evening)
• सन्ध्ये: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), द्विवचन

• द्वे: two
• द्वे: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (agreement with सन्ध्ये)

• शयने: in bed / in sleeping
• शयने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: शयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (particle of emphasis)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: काल (Kāla/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative)

• मूढः: deluded/foolish
• मूढः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: मूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तिष्ठति: remains/stays
• तिष्ठति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देव-अनुष्याः: gods and men
• देव-अनुष्याः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + अनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (देवाः च अनुष्याः च), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पूजयते: worships
• पूजयते: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सदा: always
• सदा: काल (Kāla/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

Speaker

Varāha

Tags

• Purāṇic Narrative
• Dharma Practice
• Social Ethics
• Ritual Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It documents a moral framework where daily temporal markers (sandhyā) structure household discipline and social obligations.

Which geographic location is identified?

No location is specified in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Ethical life is portrayed as sustained practice: regular discipline and respect toward multiple constituencies (deities, people, ancestors).