Adhyaya 39

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् । ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! വിധിപ്രകാരം ദേവദേവ കപർദ്ദിനൻ (ശിവൻ)നെ സമ്പൂജിച്ച്, പിന്നെ കേദാരത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ലിംഗത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम् । स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम्

അതേ സ്ഥലത്തിന്റെ അഗ്നേയ ഭാഗത്ത്, ഭീമേശ്വരന്റെ സമീപത്ത്, ഹേ മഹാദേവി! എനിക്ക് പ്രിയമായ സ്വയംഭൂ ‘കൽപലിംഗം’ ഉണ്ട്.

Verse 3

मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् । निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्

ഹേ ദേവി! ആ മഹാപ്രഭു ‘വൃദ്ധിലിംഗം’ ഞാൻ സമ്പൂജിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആരെങ്കിലും അവിടെ നിരാഹാരനായി ഒരു രാത്രിജാഗരണം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ…

Verse 4

चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः । रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे

വിശേഷിച്ച് ചതുര്ദശിയിൽ അവന്റെ ലോകങ്ങൾ സനാതനമാകുന്നു. പുരാതന യുഗങ്ങളിൽ ആ ദേവന്റെ നാമം ‘രുദ്രേശ്വരൻ’ ആയിരുന്നു.

Verse 5

तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः । अस्मिंल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ

തിഷ്യകാലം വീണ്ടും വന്നപ്പോൾ, മ്ലേച്ഛസ്പർശഭയത്തിൽ വ്യാകുലനായ കേദാരൻ സമുദ്രസന്നിധിയിൽ ഈ ലിംഗത്തിൽ ലയിച്ചു।

Verse 6

तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले । माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ

അതുകൊണ്ട് അവൻ ഭൂമിയിൽ ‘കേദാര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി. മാഘമാസത്തിൽ നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ ലവണസമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്…

Verse 7

पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः । रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते

ലവണജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള പദ്മക മഹാകുണ്ഡത്തിൽ, രുദ്രേശന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, പത്ത് ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതമായിടത്ത്…

Verse 8

स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति । सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति

ഹേ ദേവീ! വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് രുദ്രേശനെ ആരാധിക്കണം; അപ്പോൾ കേദാരന്റെ ത്രാണകൃപയുടെ പൂർണ്ണഫലം അവനു ലഭിക്കും।

Verse 9

ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् । अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम्

ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾ പൂജയാൽ മഹത്തായി നശിക്കുന്നു. ഇനി ആ ദേവന്റെ പുരാതന ഇതിഹാസം (വിവരിക്കപ്പെടും)।

Verse 10

सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये । आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः

ഹേ സുരപ്രിയേ! ഇത് മനുഷ്യർക്കു സർവകാമപ്രദമെന്നു നിനക്കു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഹേ ദേവീ! പുരാതനകാലത്ത് ശശബിന്ദു എന്ന പ്രസിദ്ധ രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 11

सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः । कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः

അവൻ സർവ്വഭൗമൻ, ഭൂമിയുടെ പാലകൻ, ശത്രുസമൂഹങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ. ദ്വാപര-കലിയുഗങ്ങളുടെ സന്ധിക്കാലത്ത് അവൻ ഭൂമിപതിയായി ഉദയം ചെയ്തു.

Verse 12

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी

അവന്റെ ഭാര്യ സാധ്വിയായിരുന്നു; പ്രാണങ്ങളെക്കാളും അധികം പ്രിയപ്പെട്ടവൾ. അവൾ ദേവിയുമല്ല, ഗന്ധർവിയുമല്ല, അസുരിയുമല്ല, നാഗകന്യയുമല്ല.

Verse 13

तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना । तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्

ഹേ വരാരോഹേ! ശുഭലോചനയായ അവൾ അത്തരം രൂപവതിയായിരുന്നു. അവനോടു സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായ, ശതപത്രമുള്ള മനോഹര പദ്മം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 14

खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः । स तेन पर्यटंल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः

ആ മഹാത്മ രാജാവിന് ആകാശഗാമിയായ, വേഗവാനും നിത്യം സന്നദ്ധവുമായ ഒരു വാഹനം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹേ ദേവീ! അതിലൂടെ അവൻ സ്വേച്ഛാനുസാരം സർവ്വലോകങ്ങളും പര്യടനം ചെയ്തു.

Verse 15

एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने । चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्

ഹേ വരാനനേ! ഒരിക്കൽ ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശി തിഥിയിൽ അദ്ദേഹം ഉത്തമമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 16

अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् । रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശ്രീസോമേശ്വരപുരത്തിന്റെ മുൻവശത്ത് നിലകൊണ്ടിരുന്ന എല്ലാ ഋഷിമാരെയും കണ്ടു; അവർ രാത്രിജാഗരണാർത്ഥം ജപഹോമങ്ങളിൽ പരായണരായിരുന്നു।

Verse 17

स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः । पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः

സോമനാഥനെ ദർശിച്ച് അദ്ദേഹം വിധിപൂർവം പ്രണാമം ചെയ്തു; ഭക്തിസംയുക്തനായി അവരെയെല്ലാം യഥോചിതമായി പൂജിച്ചു।

Verse 18

ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये । पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम्

അതിനു ശേഷം, ഹേ പ്രിയേ! കേദാരത്തിൽ എത്തി അദ്ദേഹം വിധിപൂർവം (ഭഗവാനെ) സ്നാപനം/അഭിഷേകം നടത്തി, വിചിത്ര പുഷ്പമാലകളാൽ ഈശ്വരനെ പൂജിച്ചു।

Verse 19

नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः । ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः

വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, മനോഹരാഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പൂജ നടത്തി; തുടർന്ന് സുസമാഹിതനായി അവിടെ തന്നെ രാത്രിജാഗരണം നടത്തിച്ചു।

Verse 20

ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः । च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः

അപ്പോൾ കൗതുകം നിറഞ്ഞ ആ എല്ലാ മുനിമാരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു—ച്യവനൻ, യാജ്ഞവൽക്യൻ, ശാണ്ഡില്യൻ, ശാകടായനൻ।

Verse 21

रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः । मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः

പിന്നീട് റൈഭ്യൻ, ജൈമിനി, ക്രൗഞ്ചൻ, നാരദൻ, പർവതൻ, ശിലൻ—മാർകണ്ഡേയനെ മുൻപിൽ നിർത്തി—അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി।

Verse 22

चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः । कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम्

അവർ അനവധി വിചിത്രകഥകളും ധാരാളം പുരാതന ഇതിഹാസങ്ങളും പറഞ്ഞു; അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് അവയെ കീർത്തിച്ചു കൊണ്ടു ആ രാജശ്രേഷ്ഠനോട് ചോദിച്ചു।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप । केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः । नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम्

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! സോമേശ്വര ദേവനെ വിട്ട് നീ എന്തുകൊണ്ട് കേടാരന്റെ സന്നിധിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്തു? ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഹേ മഹോദയാ, ഈ ലിംഗപൂജയുടെ ഫലം നീ തീർച്ചയായും അറിയുന്നു।

Verse 24

राजोवाच । शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम । पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः

രാജാവ് പറഞ്ഞു—എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും കേൾക്കുക; ഇത് എന്റെ മുൻദേഹത്തിലെ കഥയാണ്. പണ്ടെ ഞാൻ ശൂദ്രജാതിയിൽ പിറന്നവനായിരുന്നെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണപൂജകനായിരുന്നു।

Verse 25

सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले । अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः

ധനധാന്യസമൃദ്ധമായ ശുഭ്ര സൗരാഷ്ട്രദേശത്ത്, കുറെ കാലത്തിന് ശേഷം, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവിടെ അനാവൃഷ്ടി (മഴക്കുറവ്) സംഭവിച്ചു.

Verse 26

ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः । अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम्

പിന്നീട് ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനായി ഞാൻ പ്രഭാസം എന്ന പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ വന്നു പാർത്തു. അവിടെ ഹരിണി (മൃഗി)യുടെ മൂലത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ദീപ്തമായ സരോവർ ഞാൻ കണ്ടു.

Verse 27

तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् । क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः

ആ സരോവറിന് ‘രാമസരസ്’ എന്നായിരുന്നു പേര്; അത് താമരക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്ഷീരസാഗരത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായി കണ്ടപ്പോൾ, ക്ഷീണിതനായിരുന്നെങ്കിലും ഞാൻ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 28

संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान्

പിതൃകളെയും ദേവന്മാരെയും തർപ്പണംകൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, പിന്നെ ശുദ്ധജലം പാനം ചെയ്ത ശേഷം, എന്റെ ഭാര്യ എന്നോടു പറഞ്ഞു— “ഈ സരോരുഹങ്ങൾ (താമരകൾ) എടുക്കുക.”

Verse 29

एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् । विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो

“ഇതിനടുത്തായി മനോഹരവും ഉത്തമവുമായ ഒരു സ്ഥലം കാണുന്നു. ഹേ വിഭോ, അവിടെ ചെന്നു ഇവ വിൽക്കാം; അങ്ങനെ ഭക്ഷണം ലഭിക്കും.”

Verse 30

अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः । कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति

അപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഞാൻ ജലത്തിലിറങ്ങി അനവധി മനോഹരമായ താമരകൾ എടുത്തുകൊണ്ട് നഗരത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 31

तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च । प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः

അവിടെ ചെന്നു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ വഴികളിലും ചത്വരങ്ങളിലും മൂന്നു വഴിച്ചേരികളിലും സഞ്ചരിച്ചു; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരകളെ മാത്രം വാങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 32

न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः । प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया

ആരും സ്വീകരിച്ചില്ല; കാരണം സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ ഒരു മന്ദിരത്തിലെത്തി ഞാൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഉറങ്ങി।

Verse 33

तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा । समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः । नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये

അവിടെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ് ഉണർന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് വിശപ്പാൽ വലയുമ്പോൾ, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞാൻ ചിന്തിച്ചു—‘നിശ്ചയം ഏതോ ദേവാലയത്തിൽ ജാഗരണം നടക്കുന്നു.’

Verse 34

सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये । यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत्

‘ഈ താമരകൾ എടുത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ ഉള്ള ദേവാലയത്തിലേക്കു പോകുന്നു. അവിടെ ആരെങ്കിലും സ്വീകരിച്ചാൽ, നമ്മുടെ പ്രാണയാത്ര—ജീവനോപാധി—സഫലമാകും.’

Verse 35

अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः

അപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ഈ ലിംഗം തന്നെ മംഗളപുഷ്പങ്ങളാൽ സമ്യക് പൂജിക്കപ്പെട്ടതായി ഞാൻ കണ്ടു।

Verse 36

रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् । वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा

ഇത് ‘രുദ്രേശ്വര’ എന്ന പേരിലുള്ള സ്വയംഭൂ പുരാതന ലിംഗമാണ്. അനംഗവതി എന്നൊരു വേശ്യ, ശിവരാത്രിവ്രതത്തിൽ പരായണയായി, (ഇവിടെ പൂജ ചെയ്തു)।

Verse 37

जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना । ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम्

അതിനുമുമ്പിൽ അവൾ ഗാനം, നൃത്തം, ഉത്സവം എന്നിവയോടെ ജാഗരണം ചെയ്തു. പിന്നെ ഞാൻ ഒരാളെ കണ്ടു ചോദിച്ചു—‘ഇത് എന്ത് രാത്രിജാഗരണം?’

Verse 38

केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता । सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा

ഞാൻ ചോദിച്ചു—‘ഗാനം-നൃത്തോത്സവത്തിൽ അത്യന്തം രതയായി കാണുന്ന ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്?’ അവൻ പറഞ്ഞു—‘ഇത് ശിവധർമ്മത്തിൽ ഉപദേശിച്ച ശിവരാത്രി; സത്യധർമ്മം നൽകുന്നതാണ്।’

Verse 39

तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता । जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्

‘അവൾ അനംഗവതി എന്ന പേരുള്ള വേശ്യ, ധർമ്മസമ്പന്ന. അവൾ ജാഗരണം ചെയ്യുന്നു; ശിവരാത്രി എന്ന ഈ ശുഭവ്രതം ആചരിച്ച് പരമ ശ്രേയസ് നേടുന്നു।’

Verse 40

शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः । न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्

ഈ ശിവരാത്രിവ്രതം യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ദുഃഖം വരികയില്ല; ദാരിദ്ര്യവും ഇല്ല, ബന്ധനവും ഇല്ല.

Verse 41

दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् । सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः

അവനെ ദുഷ്ടപ്രഭാവമോ അരിഷ്ടയോഗമോ ഒരിക്കലും പീഡിപ്പിക്കില്ല; രോഗമില്ല, എവിടെയും ഭയമില്ല. അവൻ സുഖസൗഭാഗ്യസമ്പന്നനായി സത്കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.

Verse 42

तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् । भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः

അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ മനുഷ്യൻ തേജസ്വിയും യശസ്വിയും ആകുന്നു; സർവ്വകല്യാണങ്ങളുടെ പാത്രമാകുന്നു—എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 43

राजोवाच । अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला । चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः

രാജാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ വ്രതത്തോടുള്ള എന്റെ ബുദ്ധി അചഞ്ചല നിശ്ചയമായി ഉറച്ചു. ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ ഇതിനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു.

Verse 44

अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः । तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि

ആഹാരാഭാവം മൂലം എനിക്ക് അനിവാര്യമായി ഉപവാസം വന്നു. തുടർന്ന് ഞാൻ പദ്മക തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു; ലവണജലത്തിലും (സമുദ്രത്തിലും) സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 45

एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम् । ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः

ഈ താമരപ്പൂക്കളാൽ ഞാൻ ദൈവമായ മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഭാര്യയോടുകൂടി ഞാൻ രുദ്രേശനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്യക് പൂജിച്ചു.

Verse 46

पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः । जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया

ഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ച താമരകളാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഭാര്യയോടുകൂടി, ഞാൻ ദേവസന്നിധിയിൽ ജാഗരിച്ച് നിന്നു; ആ രാത്രി മുഴുവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഉണർന്നിരുന്നു.

Verse 47

ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले । सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम्

പിന്നീട് പ്രഭാതസമയത്ത് സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ആ വേശ്യ എന്നോടു പറഞ്ഞു—‘ഇതാ, ശുദ്ധസ്വർണ്ണത്തിന്റെ മൂന്ന് പല…’.

Verse 48

गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् । सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः

അവൾ പറഞ്ഞു—‘താമരകളുടെ വില സ്വീകരിക്കൂ’; എന്നാൽ ഞാൻ അത് സ്വീകരിച്ചില്ല. ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഭാര്യയോടുകൂടി ഞാൻ സാത്ത്വികഭാവം ആശ്രയിച്ച് ആ ശുദ്ധ ഉദ്ദേശത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 49

ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता । कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः

പിന്നീട് ഭിക്ഷ ശേഖരിച്ച് ഞാൻ ജീവയാത്ര നടത്തി. ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ കാലധർമ്മമായ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 50

इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्

ഇവൾ എന്റെ ദയിതയായ സാദ്വീ ഭാര്യ, പ്രാണനേക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവൾ; അവൾ എന്റെ ദേഹം എടുത്തുകൊണ്ട് പവിത്ര ചിതാഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 51

तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः । जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

ആ പുണ്യപ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ സർവഭൗമ മഹീപതിയായി ജനിച്ചു; ഭാര്യയോടുകൂടി മുൻജന്മസ്മൃതിയും നിലനിന്നു—ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, ഇത് സത്യം.

Verse 52

एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि । मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः

ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ ഭക്തി നിത്യം ഈ ലിംഗത്തിൽ സ്ഥിരമാണ്; ഭാര്യയോടുകൂടി ഞാൻ ഇതിനെ ദിനംപ്രതി സേവിച്ച് പൂജിക്കുന്നു—ഇത് സത്യമായി നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.

Verse 53

मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः । व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्

ഹേ സത്തമരേ, ക്രിയാവിഹീനനും ഭക്തിയില്ലാത്തവനുമായ എന്നാലും ഈ വ്രതം ആചരിക്കപ്പെട്ടു; അതിന്റെ ഫലം അത്യന്തം മഹത്തായതു ആയി.

Verse 54

अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम । भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः । येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഭക്തിയുക്തനാണ്, യഥോചിത ഉപകരണങ്ങളും ഉണ്ട്; ഭാവിയിൽ എന്ത് ഫലം ഉണ്ടാകുമെന്നു, ഹേ മുനീശ്വരരേ, എനിക്ക് അറിയില്ല—കാരണം സോമേശ്വരനെയും വിട്ട് ഞാൻ ഇവിടെ ഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണമായി തത്പരനായിരിക്കുന്നു.

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇതു കേട്ട ആ വിപ്രർ അത്ഭുതത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ “സാധു, സാധു” എന്നു ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് രാജാവിനെ മഹത്തായി പ്രശംസിച്ചു।

Verse 56

पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् । ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः । संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि

അവർ അവിടെ സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തെ ഇടവിടാതെ പൂജിച്ചു. തുടർന്ന് ആ ലിംഗത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അത് ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭം.

Verse 57

सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः । तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत्

ആ വേശ്യയും ശിവരാത്രിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ദിവ്യതേജസ്സോടെ ഭഗവതിയായി പ്രകാശിച്ചു; ആ ലിംഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ രംഭയെപ്പോലെ അപ്സരയായി മാറി।

Verse 58

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः । धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम्

അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം—സകലവും നൽകുന്ന ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനി, സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ആ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കണം।