Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा । समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः । नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये

tatra suptasya me buddhiḥ śrutvā gītadhvaniṃ tadā | samutpannā sabhā ryasya kṣudhārtasya viśeṣataḥ | nūnaṃ jāgaraṇaṃ hyetatkasmiṃścidvibudhālaye

അവിടെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ് ഉണർന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് വിശപ്പാൽ വലയുമ്പോൾ, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞാൻ ചിന്തിച്ചു—‘നിശ്ചയം ഏതോ ദേവാലയത്തിൽ ജാഗരണം നടക്കുന്നു.’

tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/locative adverb)
suptasyaof (me) sleeping
suptasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsupta (कृदन्त; √svap (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle)
memy
me:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (enclitic)
buddhiḥmind; awareness
buddhiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√śru (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
gīta-dhvaniṃsound of singing
gīta-dhvaniṃ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgīta (कृदन्त; √gai (धातु) + क्त) + dhvani (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गीतस्य ध्वनिः)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक अव्यय/temporal adverb)
samutpannāarose
samutpannā:
Karta (Predicate adjective to buddhiḥ/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamutpanna (कृदन्त; sam-ud-√pad/√pat? (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (arisen)
sabhāassembly; gathering
sabhā:
Karta (Apposition/समानााधिकरण with buddhiḥ)
TypeNoun
Rootsabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
āryasyaof a noble (person)
āryasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootārya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
kṣudhārtasyaof one distressed by hunger
kṣudhārtasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootkṣudh-ārta (kṣudhā (प्रातिपदिक) + ārta (कृदन्त; √ar (धातु) + क्त))
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (क्षुधया आर्तः)
viśeṣataḥespecially
viśeṣataḥ:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (रीत्यर्थ/प्रकारवाचक; ‘especially’)
nūnaṃsurely
nūnaṃ:
Kriya-visheṣaṇa (Sentence particle/वाक्योपपद)
TypeIndeclinable
Rootnūnam (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/particle of certainty)
jāgaraṇamwakefulness; vigil
jāgaraṇam:
Karta (Predicate nominal/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootjāgaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis/for)
etatthis
etat:
Karta (Subject of implied ‘asti’/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
kasmiṃścitin some
kasmiṃścit:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkasmin + cit (सर्वनाम + निपात)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘cit’ अनिश्चितार्थक निपात (indefinite)
vibudha-ālayein a dwelling of gods
vibudha-ālaye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvibudha (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विबुधानाम् आलयः)

Unspecified narrator (a devotee/pilgrim speaking to sages), within Sūta’s Prabhāsa narrative frame

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Dvijas / sages

Scene: In a darkened mansion room, the sleeping couple stirs as devotional singing floats through the night air; outside, a shrine glows with lamps where devotees keep vigil.

Ś
Śivarātri (implied)
V
vibudhālaya (divine shrine)

FAQs

Sacred sound (kīrtana) awakens spiritual intuition and draws even the weary into dharmic observance.

A divine shrine within Prabhāsa-kṣetra, leading into the Rudreśvara episode.

Night vigil (jāgaraṇa) accompanied by devotional singing—an essential feature of Śivarātri observance.