Adhyaya 36

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं प्राची सर्वत्र दुर्ल्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഭവാൻ പറഞ്ഞതു പോലെ പ്രാചീ നദി സർവത്ര ദുർലഭം; പ്രത്യേകിച്ച് കുരുക്ഷേത്രത്തിലും പ്രഭാസത്തിലും പുഷ്കരത്തിലും കൂടെ।

Verse 2

कथं प्रभासमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी । माहात्म्यमखिलं तस्याः प्राच्याः पातकनाशनम् । कथयस्व महेशान यद्यहं ते प्रिया विभो

പാപനാശിനിയായ പ്രാചീ പ്രഭാസത്തെ പ്രാപിച്ച് ഇവിടെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതയായി? പാതകനാശിനിയായ ആ പ്രാചിയുടെ സമഗ്ര മഹാത്മ്യം പറയുക. ഹേ മഹേശാന, ഞാൻ നിനക്കു പ്രിയയെങ്കിൽ, ഹേ വിഭോ, ദയവായി വിവരണം ചെയ്യുക।

Verse 3

ईश्वर उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया भद्रे प्राची सर्वत्र दुर्लभा । कुरुक्षेत्रे पुष्करे च तस्मात्प्राभासिकेऽधिका

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഭദ്രേ, നീ നന്നായി പറഞ്ഞു; പ്രാചീ സർവത്ര ദുർലഭം, കുരുക്ഷേത്രത്തിലും പുഷ്കരത്തിലും പോലും. അതിനാൽ പ്രഭാസത്തിൽ അവൾ കൂടുതൽ മഹിമയുള്ളവൾ।

Verse 4

प्रभासे तु महादेवी प्राचीं पापप्रणाशिनीम् । नापुण्यो वेद देवेशि कर्मनिर्मूलनक्षमाम्

എന്നാൽ പ്രഭാസത്തിൽ, ഹേ മഹാദേവീ, പാപപ്രണാശിനിയായ പ്രാചീ (വിരാജിക്കുന്നു). ഹേ ദേവേശീ, പുണ്യമില്ലാത്തവൻ അവളെ അറിയുകയില്ല—അവൾ കർമഫലത്തെ വേർപൊട്ടിച്ച് നിർമ്മൂലമാക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൾ।

Verse 5

ये पिबंति नराः पुण्यां प्राचीं देवीं सरस्वतीम् । न ते मनुष्या विज्ञेयाः सत्यंसत्यं वरानने

പുണ്യമയിയായ പ്രാചീ—ദേവി സരസ്വതി—യെ പാനം ചെയ്യുന്നവർ വെറും മനുഷ്യരെന്നു കരുതരുത്. ഹേ വരാനനേ, ഇത് സത്യം, സത്യം।

Verse 6

धन्यास्ते मुनयस्ते च पुण्यास्ते च तपस्विनः । ये च सारस्वतं तोयं पिबंत्यहरहः सदा

ധന്യരാണ് ആ മുനിമാർ; പുണ്യവാന്മാരാണ് ആ തപസ്വികൾ; അവർ ദിനംപ്രതി നിരന്തരം സരസ്വതിയുടെ പവിത്രജലം പാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 7

देवास्ते न मनुष्यास्ते नदीस्तिस्र पिबंति ये । चंद्रभागां च गंगां च तथा देवीं सस्स्वतीम्

ഈ മൂന്ന് നദികളായ ചന്ദ്രഭാഗ, ഗംഗ, കൂടാതെ ദേവിയായ സരസ്വതി—ഇവയുടെ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നവർ മനുഷ്യർ അല്ല; അവർ സത്യത്തിൽ ദേവന്മാരാണ്।

Verse 8

भुक्त्वा वा यदि वाऽभुक्त्वा दिवा वा यदि वा निशि । न कालनियमस्तत्र यत्र प्राची सरस्वती

ഭക്ഷിച്ചാലും ഭക്ഷിക്കാതിരുന്നാലും, പകലായാലും രാത്രിയായാലും—പ്രാചീ സരസ്വതി വിരാജിക്കുന്നിടത്ത് കാലനിയമബന്ധനം ഒന്നുമില്ല।

Verse 9

प्राचीं सरस्वतीं ये तु पिबंति सततं मृगाः । तेऽपि स्वर्गं गमिष्यंति यज्ञैर्द्विजवरा यथा

പ്രാചീ സരസ്വതിയുടെ ജലം നിരന്തരം പാനം ചെയ്യുന്ന മൃഗങ്ങളും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകും—യജ്ഞങ്ങളാൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ പോകുന്നതുപോലെ।

Verse 10

सर्वकामप्रपूर्त्यर्थं नृणां तत्क्षेत्रमुत्तमम् । चिंतामणिसमा देवी यत्र प्राची सरस्वती

മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർണ്ണമായി സഫലമാകുന്നതിനായി ആ ക്ഷേത്രം പരമോത്തമം; കാരണം അവിടെ പ്രാചീ സരസ്വതി ദേവി ചിന്താമണിപോലെ വരദായിനിയാണ്।

Verse 11

यथा कामदुघा गावः सर्वकामफलप्रदाः । तथा स्वर्गापवर्गाभ्यां प्राची देवी सरस्वती

കാമധേനു പശുക്കൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നതുപോലെ, പ്രാചീ ദേവി സരസ്വതി സ്വർഗവും മോക്ഷവും ഇരണ്ടും പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 12

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । यत्र स्थितानि संन्यासं तस्मात्किमधिकं स्मृतम्

ഊർധ്വരേതസ്സായ മുനിമാരുടെ എൺപത്തിയെട്ടായിരം പേർ സന്ന്യാസത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നിടത്ത്—അതിലധികം പുണ്യം എന്താണ് സ്മരിക്കപ്പെട്ടത്?

Verse 13

यत्र मंकणकः सिद्धः प्राचीने नियतात्मवान् । ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं मया यत्र वरानने

പ്രാചീ പ്രദേശത്ത് নিয়താത്മാവായ സിദ്ധൻ മങ്കണകൻ എവിടെ വസിച്ചിരുന്നുവോ; ഹേ സുന്ദരമുഖീ, അവിടെയേ ഞാൻ ബ്രഹ്മഹത്യാ-പ്രായശ്ചിത്ത വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 14

वृषतीर्थे महापुण्ये प्राचीकूलसमाश्रिते । निवृत्ते भारते युद्धे तस्मिंस्तीर्थे किरीटिना । प्रायश्चित्तं पुरा चीर्णं विष्णुना प्रेरितात्मना

പ്രാചീ തീരത്തെ ആശ്രയിച്ച മഹാപുണ്യ വൃഷതീർത്ഥത്തിൽ—ഭാരതയുദ്ധം അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം—കിരീടി അർജുനൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അന്തഃപ്രേരണയാൽ അതേ തീർത്ഥത്തിൽ പൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 15

त्रैलोक्ये सर्वतीर्थानां तत्तीर्थं प्रवरं स्मृतम् । पापघ्नं पुण्यजननं प्राणिनां पुण्यकीर्त्तिद

ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ആ തീർത്ഥം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—പാപനാശിനി, പുണ്യജനനി, ജീവികൾക്ക് പുണ്യകീർത്തി നൽകുന്നവ।

Verse 16

सूत उवाच । आहैवमुक्ते सा देवी शंकरं लोक शंकरम् । प्रायश्चित्तं कथं प्राप्तः पार्थः परपुरंजयः । ज्ञातिक्षयोद्भवं पापं कथं नाशमगात्प्रभो

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവി ലോകഹിതകാരിയായ ശങ്കരനോടു ചോദിച്ചു—“പ്രഭോ! പരപുരഞ്ജയനായ പാർഥൻ പ്രായശ്ചിത്തം എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? ജ്ഞാതിക്ഷയത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം എങ്ങനെ നശിച്ചു?”

Verse 17

एवमुक्तः पुनः प्राह विश्वेशो नीललोहितः । प्रायश्चित्तस्य संप्राप्तः कारणं तद्यथा स्थितम्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്‌തപ്പോൾ വിശ്വേശ്വരനായ നീലലോഹിതൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“പ്രായശ്ചിത്തം ലഭിക്കാനുള്ള കാരണം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നുവോ അതുപോലെ ഞാൻ പറയുന്നു.”

Verse 18

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भद्रे कथां पातकनाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या पवित्रात्मा प्रजायते

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—“ഭദ്രേ! ശ്രദ്ധയോടെ പാതകനാശിനിയായ ഈ കഥ കേൾക്കുക; ഭക്തിയോടെ കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ പവിത്രാത്മാവായി മാറുന്നു.”

Verse 19

योऽसौ देवि समाख्यातः किरीटी श्वेतवाहनः । स जित्वा कौरवान्सर्वान्संहृत्य हयकुञ्जरान्

“ദേവീ! കിരീടധാരിയും ശ്വേതരഥാരൂഢനുമായ ആ പ്രസിദ്ധൻ സർവ്വ കൗരവരെയും ജയിച്ച് അവരുടെ അശ്വങ്ങളെയും ഗജങ്ങളെയും സംഹരിച്ചു.”

Verse 20

पश्चात्सुयोधनं हत्वा भीमेन प्रययौ गृहान् । नारायणेन सहितो नरोऽसौ प्रस्थितो रणात्

“പിന്നീട് ഭീമൻ സുയോധനനെ വധിച്ചതിനുശേഷം, നാരായണനോടുകൂടിയ ആ നരൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു ഗൃഹത്തിലേക്കു പോയി.”

Verse 21

द्रष्टुं धर्मसुतं दृष्टः प्रणतः प्रांजलिः स्थितः । स विज्ञाय तदाऽयान्तौ नरनारायणावुभौ

ധർമ്മസുതൻ യുധിഷ്ഠിരനെ ദർശിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹം അവിടെ നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി നിന്നതായി കണ്ടു. അപ്പോൾ വന്ന ഇരുവരും നരനും നാരായണനും ആണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവരുടെ വരവ് ഗ്രഹിച്ചു.

Verse 22

राजा युधिष्ठिरः प्राह द्वारस्थान्द्वारपालकान् । भवद्भिरेतावायांतौ निषेध्यौ द्वारसंस्थितौ

രാജാ യുധിഷ്ഠിരൻ കവാടത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ദ്വാരപാലകരോട് പറഞ്ഞു—“ഈ രണ്ടുപേർ എത്തിയിട്ട് പ്രവേശനവാതിലിൽ നിൽക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇവരെ തടയുക.”

Verse 23

नर नारायणौ क्रूरौ पापपंकानुलेपिनौ । एवमेतदिति प्रोक्तौ तौ तदा द्वारमागतौ

“നരനും നാരായണനും ക്രൂരരാണ്, പാപത്തിന്റെ ചെളിയിൽ ലിപ്തരാണ്” എന്നു പറഞ്ഞുവെച്ചു; പിന്നെ ആ രണ്ടുപേരും കവാടത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 24

भवन्तौ नेच्छति द्रष्टुं राजा दुर्नयकारिणौ । तत्रस्थः पृष्टवान्भूयः प्रतीहारं नरः स्वयम्

“നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദുർനയക്കാരാണ്; രാജാവ് നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു. അവിടെ നിന്ന നരൻ സ്വയം വീണ്ടും പ്രതിഹാരനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 25

आवां किं कारणं राजा नेक्षते वशवर्तिनौ । प्रोवाच प्रणतो राजा ततो द्वाःस्थं पुरःस्थितम्

“ഞങ്ങൾ ഇരുവരും സംയമിതരും വശവർത്തികളും ആകുമ്പോൾ രാജാവ് എന്തുകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ കാണുന്നില്ല?” തുടർന്ന് രാജാവ് ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, മുന്നിൽ നിന്ന ദ്വാരസ്ഥനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 26

नारायणेन सहितं नरं नरकनिर्भयम् । दुर्योधनेन सहिता बांधवास्ते यतो हताः । पितृतुल्याश्च राजानस्तेन वै पापभाजनम्

നാരായണനോടുകൂടെ ഉള്ള ആ നരൻ നരകത്തെയും ഭയപ്പെടാത്തവൻ; എന്നാൽ ദുര്യോധനന്റെ പക്ഷത്തുണ്ടായിരുന്ന നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, പിതൃതുല്യരായ രാജാക്കന്മാരും വീണു—അതുകൊണ്ട് അവൻ തീർച്ചയായും പാപപാത്രനെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 27

एवमुक्ते तु तेनाथ मुखमालोकितं हरेः । तेन प्रोक्तमिदं तथ्यं यत्ते राज्ञा प्रभाषितम्

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പ്രഭു ഹരിയുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി; പിന്നെ രാജാവ് നിന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയായ സത്യം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 28

एवमुक्ते नरः प्राह पुनरेव जनार्द्दनम् । कथयस्व कथं पापात्कृष्ण शुद्ध्यामहे वयम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നരൻ വീണ്ടും ജനാർദ്ദനനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ കൃഷ്ണാ, പാപത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ ശുദ്ധിയാകും? പറയണമേ.”

Verse 29

तीर्थस्नानेन मे शुद्धिर्यथा स्यात्तद्वद स्फुटम् । तच्च गंगादिकं कृष्ण यथाऽस्याघस्य नाशनम्

“തീർത്ഥസ്നാനത്തിലൂടെ എനിക്ക് എങ്ങനെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും എന്ന് വ്യക്തമായി പറയുക; കൂടാതെ ഹേ കൃഷ്ണാ, ഗംഗ മുതലായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഈ പാപത്തെ എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നും പറയുക।”

Verse 30

कृष्ण उवाच । मा गयां गच्छ कौंतेय मा गंगां मा च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ കൗന്തേയ, ഗയയിലേക്കു പോകരുത്; ഗംഗയിലേക്കും അല്ല, പുഷ്കരത്തിലേക്കും അല്ല. ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠ, പ്രാചീ സരസ്വതി ഒഴുകുന്നിടത്തേക്കു പോകുക.”

Verse 31

ब्रह्मघ्नाश्च सुरा पाश्च ये चान्ये पापकारिणः । तत्र स्नात्वा विमुच्यंते यत्र प्राची सरस्वती

ബ്രാഹ്മണഹന്താക്കൾ, സുരാപാനികൾ, മറ്റ് പാപകർമ്മികളും—പ്രാചീ സരസ്വതി ഉള്ള അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ—വിമുക്തി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

नारायणेन प्रोक्तोऽसौ नरस्तद्वचनाद्द्रुतम् । सहितस्तेन संप्राप्तः प्राचीनं तीर्थमुत्तमम्

നാരായണൻ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ, ആ മനുഷ്യൻ അവിടുത്തെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, അവനോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ പോയി ആ ഉത്തമമായ പ്രാചീന തീർത്ഥത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 33

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्त्रिकालं नियतात्मवान् । तेन तस्माद्विनिर्मुक्तः पातकात्पूर्वसंचितात्

മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ത്രികാല സ്നാനനിയമം പാലിച്ച്, നിയന്ത്രിതചിത്തനായി—അവൻ മുൻസഞ്ചിത പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി।

Verse 34

विज्ञाय शुद्धमेनं तु राजा धर्मसुतो द्रुतम् । भ्रातृभिः सहितः प्राप्तस्तं द्रष्टुं नरपुंगवम्

അവൻ ശുദ്ധനായെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ് ധർമ്മസുതൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ വന്ന് ആ നരശ്രേഷ്ഠനെ ദർശിച്ചു।

Verse 35

ततस्तं प्रणतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः पुरःस्थितम् । आलिलिंग प्रहृष्टात्मा पृष्टवांश्चाप्यनामयम्

പിന്നീട് മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ചു നിന്ന അവനെ കണ്ട ധർമ്മപുത്രൻ ഹർഷഭരിതനായി അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; അവന്റെ കുശലക്ഷേമവും ചോദിച്ചു।

Verse 36

भीमादिभिर्भ्रातृभिश्च तदा गुरुगणैर्वृतः । आलिंगितः प्रहृष्टैस्तु नरो गुणगणैर्वृतः

അപ്പോൾ ഭീമാദി സഹോദരന്മാരാലും ഗുരുജനസമൂഹങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട, ഗുണസമ്പന്നനായ ആ നരൻ ഹർഷിതരാൽ ആലിംഗിതനായി।

Verse 37

एतद्धि तन्महातीर्थं प्राचीनेति च शब्दितम् । स्नानक्रमेण मर्त्त्यानामन्येषामपि पावकम्

ഇതുതന്നെ ‘പ്രാചീന’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ മഹാതീർത്ഥമാണ്. ഇവിടെ വിധിപൂർവം സ്നാനക്രമം ആചരിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും പാവനത ലഭിക്കുന്നു।

Verse 38

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्तीर्थेऽस्मिन्ब्रह्महाऽपि यः । विमुक्तः पातकात्तस्मान्मोदते दिवि रुद्रवत्

ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷിയെങ്കിലും, മൂന്ന് രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച് ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി സ്വർഗത്തിൽ രുദ്രനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 39

प्राचीने देव्यहं नित्यं वसामि सहितस्त्वया । प्रभासे तु महाक्षेत्रे विशेषात्तत्र भामिनि

ഹേ ദേവീ, ഞാൻ പ്രാചീനത്തിൽ നിനക്കൊപ്പം നിത്യവും വസിക്കുന്നു; ഹേ ഭാമിനി, പ്രഭാസ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ ഞാൻ പ്രത്യേകമായി അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 40

सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् । प्राचीने तु वरारोहे न चेहागच्छते पुनः

ഹേ വരാരോഹേ, സരസ്വതിയുടെ ഉത്തര തീരത്ത്—പ്രാചീനത്തിൽ—ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും ഈ ലോകത്തിലേക്ക് വരികയില്ല।

Verse 41

आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्स्यति पुष्कलम् । नियमैश्चोपवासैश्च शोषयेद्देहमात्मनः

ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന് തുല്യമായ മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കും. കൂടാതെ നിയമങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും കൊണ്ട് തപസ്സിലൂടെ സ്വന്തം ദേഹത്തെ നിയന്ത്രിച്ച്—ശുഷ്കമാകുമാറ്—ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 42

जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । यथा स्थंडिलगा नित्यं ये चान्यनियमाः पृथक्

ജലാഹാരികളായും വായുഭക്ഷികളായും (പ്രാണാഹാരികളായും) പർണ്ണാഹാരികളായും ജീവിക്കുന്ന തപസ്വികൾ; അതുപോലെ നിത്യവും വെറും നിലത്ത് ശയിക്കുന്നവർ—മറ്റും വ്യത്യസ്തമായ മറ്റു നിയമങ്ങൾ പ്രത്യേകം പാലിക്കുന്നവർ.

Verse 43

एवं मंक्याश्रमे येषां वसतां मृत्युरागतः । न ते मनुष्या देवास्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ഇങ്ങനെ മങ്ക്യാശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് മരണം വന്നാൽ, അവർ (വെറും) മനുഷ്യർ അല്ല—അവർ ദേവന്മാരാണ്. ഈ സത്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 44

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्त्रुटिमात्रं तु कांचनम् । श्रद्धया द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं फलं लभेत्

ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനു സ്വർണ്ണത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മ കണികമാത്രം പോലും ദാനം ചെയ്താൽ, അവൻ മേരുപർവ്വതസമമായ മഹാഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 45

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंति च मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

ഈ തീർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യർ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചാൽ, അവർ തങ്ങളുടെ വംശത്തിലെ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളോടുകൂടി നിർഭാഗ്യരഹിതമായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.

Verse 46

पितॄणां वल्लभे तीर्थे पिण्डेनैकेन तर्प्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति गयाश्राद्धकृतो यथा

പിതൃകൾക്ക് പ്രിയമായ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ഒരൊറ്റ പിണ്ഡം കൊണ്ടുതന്നെ തൃപ്തരായ പിതൃഗണം, ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 47

कृष्णपक्षे चतुर्द्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकैंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षया तृप्तिः पितृलोकं स गच्छति

കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ അവിടെ സ്നാനം എപ്പോഴും വിധിയാകുന്നു। പിണ്യാകവും ജലവും പോലുള്ള ലഘു അർപ്പണങ്ങളാലും അവിടെ പിണ്ഡം നൽകുന്നവന്റെ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയ തൃപ്തി ലഭിച്ച്, അവൻ പിതൃലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 48

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

കൂടാതെ അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർ മോക്ഷമാർഗത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്യുന്നു।

Verse 49

दधि दद्याद्योऽपि तत्र ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽग्निलोकं समासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

അവിടെ ബ്രാഹ്മണനു മനോഹരമായ തൈര് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അഗ്നിലോകത്തെ പ്രാപിച്ച് അത്യന്തം ശോഭനമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 50

ऊर्णां प्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्ल्लभाम्

ഭക്തിയോടെ ഉത്തമ ദ്വിജനു ഉണ്ണിനിർമിത പ്രാവരണം (കമ്പളം) ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, മറ്റ് മർത്ത്യർക്കു അത്യന്തം ദുർലഭമായ പരമസിദ്ധിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 51

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानसमं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

ഇവിടെ മലിനത നശിപ്പാൻ ഈ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഗോദാനസമമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു—എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണം.

Verse 52

भावेन यो नरस्तत्र कश्चित्स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

അവിടെ ആരെങ്കിലും ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്നാനം ആചരിച്ചാൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 53

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेण हि तारिताः

തർപ്പണവും പിണ്ഡദാനവും മൂലം പിതാക്കൾ—നരകസ്ഥിതിയിലായാലും—സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; കാരണം സത്പുത്രൻ അവരെ സത്യമായി മോചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 54

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य याति तीर्थं हिमालयम् । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समालिहेत्

കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന സരസ്വതിയെ പ്രാപിച്ച് അത് ഹിമാലയ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. കൈയിൽ ഉള്ളത് വിട്ടിട്ട്, പിന്നെ മുഴങ്കൈകൊണ്ട് തുടച്ചെടുക്കണം.

Verse 55

यंयं काममभिध्याय तस्मिन्प्राणान्परित्यजेत् । तंतं सकलमाप्नोति तीर्थमाहात्म्ययोगतः

ഏത് ഏത് ആഗ്രഹം ധ്യാനിച്ച് ഒരാൾ അവിടെ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുമോ, തീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ ആ ആഗ്രഹം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 56

अन्यद्देवि पुरा गीतं गांगेयेन युधिष्ठिरे । सत्यमेव हि गंगायां वयं जाता युधिष्ठिर

ഹേ ദേവി, പൂർവ്വം ഗാംഗേയൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് മറ്റൊരു വചനം പാടിയിരുന്നു— “സത്യമേ; ഞങ്ങൾ ഗംഗയിൽ ജനിച്ചവരാണ്, ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ।”

Verse 58

सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या सरस्वती लोकसुखावहा सदा । सरस्वतीं प्राप्य सुदुःखिता नराः सदा न शोचन्ति परत्र चेह च

എല്ലാ നദികളിലും സർസ്വതി പരമ പുണ്യവതി; സർസ്വതി സദാ ലോകസുഖം നൽകുന്നവൾ. മഹാദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായ മനുഷ്യരും സർസ്വതിയെ പ്രാപിച്ചാൽ, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ശോകിക്കുകയില്ല।

Verse 97

याः काश्चित्सरितो लोके तासां पुण्या सरस्वती

ലോകത്തിൽ എത്ര നദികളുണ്ടായാലും, അവയിൽ സർസ്വതിയാണ് പുണ്യവതി (ശ്രേഷ്ഠ).