Adhyaya 99
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഋഷിമാർ സൂതനോട് ഒരു പ്രത്യക്ഷവിരോധം ചോദിക്കുന്നു—മുമ്പ് രാമൻ, സീത, ലക്ഷ്മണൻ ഒരുമിച്ച് വന്നു ഒരുമിച്ച് വനത്തിലേക്കു പോയി എന്നു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, “അവിടെ” രാമൻ രാമേശ്വരാദി പ്രതിഷ്ഠകൾ മറ്റൊരു സമയത്ത് നടത്തി എന്നു പറയുന്നത് എങ്ങനെ? സൂതൻ വ്യത്യസ്ത ദിവസങ്ങളുടെയും അവസരങ്ങളുടെയും ഭേദം വ്യക്തമാക്കി സംശയം നീക്കുന്നു; ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പാവനത ശാശ്വതമാണെന്നും അതിന് ക്ഷയം ഇല്ലെന്നും ഉറപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് കഥ രാജപ്രസംഗത്തിലേക്ക് മാറുന്നു. ജനാപവാദം മൂലം സ്പർശിക്കപ്പെട്ട രാമൻ സംയമത്തോടെ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശവും വ്യക്തമാണ്. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞയുമായി ഒരു ദേവദൂതൻ രഹസ്യമായി വന്ന്—രാവണവധ ദൗത്യം പൂർത്തിയായാൽ രാമൻ ദിവ്യലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങണമെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. ഇതിനിടയിൽ വ്രതം കഴിഞ്ഞ് വിശന്ന ദുർവാസ മുനി എത്തുന്നു. രാജാവിന്റെ രഹസ്യആജ്ഞ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണമോ, മുനിയുടെ ശാപഭയത്തിൽ നിന്ന് വംശത്തെ രക്ഷിക്കണമോ എന്ന ധർമ്മസങ്കടത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻപ്പെടുന്നു; അവൻ രാമനെ അറിയിച്ച് മുനിക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നു. രാമൻ ദേവദൂതനെ പിന്നീട് മറുപടി നൽകാമെന്ന് പറഞ്ഞ് വിടവാങ്ങിച്ച്, ദുർവാസനെ അർഘ്യ-പാദ്യങ്ങളാൽ ആദരിച്ച് വിവിധ ഭോജനങ്ങളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു—ഇങ്ങനെ രാജധർമ്മം, ദേവാജ്ഞ, തപസ്വിയുടെ അവകാശം എന്നിവ അതിഥിധർമ്മത്തിലൂടെ സമന്വയിക്കപ്പെടുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्र रामेण निर्मितः । रामेश्वरस्तथा सीता तेन तत्र विनिर्मिता
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ അവിടെ രാമൻ രാമേശ്വരം സ്ഥാപിച്ചു; സീതയെയും അവൻ അവിടെയേ നിർമ്മിച്ചു എന്ന്—
Verse 2
तथा च लक्ष्मणार्थाय निर्मितस्तेन संश्रयः । एतन्महद्विरुद्धं ते प्रतिभाति वचोऽखिलम्
ലക്ഷ്മണനുവേണ്ടിയും അവൻ അവിടെ ആശ്രയസ്ഥലം നിർമ്മിച്ചു എന്നും നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ ഈ വചനങ്ങൾ എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ വിരോധമായി തോന്നുന്നു.
Verse 3
त्वया सूत पुरा प्रोक्तं रामो लक्ष्मणसंयुतः । सीतया सहितः प्राप्तः क्षेत्रेऽत्र प्रस्थितो वने
ഹേ സൂതാ! നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ശ്രീരാമൻ ലക്ഷ്മണനോടുകൂടി സീതാസഹിതനായി ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി പിന്നെ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 4
श्राद्धं कृत्वा गयाशीर्षे लक्ष्मणेन विरुद्ध्य च । पुनः संप्रस्थितोऽरण्यं क्रोधाविष्टश्च तं प्रति
ഗയാശീർഷത്തിൽ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, ലക്ഷ്മണനുമായി വിരോധത്തിലായി, അവനോടുള്ള ക്രോധാവേശത്തിൽ വീണ്ടും വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 5
यत्त्वयोक्तं तदा तेन निर्मितोऽत्र महेश्वरः । एतच्च सर्वमाचक्ष्व संदेहं सूतनन्दन
നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, അന്ന് അവൻ ഇവിടെ മഹേശ്വരനെ സ്ഥാപിച്ചു—ഹേ സൂതനന്ദനാ! ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു സംശയം നീക്കുക।
Verse 6
सूत उवाच । अत्र मे नास्ति संदेहो युष्माकं च पुनः स्थितः । ततो वक्ष्याम्यशेषेण श्रूयतां द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रं पुनश्चाद्यं न क्षयं याति कुत्रचित्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—എനിക്ക് ഇതിൽ സംശയമില്ല; എന്നാൽ നിങ്ങളിൽ അത് വീണ്ടും ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കുന്നു; ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേൾക്കൂ. ഈ ക്ഷേത്രം ആദിയും നിത്യനൂതനവും ആകുന്നു; ഇത് എവിടെയും ക്ഷയിക്കുകയില്ല।
Verse 7
अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते स तदा रघुनंदनः । यदा विरोधमापन्नः सार्धं सौमित्रिणा सह
മറ്റൊരു ദിവസം, രഘുനന്ദനായ ശ്രീരാമൻ സൗമിത്രി (ലക്ഷ്മണൻ) കൂടെ വിരോധത്തിലായപ്പോൾ—
Verse 8
एतत्पुनर्दिनं चान्यद्यत्र तेन प्रतिष्ठितः । रामेश्वरः स्वयं भक्त्या दुःखितेन महात्मना
വീണ്ടും മറ്റൊരു ദിവസം, അതേ സ്ഥലത്ത്, ദുഃഖബാധിതനായ ആ മഹാത്മാവ് ഭക്തിയോടെ സ്വയം രാമേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।
Verse 9
ऋषय ऊचुः । अन्यस्मिन्दिवसे तत्र कस्मिन्काले रघूत्तमः । संप्राप्तस्तस्य किं दुःखं संजातं तत्प्रकीर्तय
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—അവിടെ മറ്റൊരു ദിവസം ഏത് സമയത്ത് രഘുകുലശ്രേഷ്ഠൻ (രാമൻ) എത്തി? അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഏതു ദുഃഖം ഉണർന്നു? അത് വിശദമായി പറയുക।
Verse 10
सूत उवाच । कृत्वा सीतापरित्यागं रामो राजीवलोचनः । लोकापवादसंत्रस्तस्ततो राज्यं चकार सः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—സീതയെ പരിത്യജിച്ച ശേഷം, പദ്മനയനനായ രാമൻ ലോകാപവാദഭയത്തിൽ വ്യാകുലനായി; തുടർന്ന് രാജ്യം ഭരിച്ചു।
Verse 12
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । ब्रह्मचर्येण चक्रे स राज्यं निहतकंटकम्
പതിനായിരം വർഷവും പിന്നെ മറ്റൊരു ആയിരം വർഷവും, അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മചര്യത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു; രാജ്യം കണ്ഠകരഹിതം—നിർവിഘ്നം—ആക്കി।
Verse 14
तेनोक्तं देवराजेन प्रेषितोऽहं तवांतिकम् । तस्मात्कुरु समालोकं विजने त्वं मया सह
ദേവരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ എന്നോടൊപ്പം ഏകാന്തസ്ഥലത്ത് വന്ന് കണ്ടുമുട്ടി സംസാരിക്കൂ।
Verse 16
तस्यैवमुपविष्टस्य मंत्रस्थाने महात्मनः । बहुत्वादिष्टलोकस्य न रहस्यं प्रजायते
ആ മഹാത്മാവ് മന്ത്രസ്ഥാനത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഉപവിഷ്ടനായിരിക്കെ, അനേകം പ്രിയജനങ്ങൾ സന്നിഹിതരായതിനാൽ രഹസ്യം നിലനിന്നില്ല।
Verse 17
ततः कोपपरीतात्मा दूतः प्रोवाच सादरम् । विहस्य जनसंसर्गं दृष्ट्वैकांतेऽपि संस्थिते
പിന്നീട് കോപം മൂടിയ മനസ്സുള്ള ദൂതൻ പുറമേ സാദരമായി സംസാരിച്ചു; ‘ഏകാന്തം’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ടും ജനക്കൂട്ടം കണ്ടു പരിഹസിച്ചു।
Verse 18
यथा दंष्ट्राच्युतः सर्पो नागो वा मदवर्जितः । आज्ञाहीनस्तथा राजा मानवैः परिभूयते
പല്ലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട പാമ്പോ മദം നഷ്ടപ്പെട്ട ആനയോ എങ്ങനെ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ ആജ്ഞാശക്തിയില്ലാത്ത രാജാവ് മനുഷ്യരാൽ പരിഹസിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 19
सेयं तव रघुश्रेष्ठ नाज्ञास्ति प्रतिवेद्म्यहम् । शक्रालापमपि त्वं च नैकांते श्रोतुमर्हसि
ഹേ രഘുശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ അറിയിക്കുന്നു—ഇത് നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞയല്ല; യഥാർത്ഥ ഏകാന്തമില്ലാതെ നിങ്ങൾ ഇന്ദ്രന്റെ സന്ദേശവും കേൾക്കാൻ അർഹനല്ല।
Verse 20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कोपसंरक्तलोचनः । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः स प्राह लक्ष्मणम्
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവന്റെ കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവന്നു; ഭ്രൂകുടി മൂന്നു ചുളിവുകളാക്കി പിന്നെ അവൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു।
Verse 21
ममात्र संनिविष्टस्य सहानेन प्रजल्पतः । यदि कश्चिन्नरो मोहादागमिष्यति लक्ष्मण । स्वहस्तेन न संदेहः सूदयिष्यामि तं द्रुतम्
ഹേ ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ ഇവിടെ ഇരുന്ന് ഇദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ആരെങ്കിലും മോഹത്താൽ ഇങ്ങോട്ട് വന്നാൽ, സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ എൻ്റെ കൈകൊണ്ട് തന്നെ അവനെ ഉടൻ വധിക്കും.
Verse 22
न हन्मि यदि तं प्राप्तमत्र मे दृष्टिगोचरम् । तन्मा भून्मे गतिः श्रेष्ठा धर्मिणां या प्रपद्यते
എൻ്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ പെട്ട ആ മനുഷ്യനെ ഞാൻ വധിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ധർമ്മിഷ്ഠർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠമായ ഗതി എനിക്ക് ലഭിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Verse 23
एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन त्वया भाव्यमसंशयम् । राजद्वारि यथा कश्चिन्न मया वध्यतेऽधुना
ഇതറിഞ്ഞ്, രാജകവാടത്തിൽ ആരും ഇപ്പോൾ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ നീ സംശയമില്ലാതെ പ്രയത്നിക്കേണ്ടതാണ്.
Verse 24
तमोमित्येव संप्रोच्य लक्ष्मणः शुभलक्षणः । राजद्वारं समासाद्य चकार विजनं ततः
ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണൻ 'ഓം' എന്ന് പറഞ്ഞ് രാജകവാടത്തിലെത്തി ആ സ്ഥലം വിജനമാക്കി (ആളൊഴിഞ്ഞതാക്കി).
Verse 25
देवदूतोऽपि रामेण समं चक्रे ततः परम् । मंत्रं शक्रसमादिष्टं तथान्यैः स्वर्गवासिभिः
അതിനുശേഷം, ഇന്ദ്രനും മറ്റ് സ്വർഗ്ഗവാസികളും നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം ദേവദൂതൻ രാമനുമായി മന്ത്രാലോചന നടത്തി.
Verse 26
देवदूत उवाच । त्वं रावणविनाशार्थमवतीर्णो धरातले । स च व्यापादितो दुष्टः पापस्त्रैलोक्यकंटकः
ദേവദൂതൻ പറഞ്ഞു—രാവണവിനാശത്തിനായി നീ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ ദുഷ്ടൻ, പാപി, ത്രിലോകകണ്ടകം നിശ്ചയമായും വധിക്കപ്പെട്ടു।
Verse 27
कृतं सर्वं महाभाग देव कृत्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्संतु सनाथास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः
മഹാഭാഗ ദേവാ! ഇപ്പോൾ നിനക്കാൽ സകല ദേവകാര്യവും പൂർത്തിയായി; അതിനാൽ ശക്രനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ।
Verse 28
यदि ते रोचते चित्ते नोपरोधेन सांप्रतम् । प्रसादं कुरु देवानां तस्मादागच्छ सत्वरम् । स्वर्गलोकं परित्यज्य मर्त्यलोकं सुनिंदितम्
ഇപ്പോൾ നിന്റെ ഹൃദയത്തിന് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, യാതൊരു തടസ്സവും കൂടാതെ, ദേവന്മാർക്ക് പ്രസാദം ചെയ്യുക; അതിനാൽ വേഗം വരിക—സ്വർഗ്ഗലോകം വിട്ട് ഈ നിന്ദിത മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക്।
Verse 29
सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो दुर्वासा मुनिसत्तमः । प्रोवाचाथ क्षुधाविष्टः क्वासौ क्वासौ रघूत्तमः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതിനിടയിൽ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ദുർവാസാവ് എത്തി; വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി—“എവിടെയുണ്ട്, എവിടെയുണ്ട് രഘൂത്തമൻ?” എന്നു വിളിച്ചു।
Verse 30
लक्ष्मण उवाच । व्यग्रः स पार्थिवश्रेष्ठो देवकार्येण केनचित् । तस्मादत्रैव विप्रेंद्र मुहूर्तं परिपालय
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ ഏതോ ദേവകാര്യത്തിൽ തിരക്കിലാണ്; അതിനാൽ ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇവിടെ തന്നെ ഒരു മുഹൂർത്തം കാത്തിരിക്കൂ।
Verse 31
यावत्सांत्वयते रामो दूतं शक्रसमुद्भवम् । ममोपरि दयां कृत्वा विनयावनतस्य हि
രാമൻ ഇന്ദ്രസംബവമായ ദൂതനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു തീരുന്നതുവരെ എനിക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ; ഞാൻ വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞിരിക്കുന്നു।
Verse 32
दुर्वासा उवाच । यदि यास्यति नो दृष्टिं मम द्राक्स रघूत्तमः । शापं दत्त्वा कुलं सर्वं तद्धक्ष्यामि न संशयः
ദുർവാസാവ് പറഞ്ഞു—രഘുകുലശ്രേഷ്ഠൻ ഉടൻ എന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ വരാതിരുന്നാൽ, ശാപം നൽകി അവന്റെ സമസ്ത കുലവും ദഹിപ്പിക്കും; സംശയമില്ല।
Verse 33
ममापि दर्शनादन्यन्न किंचिद्विद्यते गुरु । कृत्यं लक्ष्मण यावत्त्वमन्यन्मूढ़ प्रकत्थसे
ഗുരോ, എനിക്കും ദർശനത്തേക്കാൾ മറ്റൊന്നുമില്ല. ലക്ഷ്മണാ, നീ മൂഢനായി മറ്റു കാര്യങ്ങൾ പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെന്ന് പറയുക।
Verse 34
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणश्चित्ते चिंतयामास दुःखितः । वरं मे मृत्युरेकस्य मा भूयात्कुलसंक्षयः
അത് കേട്ട് ലക്ഷ്മണൻ ദുഃഖത്തോടെ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—‘കുലനാശം സംഭവിക്കുന്നതിനെക്കാൾ എന്റെ ഒരാളുടെ മരണം ശ്രേയസ്.’
Verse 35
एवं स निश्चयं कृत्वा ततो राममुपाद्रवत् । उवाच दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य कृतांजलिः
ഇങ്ങനെ നിശ്ചയം ചെയ്ത് അവൻ രാമന്റെ അടുക്കൽ ഓടിച്ചെന്നു; ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത്, കരംകൂപ്പി പറഞ്ഞു।
Verse 36
दुर्वासा मुनिशार्दूलो देव ते द्वारि तिष्ठति । दर्शनार्थी क्षुधाविष्टः किं करोमि प्रशाधि माम्
ഹേ ദേവാ! മുനിശാർദൂലനായ ദുർവാസാ മുനി ദർശനാർത്ഥിയായി, ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനായി നിന്റെ ദ്വാരത്തിൽ നില്ക്കുന്നു. ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ദയചെയ്ത് എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകുക.
Verse 37
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततो दूतमुवाच तम् । गत्वेमं ब्रूहि देवेशं मम वाक्यादसंशयम् । अहं संवत्सरस्यांत आगमिष्यामि तेंऽतिके
അവന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം അദ്ദേഹം ആ ദൂതനോട് പറഞ്ഞു—“പോയി ദേവേശനോട് എന്റെ വാക്ക് സംശയമില്ലാതെ അറിയിക്ക; ഒരു വർഷത്തിന്റെ അവസാനം ഞാൻ വീണ്ടും നിന്റെ അടുക്കൽ വരും.”
Verse 38
एवमुक्त्वा विसृज्याथ तं दूतं प्राह लक्ष्मणम् । प्रवेशय द्रुतं वत्स तं त्वं दुर्वाससं मुनिम्
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൂതനെ വിട്ടയച്ച ശേഷം ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു—“വത്സാ! വേഗത്തിൽ പോയി ദുർവാസാ മുനിയെ അകത്ത് പ്രവേശിപ്പിക്ക.”
Verse 39
ततश्चार्घ्यं च पाद्यं च गृहीत्वा सम्मुखो ययौ । रामदेवः प्रहृष्टात्मा सचिवैः परिवारितः
അപ്പോൾ അർഘ്യവും പാദ്യവും കൈക്കൊണ്ട്, ഹർഷഭരിതനായ രാമദേവൻ മന്ത്രിമാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ, അദ്ദേഹത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 40
दत्त्वार्घ्यं विधिवत्तस्य प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । प्रोवाच रामदेवोऽथ हर्षगद्गदया गिरा
വിധിപൂർവ്വം അദ്ദേഹത്തിന് അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം ചെയ്ത്, രാമദേവൻ ഹർഷംകൊണ്ട് ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.
Verse 41
स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । एतद्राज्यममी पुत्रा विभवश्च तव प्रभो
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അങ്ങേക്കു സ്വാഗതം—വീണ്ടും അത്യന്തം സുസ്വാഗതം. ഹേ പ്രഭോ! ഈ രാജ്യം, ഈ പുത്രന്മാർ, സർവ്വ വൈഭവവും അങ്ങയുടെതുതന്നെ.
Verse 42
कृत्वा मम प्रसादं च गृहाण मुनिसत्तम । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यत्त्वं मे गृहमागतः । पूज्यो लोकत्रयस्यापि निःशेषतपसांनिधिः
ഹേ മുനിസത്തമാ! എന്നോടു പ്രസാദിച്ചു എന്റെ സമർപ്പണം സ്വീകരിക്കണമേ. അങ്ങ് എന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തിയതിനാൽ ഞാൻ ധന്യനും അനുകൃഹീതനും ആകുന്നു. അങ്ങ് ത്രിലോകത്തിനും പൂജ്യൻ—അശേഷ തപസ്സിന്റെ നിധി.
Verse 43
मुनिरुवाच । चातुर्मास्यव्रतं कृत्वा निराहारो रघूत्तम । अद्य ते भवनं प्राप्य आहारार्थं बुभुक्षितः
മുനി പറഞ്ഞു—ഹേ രഘൂത്തമാ! ചാതുർമാസ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ഞാൻ നിരാഹാരനായിരുന്നു. ഇന്ന് നിന്റെ ഭവനത്തിലെത്തി, ആഹാരത്തിനായി വിശപ്പോടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
Verse 44
तस्मात्त्वं यच्छ मे शीघ्रं भोजनं रघुनंदन । नान्येन कारणं किंचित्संन्यस्तस्य धनादिना
അതുകൊണ്ട്, ഹേ രഘുനന്ദനാ! എനിക്കു വേഗം ഭോജനം തരിക. സന്ന്യാസിക്ക് ധനം മുതലായവകൊണ്ട് മറ്റൊരു ലക്ഷ്യവും ഇല്ല.
Verse 45
ततस्तं भोजयामास श्रद्धापूतेन चेतसा । स्वयमेवाग्रतः स्थित्वा मृष्टान्नैर्विविधैः शुभैः
അനന്തരം അവൻ ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ ചിത്തത്തോടെ മുനിക്ക് ഭോജനം നൽകി. താനേ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, പലവിധ മംഗളകരമായ നന്നായി പാകം ചെയ്ത മൃഷ്ടാന്നങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു.
Verse 46
लेह्यैश्चोष्यैस्तथा चर्व्यैः खाद्यैरेव पृथग्विधैः । यावदिच्छा मुनेस्तस्य तथान्नैर्विविधैरपि
അവൻ ആ മുനിക്കു നക്കാവുന്നതും ചൂഷിക്കാവുന്നതും ചവയ്ക്കാവുന്നതും തിന്നാവുന്നതുമായ വ്യത്യസ്തവിധ ഭോജനങ്ങൾ, കൂടാതെ നാനാവിധ അന്നവ്യഞ്ജനങ്ങൾ മുനിയുടെ ഇഷ്ടമത്രയും അർപ്പിച്ചു തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.