Adhyaya 96

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्मिन्गते भूपे ह्यजापाले रसातलम् । तत्पुत्रश्चाभवद्राजा मंत्रिभिस्तु पुरस्कृतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ രാജാവ് അജാപാലൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, മന്ത്രിമാർ മുൻപിൽ നിന്നു പിന്തുണച്ചതോടെ അവന്റെ പുത്രൻ രാജാവായി.

Verse 2

यो नित्यमगमत्स्वर्गे वासवं रमते सदा । शनैश्चरो जितो येन रोहिणीं परिभेदयन्

അവൻ നിത്യം സ്വർഗത്തിലേക്ക് ചെന്നു വാസവനായ ഇന്ദ്രനെ എപ്പോഴും സന്തോഷിപ്പിച്ചു; രോഹിണിയെ പീഡിപ്പിച്ചിരുന്നാലും ശനൈശ്ചരൻ (ശനി) അവനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 3

गृहे यस्य स्वयं विष्णुर्भूत्वा चैव चतुर्विधः । रावणस्य विनाशार्थं जन्म चक्रे प्रहर्षितः

ആരുടെ ഗൃഹത്തിൽ സ്വയം വിഷ്ണു ചതുര്വിധരൂപമായി പ്രഹർഷത്തോടെ രാവണനാശാർത്ഥം ജന്മം സ്വീകരിച്ചുവോ.

Verse 4

तेनागत्यात्र सत्क्षेत्रे तोषितो मधुसूदनः । प्रासादं शोभनं कृत्वा ततश्चैव प्रतिष्ठितः

അവൻ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി മധുസൂദനനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു; തുടർന്ന് ശോഭനമായ പ്രാസാദം പണിതു അവിടെ വിധിപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

तस्यापि विश्रुता वापी स्वयं तेन विनिर्मिता । राजवापीति लोकेऽस्मिन्विख्यातिं परमां गता

അവൻ സ്വയം ഒരു പ്രസിദ്ധമായ വാപി (കുളം/പടിക്കിണർ) നിർമ്മിച്ചു; അത് ഈ ലോകത്ത് ‘രാജവാപി’ എന്ന നാമത്തിൽ പരമപ്രസിദ്ധി നേടി।

Verse 6

तस्यां यः कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते पञ्चमीदिने । प्रेतपक्षे विशेषेण स नरः स्यात्सतां प्रियः

അവിടെ പഞ്ചമി തിഥിയിൽ—വിശേഷിച്ച് പിതൃപക്ഷത്തിൽ—ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ സജ്ജനർക്കു പ്രിയനായിത്തീരും।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कथं तेन जितः सौरी रोहिणीशकटं च यत् । भिंदानस्तोषितस्तेन कथं नारायणो वद

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—അവൻ ശൗരീ (ശനൈശ്ചരൻ)യെ എങ്ങനെ ജയിച്ചു? ‘രോഹിണീ-ശകടം’ എങ്ങനെ തകർത്തു? കൂടാതെ നാരായണനെ എങ്ങനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു? പറയുക।

Verse 8

।सूत उवाच । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे स्वधर्मेण वसुन्धराम् । अतिसौख्यान्वितो लोकः सर्वदैव व्यजायत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവ് സ്വധർമ്മപ്രകാരം ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും മഹാസുഖസമ്പന്നരായി നിരന്തരം സമൃദ്ധരായി വളർന്നു।

Verse 9

बहुक्षीरप्रदा गावः सस्यानि गुणवंति च । कामवर्षी च पर्जन्यो यथर्त्तुफलिता द्रुमाः

പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകി, ധാന്യങ്ങൾ ഉത്തമഗുണസമ്പന്നമായി വളർന്നു; മേഘം ഇഷ്ടാനുസാരം മഴ പെയ്തു, വൃക്ഷങ്ങൾ ঋതുവിനനുസരിച്ച് ഫലം നൽകി।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य दैवज्ञैस्तस्य भूपतेः । कथितं रोहिणीभेदं रविपुत्रः करिष्यति

പിന്നെ ഒരു സമയത്ത് ദൈവജ്ഞർ ആ രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു—രവിപുത്രനായ ശനൈശ്ചരൻ ‘രോഹിണീഭേദം’ എന്ന അശുഭഭംഗം വരുത്തും।

Verse 11

तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति । अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी । यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम्

അതിന്റെ ഉടനെ ഭീകരമായ ദുര്ഭിക്ഷം ഉണ്ടാകും; പന്ത്രണ്ടു വർഷം നീളുന്ന രൗദ്രമായ അനാവൃഷ്ടി സംഭവിക്കും; അതിനാൽ സമസ്ത ഭൂതലവും പീഡിതമായി മനുഷ്യജീവിതം നാശപ്രായമാകും।

Verse 12

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स राजा कुपितोऽभ्यगात् । शनैश्चरं समुद्दिश्य विमानमधिरुह्य च

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ക്രോധിച്ചു പുറപ്പെട്ടു; ശനൈശ്ചരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വിമാനം അധിരോഹണം ചെയ്തു।

Verse 13

तस्य तुष्टेन संदत्तं विमानं कामगं पुरा । शक्रेण तत्र संतिष्ठञ्छनैश्चरमुपाद्रवत्

മുന്പ് തുഷ്ടനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവനു ഇഷ്ടഗമനവിമാനം ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. അതിൽ നിലകൊണ്ട് അവൻ ശനൈശ്ചരനെ ആക്രമിച്ചു.

Verse 14

ततः सूर्यपथं मुक्त्वा ततश्चंद्रस्य पार्थिवः । नक्षत्रसरणिं प्राप्य सज्यं कृत्वा महद्धनुः

അപ്പോൾ ആ രാജാവ് സൂര്യപഥം വിട്ട്, പിന്നെ ചന്ദ്രപഥവും ഉപേക്ഷിച്ച് നക്ഷത്രസരണിയിൽ എത്തി; മഹാധനുസ്സിനെ കെട്ടി സജ്ജനായി നിന്നു.

Verse 15

तत्र बाणं समारोप्य शनैश्चरमुपाद्रवत् । प्रोवाच पुरतः स्थित्वा सूर्यपुत्रमधोमुखम्

അവിടെ അവൻ അമ്പ് കെട്ടി ശനൈശ്ചരന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു. മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അധോമുഖനായ സൂര്യപുത്രനോട് അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 16

त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर । मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम्

“ഇപ്പോൾ തന്നെ, ഹേ ശനൈശ്ചരാ, ഈ രോഹിണീമാർഗം ഉപേക്ഷിക്കൂ. എന്റെ വാക്കിന് വിരുദ്ധമായി നടന്നാൽ നിന്നെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കും.”

Verse 17

एतेन निशिताग्रेग शरेणा नतपर्वणा । दिव्यास्त्रमंत्रयुक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

“ഈ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള, നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ച (നതപർവ) അമ്പിനാൽ—ദിവ്യാസ്ത്രമന്ത്രയുക്തമായി—ഇത് സത്യമെന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.”

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तादृग्रौद्रतमं महत् । मन्दो विस्मयमापन्नस्ततश्चेदमभाषत

അത്യന്തം ഘോരവും മഹാബലവുമുള്ള ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മന്ദൻ (ശനൈശ്ചരൻ) വിസ്മയത്തിലായി; പിന്നെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 19

कस्त्वं ब्रूहि महाभाग मम मार्गं रुणत्सि यः । अगम्यं केनचिल्लोके सर्वैरपि सुरासुरैः

ഹേ മഹാഭാഗ! നീ ആരാണ്? പറയുക—ഈ ലോകത്തിൽ ദേവാസുരന്മാർക്കുപോലും അഗമ്യമായ എന്റെ മാർഗ്ഗം നീ എന്തിന് തടയുന്നു?

Verse 20

राजोवाच । अहं दशरथो नाम सूर्यवंशोद्भवो नृपः । अजस्य तनयः प्राप्तः कामं वारयितुं क्रुधा

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഞാൻ ദശരഥൻ; സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവും അജന്റെ പുത്രനും ആകുന്നു. നിന്റെ ഉദ്ദേശം തടയാൻ ക്രോധത്തോടെ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 21

मंद उवाच । न त्वया सह संबंधः कश्चिदस्ति महीपते । मम यत्त्वं प्रकोपाढ्यो मन्मार्गं हंतुमिच्छसि

മന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹീപതേ! നിനക്കും എനിക്കും യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല; പിന്നെ കോപം നിറഞ്ഞ് എന്റെ മാർഗ്ഗം എന്തിന് നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?

Verse 22

राजोवाच । रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि । सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—രോഹിണിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ ശകടത്തെ നീ തീർച്ചയായും തകർക്കും. ഇപ്പോഴേ എന്റെ ദൈവജ്ഞർ ഇതേ വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 23

तस्मिन्मन्द त्वया भिन्ने न वर्षति शतक्रतुः । एतद्वदति दैवज्ञा ज्योतिःशास्त्रविचक्षणाः

ഹേ മന്ദാ! നിനാൽ ആ ശകടം ഭംഗപ്പെട്ടാൽ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) മഴ പെയ്യിക്കുകയില്ല. ജ്യോതിഷശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണരായ ദൈവജ്ഞർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.

Verse 24

जाते वृष्टिनिरोधेऽथ जायंतेऽन्नानि न क्षितौ । अन्नाभावात्क्षयं यांति ततो भूभितले जनाः

മഴ തടസ്സപ്പെട്ടാൽ ഭൂമിയിൽ ധാന്യം ജനിക്കുകയില്ല. അന്നത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം ഭൂതലത്തിലെ ജനങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചു നശിക്കുന്നു.

Verse 25

जनोच्छेदे ततो जाते अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । न भवंति धरा पृष्ठे ततः स्यादेव संक्षयः

ജനങ്ങൾ നശിച്ചാൽ ഭൂമിയുടെ മേൽ അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗക്രിയകൾ നടക്കുകയില്ല. അതിനാൽ തീർച്ചയായും കൂടുതൽ സംക്ഷയം സംഭവിക്കും.

Verse 26

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ഈ കാരണത്താലാണ്, ഹേ സൂര്യസംഭവാ! രോഹിണിയിലേക്കു പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന നിന്റെ മാർഗം തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ.

Verse 27

शनिरुवाच । गच्छ पुत्र निजं गेहं ममापि त्वं च रोचसे । तुष्टोऽहं तव वीर्येण न त्वन्येन महीपते

ശനി പറഞ്ഞു—മകനേ, നിന്റെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു പോകുക; നീ എനിക്കും പ്രിയനാണ്. ഹേ മഹീപതേ! നിന്റെ വീര്യപരാക്രമം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ തൃപ്തനായത്; മറ്റൊന്നുകൊണ്ടല്ല.

Verse 28

न केनचित्कृतं कर्म यदेतद्भवता कृतम् । न करिष्यति चैवान्यो देवो वा मानवोऽथ वा

നീ ചെയ്ത ഈ കർമ്മംപോലെ ഒരു കർമ്മം ആരും ചെയ്തിട്ടില്ല; ഇനി ദേവനായാലും മനുഷ്യനായാലും മറ്റാരും അത് ചെയ്യുകയില്ല.

Verse 29

नाहं पश्यामि भूपाल कथंचिदपि तूर्ध्वतः । यतो दृष्टिविनिर्दग्धं भस्मसाज्जायतेऽखिलम्

ഹേ ഭൂപാലാ, ഞാൻ ഒരുവിധത്തിലും മേലോട്ടു നോക്കാറില്ല; എന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ദഗ്ധമായതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി ഭസ്മമാകുന്നു.

Verse 30

जातमात्रेण बालेन मया पादौ निरीक्षितौ । तातस्य सहसा दग्धौ ततोऽहं वारितोंऽबया

ഞാൻ പുതുതായി ജനിച്ച ബാലനായിരിക്കുമ്പോൾ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങൾ നോക്കി; അവ ഉടൻ ദഗ്ധമായി, പിന്നെ അമ്മ എന്നെ തടഞ്ഞു.

Verse 31

न त्वया पुत्र द्रष्टव्यं किंचिदेव कथंचन । प्रमाणं यदि ते धर्मो मातृवाक्यसमुद्भवः

മകനേ, നീ ഒരുവിധത്തിലും ഒന്നും നോക്കരുത്—നിനക്കു ധർമ്മം മാതൃവചനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പ്രമാണമാണെങ്കിൽ.

Verse 32

तस्मात्त्वया महत्कर्म कृतमीदृक्सुदुष्करम् । प्रजानां पार्थिवश्रेष्ठ त्यक्त्वा दूराद्भयं मम

അതിനാൽ, ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, പ്രജകളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി എന്റെ ഭയം ദൂരെയാക്കി നീ ഇത്തരമൊരു അതിദുഷ്കരമായ മഹത്തായ കർമ്മം നിർവഹിച്ചു.

Verse 33

तस्मा त्तव कृते नाहं भेदयिष्यामि रोहिणीम् । कथंचिदपि भूपाल युगांतररशतेष्वपि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ നിമിത്തം ഞാൻ രോഹിണിയെ ഒരുവിധത്തിലും പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല; ലക്ഷക്കണക്കിന് യുഗാന്തരങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും പോലും അല്ല।

Verse 34

वरं वरय चास्माकं तस्मादद्य भविष्यति । हृतत्स्थितं दुर्लभं भूप सर्वेषामिह देहिनाम्

എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം ചോദിക്ക; അതിനാൽ ഇന്ന് തന്നെ അത് നിനക്കു ലഭിക്കും. ഹേ ഭൂപാലാ, ഈ ലോകത്തിലെ ദേഹികള്ക്ക് ഹൃദയം സ്ഥിരവും അചഞ്ചലവും ആയി നിലനിർത്തുക അത്യന്തം ദുർലഭം।

Verse 35

राजोवाच । तव यो वासरे प्राप्ते तैलाभ्यंगं करोति वै । तस्याऽन्यदिवसं यावत्पीडा कार्या न च त्वया

രാജാവ് പറഞ്ഞു—നിന്റെ ദിവസം വന്നപ്പോൾ ആരെങ്കിലും സത്യമായി തൈലാഭ്യംഗം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവനോട് അടുത്ത ദിവസം വരെ നീ യാതൊരു പീഡയും വരുത്തരുത്।

Verse 36

तिलदानं करोत्येवं लोहदानं च यस्तव । करोति दिवसे शक्त्या यावद्वर्षं त्वया हि सः

അതുപോലെ, നിന്റെ ദിവസത്തിൽ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് തിലദാനവും ലോഹദാനവും ചെയ്ത് ഒരു വർഷം മുഴുവൻ തുടരുന്നവനെ നീ തീർച്ചയായും സംരക്ഷിക്കണം।

Verse 37

रक्षणीयः सुकृच्छ्रेषु संकटेषु सदैव हि । त्वयि गोचरपीडायां संस्थिते चार्कसंभव

അവൻ കടുത്ത കഷ്ടങ്ങളിലും പ്രതിസന്ധികളിലും എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; പ്രത്യേകിച്ച്, ഹേ അർക്കസംഭവാ, നീ ഗൊചരപീഡയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ।

Verse 38

यः कुर्याच्छांतिकं सम्यक्तिलहोमं च भक्तितः । वासरे तव संप्राप्ते समिद्भिश्च तथाऽक्षतैः

നിന്റെ ദിവസം വന്നപ്പോൾ ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ശരിയായി ശാന്തികർമ്മം ചെയ്ത്, സമിധകളും അക്ഷതയും ചേർത്ത് തിലഹോമം വിധിപൂർവ്വം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ—

Verse 39

तस्य सार्धानि वर्षाणि सप्त कार्या प्रयत्नतः । त्वया रक्षा महाभाग वरं चेन्मम यच्छसि

അവനുവേണ്ടി ഏഴര വർഷം നീ പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷണം നൽകണം, മഹാഭാഗാ; നീ സത്യമായി എനിക്ക് ഈ വരം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 40

सूत उवाच । एवमित्येव संप्रोच्य विरराम ततः परम् । शनैश्चरो महीपालवचनाद्द्विजसत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘എവം’ എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞ് പിന്നെ അദ്ദേഹം മൗനമായി. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രാജവചനപ്രകാരം ശനൈശ്ചരൻ അങ്ങനെ തന്നെയാക്കി.

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं सुविस्तरात् । भवद्भिः सूर्यपुत्रस्य राज्ञा दशरथेन हि । संवादं रोहिणीभेदे सञ्जातं समुपस्थिते

നിങ്ങൾ എന്നോട് വിശദമായി ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—രോഹിണീഭേദം സംഭവിച്ച സമയത്ത്, സൂര്യപുത്രനായ ശനൈശ്ചരനും രാജാവ് ദശരഥനും തമ്മിൽ ഉണ്ടായ സംവാദം.

Verse 42

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्यो विशेषतः । शनैश्चरकृता पीडा तस्य नाशं प्रगच्छति

ഇത് നിത്യമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, പ്രത്യേകിച്ച് ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവനും—അവനിൽ ശനൈശ്ചരൻ സൃഷ്ടിച്ച പീഡ നശിച്ചുപോകും.