Adhyaya 33

Verse 1

राज्ञ्युवाच । अवधेहि धरानाथ कथयामि यथातथम् । व्रतस्यास्य विधानं च फलं चाभीष्टदेवताम्

രാജ്ഞി പറഞ്ഞു—ഹേ ധരണാഥാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; ഈ വ്രതത്തിന്റെ വിധാനവും അതിന്റെ ഫലവും, കൂടാതെ അഭീഷ്ടദേവതാപ്രാപ്തിയും ഞാൻ യഥാതഥമായി പറയുന്നു.

Verse 2

पुरा पुरः श्रीदपत्न्याः श्रीमुख्या ब्रह्मसूनुना । नारदेन सुतार्थिन्या व्रतमेतदुदीरितम्

പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മപുത്രനായ നാരദൻ, പുത്രലാഭം ആഗ്രഹിച്ച ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ പ്രധാന പത്നിയായ ശ്രീദേവിയോട് ഈ വ്രതം ഉപദേശിച്ചു।

Verse 3

चीर्णं चाथ तया देव्या पुत्रोभून्नलकूबरः । अन्याभिरपि बह्वीभिः पुत्राः प्राप्ता व्रतादितः

ആ ദേവി ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചപ്പോൾ നലകൂബരൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു। ഇതേ വ്രതംകൊണ്ട് മറ്റു പല സ്ത്രീകളും പുത്രലാഭം നേടി।

Verse 4

विधिनाप्यत्र संपूज्या गौरी सर्वविधानवित् । स्तनंधयेन सहिता धयता स्तनमुन्मुखम्

ഇവിടെ എല്ലാ വിധികളും അറിയുന്ന ഗൗരിയെ നിയമപ്രകാരം പൂജിക്കണം—സ്തന്യപാനം ചെയ്യുന്ന ശിശുവോടുകൂടി, ശിശു স্তനത്തോട്ടു മേലോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് പാനം ചെയ്യുന്ന രൂപത്തിൽ।

Verse 5

मार्गशीर्ष तृतीयायां शुक्लायां कलशोपरि । ताम्रपात्रं निधायैकं तंडुलैः परिपूरितम्

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ദിവസം കലശത്തിന്മേൽ ഒരു താമ്രപാത്രം വെച്ച്, അത് അരിമണികളാൽ പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കണം।

Verse 6

अविच्छिन्नं नवीनं च रजनीरागरंजितम् । वासः पात्रोपरि न्यस्य सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं परम्

പാത്രത്തിന്മേൽ മഞ്ഞളും ചുവപ്പും നിറം ചേർത്ത പുതിയ, അഖണ്ഡ വസ്ത്രം വെക്കണം—അതിസൂക്ഷ്മമായ, ഏറ്റവും മൃദുവായ ഉത്തമ തുണി തന്നെ സ്വീകരിക്കണം।

Verse 7

तस्योपरि शुभं पद्मं रविरश्मिविकासितम् । तत्कर्णिकाया उपरि चतुःस्वर्णविनिर्मितम्

അതിന്റെ മീതെ സൂര്യകിരണങ്ങളാൽ വിരിഞ്ഞതുപോലെ ശുഭപദ്മം സ്ഥാപിക്കണം; അതിന്റെ കർണികയുടെ മീതെ നാലുവിധ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ ആഭരണം വെക്കണം.

Verse 8

विधिं संपूजयेद्भक्त्या रत्नपट्टाबंरादिभिः । पुष्पैर्नानाविधै रम्यैः फलैर्नारंगमुख्यकैः

രത്നാഭരണങ്ങൾ, പട്ടാംബരം മുതലായവകൊണ്ട് ഭക്തിയോടെ വിധിയെ യഥാവിധി സമ്പൂജിക്കണം; നാനാവിധ മനോഹര പുഷ്പങ്ങളും നാരങ്ങ പ്രധാനമായ ഫലങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.

Verse 9

सुगंधैश्चंदनाद्यैश्च कर्पूर मृगनाभिभिः । परमान्नादि नैवेद्यैः पक्वान्नैर्बहुभंगिभिः

ചന്ദനം മുതലായ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാലും കർപ്പൂരം, കസ്തൂരി എന്നിവയാലും പൂജിക്കണം; പരമാന്നം മുതലായ നൈവേദ്യങ്ങളും പലവിധ പക്വാന്നങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 10

धूपैरगुरुमुख्यैश्च रम्ये कुसुममंडपे । रात्रौ जागरणं कार्यं विनिंद्रैः परमोत्सवैः

അഗരു പ്രധാനമായ ധൂപങ്ങളാൽ മനോഹരമായ കുസുമമണ്ഡപത്തിൽ, രാത്രിയിൽ നിദ്രയൊഴിഞ്ഞ് പരമോത്സവമായി ജാഗരണം നടത്തണം.

Verse 11

हस्तमात्रमिते कुंडे जातवेदस इत्यृचा । घृतेन मधुनाप्लुत्य जुहुयान्मंत्रविद्द्विजः

കൈഅളവുള്ള കുണ്ഡത്തിൽ ‘ജാതവേദസ…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഋചയാൽ, നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് സിക്തമാക്കി മന്ത്രവിദനായ ദ്വിജൻ ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 12

सहस्रकमलानां च स्मेराणां स्वयमेव हि । नवप्रसूतां कपिलां सुशीलां च पयस्विनीम्

അവൻ സ്വമേധയാ ഹർഷകരവും പുതുമയുള്ളതുമായ ആയിരം താമരകളോടുകൂടെ, പുതുതായി കിടാവിട്ട കപിലവർണ്ണമായ, സുസ്വഭാവിനി, സുസംസ്കൃത, പാൽസമൃദ്ധയായ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 13

दद्यादाचार्यवर्याय सालंकारां सलक्षणाम् । उपोष्य दंपती भक्त्या नवांबरविभूषितौ

ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഭക്തിയോടെ പുതുവസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദമ്പതികൾ, അലങ്കാരസമൃദ്ധവും മംഗളലക്ഷണങ്ങളുള്ളതുമായ ആ പശുവിനെ ശ്രേഷ്ഠ ആചാര്യനു സമർപ്പിക്കണം।

Verse 14

प्रातःस्नात्वा चतुर्थ्यां च संपूज्याचार्यमादृतः । वस्त्रैराभरणैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितौ

ചതുർഥി ദിനത്തിൽ പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്ത്, ആദരത്തോടെ ആചാര്യനെ സമ്യക് പൂജിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, മാലകൾ, ദക്ഷിണ എന്നിവ നൽകി സത്കരിക്കണം।

Verse 15

सोपस्करां च तां मृर्तिमाचार्याय निवेदयेत् । समुच्चरन्निमं मंत्रं व्रतकृन्मिथुनं मुदा

വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ദമ്പതികൾ സന്തോഷത്തോടെ, ആവശ്യമായ ഉപസ്കരങ്ങളോടുകൂടിയ ആ മൂർത്തിയെ ആചാര്യനു നിവേദിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചത്തിൽ ജപിക്കണം।

Verse 16

नमो विश्वविधानज्ञे विधे विविधकारिणि । सुतं वंशकरं देहि तुष्टामुष्माद्व्रताच्छुभात्

വിശ്വവ്യവസ്ഥ അറിയുന്നവനേ, ഹേ വിധാതാവേ, ഹേ നാനാവിധ കർമ്മകാരീ! ഞങ്ങളുടെ ഈ ശുഭവ്രതത്തിൽ പ്രസന്നനായി, വംശം നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പുത്രനെ ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്യണമേ।

Verse 17

सहसं भोजयित्वाथ द्विजानां भक्तिपूर्वकम् । भुक्तशेषेण चान्नेन कुर्याद्वै पारणं ततः

ഭക്തിപൂർവ്വം സഹസ്ര ദ്വിജന്മാരെ ഭോജിപ്പിച്ച ശേഷം, ഭുക്തശേഷമായ അന്നംകൊണ്ട് വ്രതത്തിന്റെ പാരണ നടത്തണം।

Verse 18

इत्थमेतद्व्रतं राजंश्चिकीर्षामि त्वया सह । कुरु चैतत्प्रियं मह्यमभीष्टफललब्धये

ഹേ രാജാവേ! ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഈ വ്രതം; ഞാൻ ഇത് നിനക്കൊപ്പം അനുഷ്ഠിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ പ്രീതിക്കായി ഇത് ചെയ്യുക, അഭീഷ്ടഫലം ലഭിക്കാനായി।

Verse 19

इति भूपालवर्येण श्रुत्वा संहृष्टचेतसा । मुनेव तं समाचीर्णं सांतर्वत्नी बभूव ह

ഇത് കേട്ട് ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ഹർഷചിത്തനായി, മുനി നിർദേശിച്ചതുപോലെ അതിനെ യഥാവിധി നടത്തിച്ചു; രാജ്ഞി ഗർഭിണിയായി।

Verse 20

तयाथ प्रार्थिता गौरी गर्भिण्या भक्तितोषिता । पुत्रं देहि महामाये साक्षाद्विष्ण्वंशसंभवम्

അപ്പോൾ ഗർഭിണിയായ അവൾ ഭക്തിയിൽ തൃപ്തയായ ഗൗരിയെ പ്രാർത്ഥിച്ചു—‘ഹേ മഹാമായേ! വിഷ്ണുവംശത്തിൽ ജനിച്ച സാക്ഷാൽ ഒരു പുത്രനെ എനിക്ക് ദയചെയ്യുക।’

Verse 21

जातमात्रो व्रजेत्स्वर्गं पुनगयाति चात्र वै । भक्तः सदाशिवेऽत्यर्थं प्रसिद्धः सर्वभूतले

ജനിച്ച ഉടനെ അവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും; പിന്നെയും ഇവിടേക്കുതന്നെ മടങ്ങിവരും. സദാശിവനോടു അത്യന്തം ഭക്തനായിരിക്കും; സർവ്വ ഭൂതലത്തിലും പ്രസിദ്ധനാകും।

Verse 22

विनैव स्तन्यपानेन षोडशाब्दाकृतिः क्षणात् । एवंभूतः सुतो गौरि यथा मे स्यात्तथाकुरु

മാതൃസ്തന്യപാനം കൂടാതെ തന്നെ അവൻ ക്ഷണത്തിൽ പതിനാറുവയസ്സിന്റെ രൂപം ധരിക്കട്ടെ. ഹേ ഗൗരി, അത്തരം പുത്രൻ എനിക്കുണ്ടാകുവാൻ അങ്ങനെ തന്നേ അനുഗ്രഹിക്കേണമേ.

Verse 23

मृडान्यापि तथेत्युक्ता राज्ञी भक्त्यातितुष्टया । अथ कालेन तनयं मूलर्क्षे साप्यजीजनत्

രാജ്ഞിയുടെ ഭക്തിയിൽ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടയായ മൃഡാനി (പാർവതി) “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ സമയമായപ്പോൾ രാജ്ഞി മൂല നക്ഷത്രത്തിൽ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 24

हितैरमात्यैरथ सा विज्ञप्तारिष्टसंस्थिता । देवि राजार्थिनी चेत्त्वं त्यज दुष्टर्क्षजं सुतम्

അപ്പോൾ നന്മകാംക്ഷികളായ മന്ത്രിമാർ, അപശകുനഭീതിയിൽ ആയിരുന്ന രാജ്ഞിയോട് അപേക്ഷിച്ചു—“ദേവി, രാജാവിന്റെയും രാജ്യത്തിന്റെയും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദുഷ്ട നക്ഷത്രത്തിൽ ജനിച്ച ഈ പുത്രനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.”

Verse 25

सा मंत्रिवाक्यमाकर्ण्य केवलं पतिदेवता । अत्याक्षीत्तं तथा प्राप्तं तनयं नयकोविदा

മന്ത്രിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും, ഭർത്താവിനെ മാത്രമേ ദേവനായി കണ്ടിരുന്ന അവൾ ആ ഉപദേശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ആചാരത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജ്ഞി തനിക്കു ലഭിച്ച പുത്രനെ സ്വീകരിച്ച് സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 26

धात्रेयिकां समाकार्य प्राहेदं सा नृपांगना । पंचमुद्रे महापीठे विकटा नाम मातृका

ധാത്രിയെ വിളിച്ചു വരുത്തി ആ രാജ്ഞി പറഞ്ഞു—“പഞ്ചമുദ്രാ എന്ന സ്ഥലത്ത് മഹാപീഠത്തിൽ വികടാ എന്ന മാതൃകാദേവി വസിക്കുന്നു.”

Verse 27

तदग्रे स्थापयित्वामुं बालं धात्रेयिके वद । गौर्यादत्तः शिशुरसौ तवाग्रे विनिवेदितः

അവളുടെ മുമ്പിൽ ഈ ശിശുവിനെ സ്ഥാപിച്ച്, ഹേ ധാത്രീ, ഇങ്ങനെ പറയുക—“ഗൗരീ നൽകിയ ഈ ബാലൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ നിവേദിതനായി ഏല്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।”

Verse 28

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

മന്ത്രിമാരുടെ അപേക്ഷയാൽ പ്രേരിതയായി, ഭർത്താവിന് പ്രിയമായതേ ആഗ്രഹിച്ച രാജ്ഞി സംസാരിച്ചു. രാജ്ഞിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ധാത്രി ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്തനായ ശിശുവിനെ എടുത്തു.

Verse 29

विकटायाः पुरः स्थाप्य गृहं धात्रेयिका गता । अथ सा विकटा देवी समाहूय च योगिनीः

വികടയുടെ മുമ്പിൽ ശിശുവിനെ വെച്ച് ധാത്രി വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി. തുടർന്ന് വികടാദേവി യോഗിനികളെ വിളിച്ചു കൂട്ടി.

Verse 30

उवाच नयत क्षिप्रं शिशुं मातृगणाग्रतः । तासामाज्ञां च कुरुत रक्षतामुं प्रयत्नतः

അവൾ പറഞ്ഞു—“വേഗം ഈ ശിശുവിനെ മാതൃഗണത്തിന്റെ മുമ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുക. അവരുടെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, ഈ കുഞ്ഞിനെ പരമശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുക.”

Verse 31

योगिन्यो विकटावाक्यात्खेचर्यस्ताः क्षणेन तम् । निन्युर्गगनमार्गेण ब्राह्म्याद्या यत्र मातरः

വികടയുടെ വാക്കനുസരിച്ച് ആകാശഗാമിനികളായ യോഗിനികൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവനെ ഗഗനമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ബ്രാഹ്മീ മുതലായ മാതാക്കൾ വസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 32

प्रणम्य योगिनीवृंदं तं शिशुं सूर्यवर्चसम् । पुरो निधाय मातॄणां प्रोवाच विकटोदितम्

യോഗിനീവൃന്ദത്തെ നമസ്കരിച്ച്, സൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായ ആ ശിശുവിനെ വികടൻ മാതൃഗണത്തിന്റെ മുമ്പിൽ വെച്ച് യഥോചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 33

ब्रह्माणी वैष्णवी रौद्री वाराही नारसिंहिका । कौमारी चापि माहेंद्री चामुंडा चैव चंडिका

ബ്രഹ്മാണി, വൈഷ്ണവി, റൗദ്രി, വാരാഹി, നാരസിംഹിക; കൂടാതെ കൗമാരി, മാഹേന്ദ്രി, ചാമുണ്ഡാ, ചണ്ഡികാ—ഇവരാണ് മാതൃകകൾ.

Verse 34

दृष्ट्वा तं बालकं रम्यं विकटाप्रेषितं ततः । पप्रच्छुर्युगपड्डिंभं कस्ते तातः प्रसूश्च कः

വികടൻ അയച്ച ആ മനോഹര ബാലനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആ കുഞ്ഞിനോട് ചോദിച്ചു—“വത്സാ, നിന്റെ പിതാവ് ആര്? നിന്റെ മാതാവ് ആര്?”

Verse 35

मातृभिश्चेति पुष्टः स यदा किंचिन्न वक्ति च । तदा तद्योगिनीचक्रं प्राह मातृगणस्त्विति

മാതൃകകൾ പോഷിപ്പിച്ചിട്ടും അവൻ ഒന്നും പറയാതിരുന്നപ്പോൾ, ആ യോഗിനീചക്രം പറഞ്ഞു—“ഇവൻ മാതൃഗണത്തിന്റേതാണ്.”

Verse 36

राज्ययोग्यो भवत्येष महालक्षणलक्षितः । पुनस्तत्रैव नेतव्यो योगिन्यस्त्वविलंबितम्

“ഇവൻ മഹാലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ടവൻ; രാജ്യത്വത്തിന് യോഗ്യൻ. അതിനാൽ, ഹേ യോഗിനികളേ, വൈകാതെ അവനെ അവിടേക്കുതന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുപോകുക.”

Verse 37

पंचमुद्रा महादेवी तिष्ठते यत्र काम्यदा । यस्याः संसेवनान्नृणां निर्वाणश्रीरदूरतः

കാമ്യഫലദായിനിയായ മഹാദേവി പഞ്ചമുദ്ര എവിടെ വസിക്കുമോ, അവളുടെ ഭക്തിസേവനത്താൽ മനുഷ്യർക്കു നിർവാണശ്രീ ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സമീപമാകുന്നു.

Verse 38

सर्वत्रशुभजन्मिन्यां काश्यां मुक्तिः पदेपदे । तथापि सविशेषं हि तत्पीठं सर्वसिद्धिकृत्

സർവത്ര ശുഭജന്മിനിയായ കാശിയിൽ പടിപടിയായി മോക്ഷം ലഭ്യമാണ്; എങ്കിലും ആ പ്രത്യേക പീഠം അതിവിശേഷം, കാരണം അത് സർവസിദ്ധി പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 39

तत्पीठसेवनादस्य षोडशाब्दाकृतेः शिशोः । सिद्धिर्भवित्री परमा विश्वेशानुग्रहात्परात्

ആ പീഠത്തിന്റെ സേവനത്താൽ ഈ പതിനാറുവയസ്സുള്ള ശിശുവും പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും—വിശ്വേശ്വരന്റെ പരമാനുഗ്രഹത്താൽ.

Verse 40

एवं मातृगणाशीर्भिर्योगिनीभिः क्षणेन हि । प्रापितो मातृवाक्येन पंचमुद्रांकितं पुनः

ഇങ്ങനെ മാതൃഗണത്തിന്റെ ആശീർവാദങ്ങളാലും യോഗിനികളുടെ ശക്തിയാലും—ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ—മാതൃവാക്യത്താൽ അവൻ വീണ്ടും പഞ്ചമുദ്രാങ്കിത സ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 41

संप्राप्य तन्महापीठं स्वर्गलोकादिहागतः । आनंदकानने दिव्यं तताप विपुलं तपः

ആ മഹാപീഠം പ്രാപിച്ച്—സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വന്നവൻ—ആനന്ദകാനനത്തിൽ ദിവ്യവും വിപുലവുമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 42

तपसातीव तीव्रेण निश्चलेंद्रियचेतसः । तस्य राजकुमारस्य प्रसन्नोभूदुमाधवः

അത്യന്തം തീവ്രമായ തപസ്സാൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ചിത്തവും അചഞ്ചലമായി നിർത്തി, ആ രാജകുമാരനിൽ ഉമാപതി (ശിവൻ) പ്രസന്നനായി.

Verse 43

आविर्बभूव पुरतो लिंगरूपेण शंकरः । प्रोवाच च प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि नृपांगज

ശങ്കരൻ ലിംഗരൂപത്തിൽ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്; ഹേ രാജപുത്രാ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം പറയുക.”

Verse 44

स्कंद उवाच । सर्वज्योतिर्मयं लिंगं पुरतो वीक्ष्य वाङ्मयम् । सप्तपातालमुद्भिद्य स्थितं बृहदनुग्रहात

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—സർവ്വജ്യോതിർമയവും വാക്കിന് അതീതവുമായ ആ ലിംഗത്തെ മുമ്പിൽ കണ്ടു; മഹാനുഗ്രഹത്താൽ സപ്തപാതാളങ്ങളെ ഭേദിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നതായി.

Verse 45

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परितुष्टाव धूर्जटिम् । सूक्तैर्जन्मांतराभ्यस्तैः सुहृष्टो रुद्रदेवतैः

ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണമിച്ച് അവൻ ധൂർജടിയെ (ശിവനെ) സ്തുതിച്ചു—മുൻജന്മങ്ങളിൽ അഭ്യസിച്ച സൂക്തങ്ങളാൽ—രുദ്രനെ ഇഷ്ടദേവനായി കരുതി ആനന്ദിച്ചു.

Verse 46

ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवो महेश्वरः । संतुष्टस्तपसा तस्य प्रोवाच वृषभध्वजः

അപ്പോൾ ദേവദേവനായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി; അവന്റെ തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 47

देवदेव उवाच । वरं वरय संतप्त तपसा क्लेशितं वपुः । त्वयेदं बालवपुषा वशीकृतं मनो मम

ദേവദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ തപസ്സാൽ ദഗ്ധനായവനേ, തപോക്ലേശംകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച ദേഹധാരിയേ! വരം വരിക്ക. നീ ബാലദേഹത്തോടെയും എന്റെ മനസ്സിനെ വശീകരിച്ചു।

Verse 48

शिवोक्तं च समाकर्ण्य वरदानं पुनःपुनः । वरं च प्रार्थयांचक्रे परिहृष्टतनूरुहः

ശിവന്റെ പുനഃപുനഃ വരദാനവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ വരം അപേക്ഷിച്ചു തുടങ്ങി; ആനന്ദത്തിൽ അവന്റെ ദേഹത്തിൽ രോമാഞ്ചം പടർന്നു।

Verse 49

कुमार उवाच । देवदेवमहादेव यदि देयो वरो मम । तदत्र भवता स्थेयं भवतापहृता सदा

കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവ മഹാദേവാ! എനിക്ക് വരം നൽകുമെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ തന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളണം—സദാ സന്നിധിയായി, ഒരിക്കലും അപഹൃതനാകാതെ।

Verse 50

अस्मिंल्लिंगे स्थितः शंभो कुरु भक्तसमीहितम् । विना मुद्रादिकरणं मंत्रेणापि विना विभो

ഹേ ശംഭോ! ഈ ലിംഗത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി ഭക്തന്റെ അഭീഷ്ടം നിറവേറ്റണമേ—മുദ്രാദി കർമങ്ങൾ കൂടാതെയും, മന്ത്രം കൂടാതെയും, ഹേ വിഭോ।

Verse 51

दिश सिद्धिं परामत्र दर्शनात्स्पर्शनान्नतेः । अस्य लिंगस्य ये भक्ता मनोवाक्कायकर्मभिः

ഇവിടെ ദർശനം, സ്പർശനം, നമസ്കാരം ഇവയാൽ മാത്രമേ പരമസിദ്ധി ദാനമാകട്ടെ. ഈ ലിംഗത്തിന്റെ ഭക്തർ മനസ്സ്, വാക്ക്, കായകർമങ്ങളാൽ സേവിക്കുന്നവർ…

Verse 52

सदैवानुग्रहस्तेषु कर्तव्यो वर एष मे । इति तद्व्रतमाकर्ण्य लिंगरूपोवदत्प्रभुः

എന്റെ വരമിതാണ്—അവരോടു ഞാൻ സദാ അനുഗ്രഹം ചെയ്യും. ആ വ്രതം കേട്ട് ലിംഗരൂപനായ പ്രഭു ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 53

एवमस्तु यदुक्तं ते वीरवैष्णव सूनुना । जनेतुर्विष्णुभक्ताच्च राज्ञोऽमित्रज्जितो भवान्

വീര വൈഷ്ണവന്റെ പുത്രൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞതു പോലെ തന്നെയാകട്ടെ. വിഷ്ണുഭക്തനായ രാജാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച് നീ ശത്രുജയിയായിരിക്കും.

Verse 54

विष्ण्वंश एवमुत्पन्नो मम भक्तिपरांगज । वीरवीरेश्वरं नाम लिंगमेतत्त्वदाख्यया

എന്നോടുള്ള ഭക്തിയിൽ പരായണനായ പുത്രാ! നീ ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശമായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു. നിന്റെ പേരുതന്നെ ധരിച്ചു ഈ ലിംഗം ‘വീര-വീരേശ്വര’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും.

Verse 55

काश्यां दास्यत्यभीष्टानि भक्तानां चिंतितान्यहो । अस्मिंल्लिंगे सदा वीर स्थास्याम्यद्यदिनावधि

കാശിയിൽ ഇത് ഭക്തർക്കു അഭീഷ്ടങ്ങളെയും ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ച ആഗ്രഹങ്ങളെയും പോലും നൽകും. ഹേ വീരാ! ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ ഈ ലിംഗത്തിൽ സദാ വസിക്കും.

Verse 56

दास्यामि च परां सिद्धिमाश्रितेभ्यो न संशयः । परं न महिमानं मे कलौ कश्चिच्च वेत्स्यति

ആശ്രയിച്ചവർക്കു ഞാൻ പരമസിദ്ധി നൽകും—സംശയമില്ല. എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ എന്റെ മഹിമയെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവർ വിരളമായിരിക്കും.

Verse 57

यस्तु वेत्स्यति भाग्येन स परां सिद्धिमाप्स्यति । अत्र जप्तं हुतं दत्तं स्तुतमर्चितमेव वा

സൗഭാഗ്യവശാൽ ഈ മഹാത്മ്യം അറിയുന്നവൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും. ഇവിടെ ചെയ്ത ജപം, ഹോമം, ദാനം, സ്തുതി അല്ലെങ്കിൽ അർച്ചന—എല്ലാം വിശേഷഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 58

जीर्णोद्धारादिकरणमक्षय्यफलहेतुकम् । त्वं तु राज्यं परं प्राप्य सर्वभूपालदुर्लभम्

ജീർണ്ണോദ്ധാരാദി പ്രവർത്തികൾ അക്ഷയ പുണ്യഫലത്തിന് കാരണമാകുന്നു. നീയോ സർവ്വ രാജാക്കന്മാർക്കും ദുർലഭമായ പരമരാജ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 59

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

വിപുലമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം അവസാനം നീ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും. ലോകഭൂതലമൊട്ടാകെ വാരാണസി പുരി അത്യന്തം രമണീയമാണ്.

Verse 60

पुण्यस्तत्रापि संभेदः सरितोरसि गंगयोः । ततोऽपि च हयग्रीवं तीर्थं चैवाति पुण्यदम्

അവിടെയും നദിയുടെ വിശാലതയിൽ ഗംഗകളുടെ സംഗമം വിശേഷ പുണ്യദായകമാണ്. എന്നാൽ അതിലും അധികം പുണ്യം നൽകുന്നത് ഹയഗ്രീവ തീർത്ഥമാണ്.

Verse 61

यत्र विष्णुर्हयग्रीवो भक्तचिंतितमर्पयेत् । हयग्रीवाच्च वै तीर्थाद्गजतीर्थं विशिष्यते

വിഷ്ണു ഹയഗ്രീവരൂപത്തിൽ ഭക്തർ ചിന്തിച്ച അഭീഷ്ടഫലം അർപ്പിക്കുന്നിടം—അതാണ് പുണ്യസ്ഥലം. ഹയഗ്രീവ തീർത്ഥത്തേക്കാൾ പോലും ഗജ തീർത്ഥം കൂടുതൽ വിശിഷ്ടമെന്ന് പ്രസിദ്ധം.

Verse 62

यत्र वै स्नानमात्रेण गजदानफलं लभेत् । कोकावराहतीर्थं च पुण्यदं गजतीर्थतः

എവിടെ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഗജദാനഫലസമമായ പുണ്യം ലഭിക്കുമോ, അതാണ് കോകാവരാഹ തീർത്ഥം—മഹാപുണ്യദായകം, ഗജതീർത്ഥത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം.

Verse 63

कोकावराहमभ्यर्च्य तत्र नो जन्मभाग्जनः । अपि कोकावराहाच्च दिलीपेश्वरसन्निधौ

അവിടെ കോകാവരാഹനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യന് വീണ്ടും ജന്മമില്ല; തുടർന്ന് കോകാവരാഹത്തിൽ നിന്ന് ദിലീപേശ്വര സന്നിധിയിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 64

दिलीपतीर्थं सुश्रेष्ठं सद्यः पापहरं परम् । ततः सगरतीर्थं च सगरेश समीपतः

ദിലീപ തീർത്ഥം അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠം—പരമവും ക്ഷണത്തിൽ പാപഹരവും; തുടർന്ന് സഗരേശന്റെ സമീപത്ത് സഗര തീർത്ഥം ഉണ്ട്.

Verse 65

यत्र मज्जन्नरो मज्जेन्न भूयो दुःखसागरे । सप्तसागरतीर्थं च शुभं सगरतीर्थतः

എവിടെ സ്നാനത്തിൽ മഗ്നനായ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ദുഃഖസാഗരത്തിൽ മുങ്ങുകയില്ല; അവിടെ സഗര തീർത്ഥത്തിന് അപ്പുറം ശുഭമായ സപ്തസാഗര തീർത്ഥം ഉണ്ട്.

Verse 66

सप्ताब्धिस्नानजं पुण्यं यत्र स्नात्वा नरो लभेत् । महोदधीति विख्यातं तीर्थं सप्ताब्धितीर्थतः

എവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ പുണ്യം ലഭിക്കുമോ, ആ തീർത്ഥം ‘മഹോദധി’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; സപ്താബ്ധി തീർത്ഥത്തിന് അപ്പുറം ഉള്ളത്.

Verse 67

सकृद्यत्राप्लुतो धीमान्दहेदघमहोदधिम् । चौरतीर्थं ततः पुण्यं कपिलेश्वर सन्निधौ

എവിടെ ബുദ്ധിമാൻ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മാത്രം പാപങ്ങളുടെ മഹാസമുദ്രം ദഹിച്ചുപോകുമോ—അതിനുശേഷം കപിലേശ്വരസന്നിധിയിൽ പുണ്യമായ ചൗരതീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 68

पापं सुवर्णचौर्यादि यत्र स्नात्वा क्षयं व्रजेत् । हंसतीर्थ ततोपीड्यं केदारेश्वर सन्निधौ

എവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സ്വർണചൗര്യാദി പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചുപോകുമോ—അതിനുശേഷം കേദാരേശ്വരസന്നിധിയിൽ പൂജ്യമായ ഹംസതീർത്ഥം ഉണ്ട്.

Verse 69

हंस स्वरूपी यत्राहं नयामि ब्रह्मदेहिनः

എവിടെ ഞാൻ ഹംസസ്വരൂപം ധരിച്ചു ബ്രഹ്മദേഹികൾ, അഥവാ ബ്രഹ്മജ്ഞന്മാരെ മുന്നോട്ട് (പരമപദത്തിലേക്ക്) നയിക്കുന്നു.

Verse 70

ततस्त्रिभुवनाख्यस्य केशवस्याति पुण्यदम् । तीर्थं यत्राप्लुता मर्त्या मर्त्यलोकं विशंति न

അതിനുശേഷം ‘ത്രിഭുവന’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ കേശവന്റെ അതിപുണ്യദായക തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മർത്ത്യർ വീണ്ടും മർത്ത്യലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല.

Verse 71

गोव्याघ्रे श्वर तीर्थं च ततोप्यधिकमेव हि । स्वभाववैरमुत्सृज्य यत्रोभौ सिद्धिमापतुः

അതിനുശേഷം അതിലും ശ്രേഷ്ഠമായ ഗോവ്യാഘ്രേശ്വര തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അവിടെ സ്വഭാവവൈരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇരുവരും സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 72

ततोपि हि वरं वीर तीर्थं मांधातुसंज्ञितम् । चक्रवर्तिपदं यत्र प्राप्तं तेन महीभुजा

ഹേ വീരാ! ഇതിലും ശ്രേഷ്ഠം ‘മാന്ധാതു’ എന്ന തീർത്ഥമാണ്; അവിടെ ഭൂമിയെ കാത്ത രാജാവ് ചക്രവർത്തിപദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 73

ततोपि मुचुकुंदाख्यं तीर्थं चातीव पुण्यदम् । यत्र स्नातो नरो जातु रिपुभिर्नाभिभूयते

ഇതിലും മീതെ ‘മുചുകുന്ദ’ എന്ന തീർത്ഥം അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമാണ്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും ശത്രുക്കളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 74

पृथु तीर्थं ततोप्युच्चैः श्रेयसां साधनं परम् । पृथ्वीश्वरं यत्र दृष्ट्वा नरः पृथ्वीपतिर्भवेत्

ഇതിലും ഉയർന്നത് ‘പൃഥു തീർത്ഥം’ ആകുന്നു; ശ്രേയസ്സിന് പരമസാധനം. അവിടെ ഭൂമീശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഭൂമിപതിയാകാം.

Verse 75

ततः परशुरामस्य तीर्थं चातीव सिद्धिदम् । यत्र क्षत्रवधात्पापाज्जामदग्न्यो विमुक्तवान्

അതിനുശേഷം പരശുരാമന്റെ തീർത്ഥം വരുന്നു; അത്യന്തം സിദ്ധിപ്രദം. അവിടെയാണ് ജാമദഗ്ന്യൻ ക്ഷത്രിയവധജന്യ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായത്.

Verse 76

अद्यापि क्षत्रवधजं पापं तत्र प्रणश्यति । एकेन स्नानमात्रेण ज्ञानाज्ञानकृतेन च

ഇന്നും അവിടെ ക്ഷത്രിയവധജന്യ പാപം നശിക്കുന്നു—ഒറ്റ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടു, അറിഞ്ഞു ചെയ്താലും അറിയാതെ ചെയ്താലും.

Verse 77

ततोपि श्रेयसां कर्तृ तीर्थं कृष्णाग्रजस्य हि । यत्र सूतवधात्पापाद्बलदेवो विमुक्तवान्

അതിലും ശ്രേയസ്കരമായത് കൃഷ്ണന്റെ അഗ്രജൻ ബലദേവന്റെ തീർത്ഥം; അവിടെ സൂതവധജന്യ പാപത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വിമുക്തനായി.

Verse 78

दिवोदासस्य वै तीर्थं तत्र राज्ञोऽतिमेधसः । तत्र स्नातो नरो जातु न ज्ञानाच्च्यवतेंऽततः

അവിടെയേ അതിമേധാവിയായ രാജാവ് ദിവോദാസന്റെ തീർത്ഥവും ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തവൻ പിന്നെ ഒരിക്കലും സത്യജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വഴുതുകയില്ല.

Verse 79

ततोपि हि महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र भागीरथी साक्षान्मूर्तिरूपेण तिष्ठति

അതിലും മഹത്തായ മഹാതീർത്ഥം ഉണ്ട്; അത് സർവ്വപാപനാശിനി—അവിടെ ഭാഗീരഥി (ഗംഗ) സ്വയം സാക്ഷാത് മൂർത്തിരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 80

स्नात्वा भागीरथी तीर्थे कृत्वा श्राद्धं विधानवित् । दत्त्वा दानं च पात्रेभ्यो न भूयो गर्भभाग्भवेत्

ഭാഗീരഥീ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിജ്ഞനായി ശ്രാദ്ധം അനുഷ്ഠിച്ച്, യോഗ്യപാത്രങ്ങൾക്ക് ദാനം നൽകിയാൽ—വീണ്ടും ഗർഭജന്മത്തിന് വിധേയനാകുകയില്ല.

Verse 81

हरपापं च भो वीर तीर्थं भागीरथीतटे । तत्र स्नात्वा क्षयं यांति महापापकुलान्यपि

ഹേ വീരാ! ഭാഗീരഥീയുടെ തീരത്ത് ‘ഹരപാപ’ എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മഹാപാപഭാരിത കുലങ്ങളുടെയും പാപം ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 82

यो निष्पापेश्वरं लिंगं तत्र पश्यति मानवः । निष्पापो जायते वीर स तल्लिंगेक्षणात्क्षणात्

ഹേ വീരാ! അവിടെ നിഷ്പാപേശ്വര ലിംഗം ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ആ ലിംഗദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ ക്ഷണത്തിൽ പാപരഹിതനാകുന്നു.

Verse 83

दशाश्वमेधतीर्थं च ततोपि प्रवरं मतम् । दशानामश्वमेधानां यत्र स्नात्वा फलं लभेत्

കൂടാതെ ദശാശ്വമേധ തീർത്ഥം അതിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ പത്ത് അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 84

ततोपि शुभदं वीर बंदीतीर्थं प्रचक्षते । यत्र स्नातो नरो मुच्येदपि संसारबंधनात्

ഹേ വീരാ! അതിലും കൂടുതൽ ശുഭപ്രദമെന്ന് ‘ബന്ധീ തീർത്ഥം’ എന്നു പറയുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സംസാരബന്ധനത്തിൽ നിന്നുപോലും മോചിതനാകുന്നു.

Verse 85

हिरण्याक्षेण दैत्येन बहुशो देवताः पुरा । बंदीकृता निगडिता स्तुष्टुवुर्जगदंबिकाम्

പൂർവ്വകാലത്ത് ദൈത്യനായ ഹിരണ്യാക്ഷൻ ദേവന്മാരെ പലവട്ടം ബന്ധികളാക്കി ചങ്ങലകളാൽ കെട്ടി; അവർ ബന്ധിതരായി ജഗദംബികയെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 86

ततो विशृंखलीभूतैर्वंदिता यज्जगज्जनिः । तदा प्रभृति बंदीति गीयतेद्यापि मानवैः

അതിനുശേഷം ചങ്ങലകളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി അവർ ജഗജ്ജനി (വിശ്വമാതാവ്)യെ വന്ദിച്ചു; അന്നുമുതൽ ഇന്നുവരെ മനുഷ്യർ ഇതിനെ ‘ബന്ധീ’ എന്നു പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 87

बंदीतीर्थस्तु तत्रैव महानिगडखंडनम् । तत्र स्नातो विमुच्येत सर्वस्मात्कर्मपाशतः

അവിടെയേ ബന്ദീതീർത്ഥം ഉണ്ട്; മഹാബന്ധനങ്ങൾ ഭേദിക്കുന്നതു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വ കർമപാശങ്ങളിൽ നിന്നു പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനാകും.

Verse 88

बंदीतीर्थं महाश्रेष्ठं काशिपुर्यां विशांपते । तत्र स्नातो नरो यायाद्विमुक्तिं देव्यनुग्रहात्

ഹേ വിശാംപതേ! കാശീപുരിയിൽ ബന്ദീതീർത്ഥം മഹാശ്രേഷ്ഠമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 89

ततोपि हि श्रेष्ठतरं प्रयागमिति विश्रुतम् । प्रयागमाधवो यत्र सर्वयागफलप्रदः

അതിലും ശ്രേഷ്ഠമായി ‘പ്രയാഗം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്; കാരണം അവിടെ പ്രയാഗ-മാധവൻ വിരാജിക്കുന്നു, സർവ്വ യാഗഫലവും നൽകുന്നവൻ.

Verse 90

क्षोणीवराहतीर्थं च ततोपि शुभदं परम् । तत्र स्नातो नरो जातु तिर्यग्योनिं न गच्छति

അതിലും പരമശുഭദായകമായ ക്ഷോണീവരാഹതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും തിര്യഗ്യോനി (മൃഗജന്മം) പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 91

ततः कालेश्वरं तीर्थं वीरश्रेष्ठतरं परम् । कलिकालौ न बाधेते यत्र स्नातं नरोत्तमम्

അതിനുശേഷം, ഹേ വീരശ്രേഷ്ഠാ, പരമോത്തമമായ കാലേശ്വരതീർത്ഥം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത നരോത്തമനെ കലിയും കാലവും—ഇരുവരും പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 92

अशोकतीर्थं तत्रैव ततोप्यतितरां शुभम् । यत्र स्नातो नरो जातु नापतेच्छोकसागरे

അവിടെയുതന്നെ അശോകതീർത്ഥം ഉണ്ട്; അതിലും അത്യന്തം ശുഭപ്രദം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും ശോകസാഗരത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല.

Verse 93

ततोति निर्मलतरं शक्रतीर्थं नृपांगज । शुक्रद्वारा न जायेत यत्र स्नातो नरोत्तमः

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജകുമാരാ, അതിലും നിർമലമായ ശക്രതീർത്ഥം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ശ്രേഷ്ഠൻ ‘ശുക്രദ്വാരം’ വഴി വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 94

ततोऽपि पुण्यदं राजन्भवानीतीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नात्वा भवानीशौ दृष्ट्वा नैव पुनर्भवेत्

ഹേ രാജാവേ, അതിലും പുണ്യദായകമായ ഉത്തമ ഭവാനീതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭവാനിയെയും ഈശനെയും ദർശിച്ചാൽ വീണ്ടും ജന്മമില്ല.

Verse 95

प्रभासतीर्थं विख्यातं ततोपि शुभदं नृणाम् । सोमेश्वरस्य पुरतस्तत्र स्नातो न गर्भभाक्

അതിനുശേഷം പ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസതീർത്ഥം; അത് മനുഷ്യർക്കു കൂടുതൽ ശുഭദായകം. സോമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തവൻ വീണ്ടും ഗർഭഭാക് (പുനർജന്മം) ആകുകയില്ല.

Verse 96

ततो गरुडतीर्थं च संसारविषनाशनम् । गरुडेशं समभ्यर्च्य तत्र स्नात्वा न शोचति

അതിനുശേഷം ഗരുഡതീർത്ഥം; അത് സംസാരവിഷം നശിപ്പിക്കുന്നു. ഗരുഡേശനെ സമ്യക് ആരാധിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ശോകിക്കുകയില്ല.

Verse 97

ब्रह्मतीर्थं ततः पुण्यं वीरब्रह्मेश्वरात्पुरः । ब्रह्मविद्यामवाप्नोति तत्र स्नानेन मानवः

അതിനുശേഷം വീര-ബ്രഹ്മേശ്വരന്റെ മുമ്പിൽ പുണ്യമായ ബ്രഹ്മതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മവിദ്യ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 98

ततो वृद्धार्कतीर्थं च विधितीर्थं ततः परम् । तत्राप्लुतो नरो याति रविलोकं सुनिर्मलम्

പിന്നീട് വൃദ്ധാർകതീർത്ഥവും, അതിനുശേഷം വിധിതീർത്ഥവും. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത നരൻ നിർമലമായ രവിലോകം (സൂര്യലോകം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 99

ततो नृसिंहतीर्थं च महाभयनिवारणम् । कालादपि कुतस्तत्र स्नात्वा परिबिभेति च

അതിനുശേഷം നൃസിംഹതീർത്ഥം; അത് മഹാഭയം നീക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ കാലത്തെയും (മരണത്തെയും) എങ്ങനെ ഭയപ്പെടും—മറ്റെന്ത് പറയണം?

Verse 100

ततोपि पुण्यदं नृणां तीर्थं चित्ररथेश्वरम् । यत्र स्नात्वा च दत्त्वा च चित्रगुप्तं न पश्यति

ഇവയെക്കാളും മനുഷ്യർക്കു കൂടുതൽ പുണ്യം നൽകുന്നത് ചിത്രരഥേശ്വര തീർത്ഥമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദാനം ചെയ്താൽ കർമ്മലേഖകനായ ചിത്രഗുപ്തനെ കാണേണ്ടതില്ല.

Verse 110

तत्राल्पमपि यच्छेद्यत्कल्पांतेप्यक्षयं हि तत् । एतेभ्योपि हि तीर्थेभ्यो लिंगकोटित्रयादपि

അവിടെ നൽകിയ അല്പദാനവും കല്പാന്തം വരെയും അക്ഷയമാകുന്നു. സത്യമായി അതിന്റെ ഫലം ഈ തീർത്ഥങ്ങളെയെല്ലാം കടന്നും, മൂന്ന് കോടി ലിംഗങ്ങളെയെല്ലാം കടന്നും മഹത്തായതാണ്.

Verse 120

अप्येकं यो महारुद्रं जपेद्वीरेश सन्निधौ । जापयेद्वा भवेत्तस्य कोटिरुद्रफलं ध्रुवम्

വീരേശന്റെ സന്നിധിയിൽ മഹാരുദ്രമന്ത്രം ഒരിക്കൽ പോലും ജപിക്കുന്നവനും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരെ ജപിപ്പിക്കുന്നവനും, അവന്‍ നിശ്ചയമായും കോടിരുദ്രഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 128

इति श्रुत्वा महेशानो महीप तनयोदितम् । पुनस्तीर्थानि गंगायां वक्तुं समुपचक्रमे

രാജകുമാരൻ പറഞ്ഞതു ഇങ്ങനെ കേട്ട മഹേശാനൻ (ശിവൻ) വീണ്ടും ഗംഗയിലെ തീർത്ഥസ്ഥാനങ്ങളെ വിവരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു।