Adhyaya 38

Verse 1

स्कंद उवाच । विवाहा ब्राह्म दैवार्षाः प्राजापत्यासुरौ तथा । गांधर्वो राक्षसश्चापि पैशाचोऽष्टम उच्यते

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മം, ദൈവം, ആർഷം, പ്രാജാപത്യം, ആസുരം, ഗാന്ധർവ്വം, രാക്ഷസം, എട്ടാമതായി പൈശാചം എന്നിങ്ങനെ വിവാഹങ്ങൾ എട്ടുവിധമുണ്ട്.

Verse 2

स ब्राह्मो वरमाहूय यत्र कन्या स्वलंकृता । दीयते तत्सुतः पूयात्पुरुषानेकविंशतिम्

ഇതിനെ ബ്രാഹ്മവിവാഹം എന്നു പറയുന്നു—വരനെ ക്ഷണിച്ച്, അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കന്യയെ അവനു ദാനമായി നൽകുന്നതു. ആ സംഗമത്തിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറ പുരുഷന്മാരെ പവിത്രമാക്കുന്നു.

Verse 3

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवस्तज्जःपाति चतुर्दश । वरादादाय गोद्वंद्वमार्षस्तज्जः पुनाति षट्

യജ്ഞത്തിൽ നിയുക്തനായ ഋത്വിജന് കന്യാദാനം ചെയ്യുന്നത് ദൈവവിവാഹം; അതിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ പതിനാലു തലമുറകളെ കാക്കുന്നു. വരനിൽ നിന്ന് പശുക്കളുടെ ജോടി സ്വീകരിക്കുന്നത് ആർഷവിവാഹം; അതിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ആറു തലമുറകളെ പവിത്രമാക്കുന്നു.

Verse 4

सहोभौ चरतां धर्ममित्युक्त्वा दीयतेर्थिने । यत्र कन्या प्राजापत्यस्तज्जो वंशान्पुनाति षट्

‘നിങ്ങൾ ഇരുവരും ചേർന്ന് ധർമ്മം ആചരിക്കട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു യോഗ്യനായ വരന് കന്യയെ നൽകുന്നത് പ്രാജാപത്യവിവാഹം; അതിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ ആറു വംശങ്ങളെ പവിത്രമാക്കുന്നു.

Verse 5

चत्वार एते विप्राणां धर्म्याः पाणिग्रहाः स्मृताः । आसुरः क्रयणाद्द्रव्यैर्गांधर्वोन्योन्य मैत्रतः

ഇവ നാലും ബ്രാഹ്മണർക്കുള്ള ധാർമ്മിക പാണിഗ്രഹങ്ങൾ (വിവാഹങ്ങൾ) എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആസുരവിവാഹം ധനംകൊണ്ട് വാങ്ങുന്നതുപോലെ, ഗാന്ധർവവിവാഹം പരസ്പര സ്നേഹത്തിൽ നിന്നുമാണ്.

Verse 6

प्रसह्यकन्याहरणाद्राक्षसो निंदितः सताम् । छलेन कन्याहरणात्पैशाचो गर्हितोऽष्टमः

ബലപ്രയോഗത്തോടെ കന്യാഹരണം ചെയ്ത് ഉണ്ടാകുന്ന രാക്ഷസവിവാഹം സജ്ജനന്മാർ നിന്ദിക്കുന്നു. വഞ്ചനയിലൂടെ കന്യാഹരണം ചെയ്ത് ഉണ്ടാകുന്ന പൈശാചം—എട്ടാമത്—അതും ഗർഹിതമാണ്.

Verse 7

प्रायः क्षत्रविशोरुक्ता गांधर्वासुरराक्षसाः । अष्टमस्त्वेष पापिष्ठः पापिष्ठानां च संभवेत्

ഗാന്ധർവം, ആസുരം, രാക്ഷസം എന്നീ വിവാഹരൂപങ്ങൾ സാധാരണയായി ക്ഷത്രിയർക്കും വൈശ്യർക്കും എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. എന്നാൽ ഈ എട്ടാമത്തെ വിധി അത്യന്തം പാപിഷ്ഠം; മഹാപാപികളിൽ മാത്രമേ അത് ഉദ്ഭവിക്കൂ.

Verse 8

सवर्णया करो ग्राह्यो धार्यः क्षत्रियया शरः । प्रतोदो वैश्यया धार्यो वासोंतः पज्जया तथा

സ്വവർണ്ണസ്ത്രീയോടു പാണിഗ്രഹണം (കൈപിടിത്തം) ചെയ്യണം. ക്ഷത്രിയസ്ത്രീയോടു ശരം (അമ്പ്) ധരിക്കണം; വൈശ്യസ്ത്രീയോടു പ്രതോദം (ഗോഡ്/ചാട്ട) ധരിക്കണം; ശൂദ്രസ്ത്രീയോടു വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റം/പല്ലു പിടിക്കണം.

Verse 9

असवर्णस्त्वेष विधिः स्मृतो दृष्टश्च वेदने । सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः

അസവർണ്ണ (ഭിന്നവർണ്ണ) വിവാഹങ്ങളിൽ ഈ വിധി സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞതും ശാസ്ത്രോപദേശത്തിൽ കണ്ടതുമാണ്. എന്നാൽ സവർണ്ണസ്ത്രീകളെല്ലാവർക്കും ഇവിടെ നിയമം—പാണിഗ്രഹണം മാത്രമേ ചെയ്യേണ്ടത്.

Verse 10

धर्म्यैर्विवाहैर्जायंते धर्म्या एव शतायुषः । अधर्म्यैर्धर्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः

ധർമ്മ്യമായ വിവാഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ധർമ്മസമ്പന്നമായ സന്തതി ജനിക്കുന്നു; അവർ ശതായുസ്സുള്ളവരാകും. അധർമ്മ്യ വിവാഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ധർമ്മരഹിതർ ജനിക്കുന്നു—അവർക്കു ഭാഗ്യം, ധനം, ആയുസ്സ് എന്നിവ അല്പം.

Verse 11

ऋतुकालाभिगमनं धर्मोयं गृहिणः परः । स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत्

ഋതുകാലത്തിൽ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുക ഗൃഹസ്ഥന്റെ പരമധർമ്മം. സ്ത്രീയുടെ ശ്രേയസ്സിനെ സ്മരിച്ച്, അവളുടെ ഇഷ്ടാനുസാരം സംഗമിക്കണം—അല്ലെങ്കിൽ വിരമിക്കണം.

Verse 12

दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम् । श्राद्धाहः सर्वपर्वाणि यत्नात्त्याज्यानि धीमता

പുരുഷന്മാർക്ക് പകൽസമാഗമം അത്യന്തം ആയുസ്സിന് ഹാനികരമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രാദ്ധദിനങ്ങളിലും എല്ലാ പർവ്വദിനങ്ങളിലും ബുദ്ധിമാൻ അതിനെ പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 13

तत्र गच्छन्स्त्रियं मोहाद्धर्मात्प्रच्यवते परात्

അത്തരം അവസരങ്ങളിൽ മോഹവശമായി സ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്നവൻ പരമധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോകുന്നു.

Verse 14

ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः । स सदा ब्रह्मचारी च विज्ञेयः सद्गृहाश्रमी

ഋതുകാലത്തിൽ മാത്രം ഭാര്യയെ സമീപിക്കുകയും സ്വന്തം ധർമ്മപത്നിയിലേയ്ക്ക് തന്നെ നിബദ്ധനായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നിത്യബ്രഹ്മചാരിയെന്നപോലെ; സത്യഗൃഹാശ്രമിയെന്നു അറിയപ്പെടണം.

Verse 15

ऋतुः षोडशयामिन्यश्चतस्रस्ता सुगर्हिताः । पुत्रास्तास्वपि या युग्मा अयुग्माः कन्यका प्रजाः

ഋതു പതിനാറ് രാത്രികളടങ്ങുന്നതാണ്; അവയിൽ നാലെണ്ണം അത്യന്തം നിന്ദ്യമാണ്. ശേഷിക്കുന്ന രാത്രികളിലും സമ രാത്രിയിൽ ഗർഭം ധരിച്ചാൽ പുത്രൻ; വിഷമ രാത്രിയിൽ ധരിച്ചാൽ കന്യാസന്താനം ലഭിക്കും.

Verse 16

त्यक्त्वा चंद्रमसं दुःस्थं मघां पौष्णं विहाय च । शुचिः सन्निर्विशेत्पत्नीं पुन्नामर्क्षे विशेषतः । शुचिं पुत्रं प्रसूयेत पुरुषार्थप्रसाधकम्

അശുഭമായ ചന്ദ്രദിനം ഒഴിവാക്കി, മഘായും പൗഷ്ണവും നക്ഷത്രങ്ങളും വర్జിച്ച്, ശുചിയായി—പ്രത്യേകിച്ച് ‘പുന്നാമ’ എന്ന നക്ഷത്രത്തിൽ—ഭാര്യയെ സമീപിക്കണം. അപ്പോൾ ശുദ്ധനായ പുത്രൻ ജനിച്ച്, പുരുഷാർത്ഥങ്ങളെ സഫലമാക്കും.

Verse 17

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तन्न शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्या विक्रयपापकृत्

ആർഷവിവാഹത്തിൽ പറയുന്ന ‘പശുയുഗ്മം’ വിലയായി കണക്കാക്കി വ്യാപാരമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നത് പ്രശംസനീയമല്ല. കന്യയ്ക്കായി അണുമാത്ര ശുല്കം പോലും സ്വീകരിച്ചാൽ അത് കന്യാവിക്രയപാപമാകുന്നു.

Verse 18

अपत्यविक्रयी कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने । अतो नाण्वपि कन्याया उपजीवेत्पिता धनम्

സ്വന്തം സന്തതിയെ വിറ്റവൻ മലവും പുഴുക്കളും ഭക്ഷിക്കേണ്ട നരകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കും. അതുകൊണ്ട് കന്യയിലൂടെ ലഭിച്ച അണുമാത്ര ധനത്തിലും പിതാവ് ഉപജീവിക്കരുത്.

Verse 19

स्त्रीधनान्युपजीवंति ये मोहादिह बांधवाः । न केवलं निरयगास्तेषामपि हि पूर्वजाः

മോഹവശാൽ ഇവിടെ സ്ത്രീധനം ഉപഭോഗിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ബന്ധുക്കൾ സ്വയം മാത്രമല്ല നരകഗാമികൾ; അവരുടെ പൂർവ്വജരും കൂടി അധഃപതിക്കുന്നു.

Verse 20

पत्या तुष्यति यत्र स्त्री तुष्येद्यत्र स्त्रिया पतिः । तत्र तुष्टा महालक्ष्मीर्निवसेद्दानवाऽरिणा

എവിടെ ഭാര്യ ഭർത്താവിൽ സന്തുഷ്ടയാകുന്നുവോ, എവിടെ ഭർത്താവ് ഭാര്യയാൽ സന്തുഷ്ടനാകുന്നുവോ, അവിടെ ദാനവശത്രു വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം പ്രസന്നയായ മഹാലക്ഷ്മി വസിക്കുന്നു.

Verse 21

वाणिज्यं नृपतेः सेवा वेदानध्यापनं तथा । कुविवाहः क्रियालोपः कुले पतनहेतवः

വാണിജ്യം, രാജസേവ, ഉപജീവനാർത്ഥം വേദാധ്യാപനം; കൂടാതെ കുവിവാഹവും വിധിക്രിയകളുടെ ലോപവും—ഇവയാണ് കുലപതനത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ.

Verse 22

कुर्याद्वैवाहिके वह्नौ गृह्यकर्मान्वहं गृही । पंचयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि

ഗൃഹസ്ഥൻ വൈവാഹിക അഗ്നിയിൽ പ്രതിദിനം ഗൃഹ്യകർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കണം; കൂടാതെ പഞ്ചയജ്ഞക്രിയകളും നിത്യ അന്നപാകവും അർപ്പണവും ചെയ്യണം.

Verse 23

गृहस्थाश्रमिणः पंच सूना कर्म दिने दिने । कंडनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुंभस्तु मार्जनी

ഗൃഹസ്ഥാശ്രമിയുടെ ദിനചര്യയിൽ അഞ്ചു ‘സൂന’കൾ സ്വാഭാവികം—കണ്ഡനീ, പേഷണീ, ചുള്ളി, ഉദകുംഭം, മാർജനീ (ചൂൽ).

Verse 24

तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्दिष्टा गृहि श्रेयोभिवर्धनाः

ആ അഞ്ചു സൂനകളിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങൾ നീക്കുന്നതിനായി അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവ ഗൃഹസ്ഥന്റെ ശ്രേയസ്സും മംഗളവും വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 25

पाठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृ क्रतुः । होमो दैवो बलिर्भौतोऽतिथ्यर्चा नृक्रतुः क्रमात्

പഠനം/സ്വാധ്യായം ബ്രഹ്മയജ്ഞം; തർപ്പണം പിതൃയജ്ഞം; അഗ്നിയിൽ ഹോമം ദേവയജ്ഞം; ബലി അർപ്പണം ഭൂതയജ്ഞം; അതിഥി-ആരാധന നൃയജ്ഞം—ക്രമത്തിൽ.

Verse 26

पितृप्रीतिं प्रकुर्वाणः कुर्वीत श्राद्धमन्वहम् । अन्नोदकपयोमूलैः फलैर्वापि गृहाश्रमी

പിതൃപ്രീതിക്കായി ഗൃഹസ്ഥൻ പ്രതിദിനം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം—ശക്തിയനുസരിച്ച് അന്നം, ജലം, പാൽ, കന്ദമൂലങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ഫലങ്ങൾ കൊണ്ടും.

Verse 27

गोदानेन च यत्पुण्यं पात्राय विधिपूर्वकम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षां दत्त्वा तत्फलमाप्नुयात्

വിധിപൂർവം യോഗ്യപാത്രനു ഗോദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഭിക്ഷുവിനെ ആദരിച്ച് ഭക്തിപൂർവം ഭിക്ഷ നൽകുന്നതിലൂടെയും അതേ ഫലമായി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 28

तपोविद्यासमिद्दीप्ते हुतं विप्रास्य पावके । तारयेद्विघ्नसंघेभ्यः पापाब्धेरपि दुस्तरात्

തപസ്സും വിദ്യയും കൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ പാവകത്തിൽ അർപ്പിച്ച ഹവനം, വിഘ്നസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നും ദുഷ്കരമായ പാപസമുദ്രത്തിൽ നിന്നും പോലും കടത്തിവിടുന്നു.

Verse 29

अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति । आजन्मसंचितात्पुण्यात्क्षणात्स हि बहिर्भवेत्

ആരുടെയോ വീട്ടിൽ നിന്ന് അതിഥി അർച്ചനയും സത്കാരവും ലഭിക്കാതെ പ്രതീക്ഷഭംഗത്തോടെ പുറപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ആ വ്യക്തി ജന്മം മുതൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം പോലും ക്ഷണത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നു.

Verse 30

सांत्वपूर्वाणि वाक्यानि शय्यार्थे भूस्तृणोदके । एतान्यपि प्रदेयानि सदाभ्यागत तुष्टये

എപ്പോഴും വരുന്ന അതിഥി തൃപ്തനാകാൻ സാന്ത്വനവചനങ്ങൾ, വിശ്രമത്തിനായി നിലം, പുല്ല്, വെള്ളം—ഇവയും നൽകേണ്ടതാണ്.

Verse 31

गृहस्थः परपाकादी प्रेत्य तत्पशुतां व्रजेत् । श्रेयः परान्नपुष्टस्य गृह्णीयादन्नदो यतः

മറ്റുള്ളവർ പാചകം ചെയ്ത അന്നം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ, മരണാനന്തരം അവരുടെ പശുത്വാവസ്ഥയിലേക്കു പോകുന്നു. അതിനാൽ പരാന്നംകൊണ്ട് പോഷിതനാകുന്നതിനെക്കാൾ അന്നദാതാവാകുന്നതാണ് ശ്രേയസ്.

Verse 32

आदित्योढोऽतिथिः सायं सत्कर्तव्यः प्रयत्नतः । असत्कृतोन्यतो गच्छन्दुष्कृतं भूरि यच्छति

സൂര്യാസ്തമയസന്ധ്യയിൽ എത്തുന്ന അതിഥിയെ പ്രത്യേക പരിശ്രമത്തോടെ ആദരിക്കണം. ആദരിക്കപ്പെടാതെ അവൻ മറ്റിടത്തേക്ക് പോയാൽ ആ ഗൃഹത്തിന് ധാരാളം പാപം വരുത്തും.

Verse 33

भुंजानोऽतिथिशेषान्नमिहायुर्धनभाग्भवेत् । प्रणोद्यातिथिमन्नाशी किल्बिषी च गृहाश्रमी

അതിഥി ഭക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം ശേഷിക്കുന്ന അന്നം ഭുജിച്ചാൽ ഇവിടെ ദീർഘായുസ്സും ധനസൗഭാഗ്യവും ലഭിക്കും. എന്നാൽ അതിഥിയെ തള്ളിപ്പറത്തി താനേ ഭക്ഷിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ പാപകലുഷിതനാകും.

Verse 34

वैश्वदेवांत संप्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः । न पूर्वकाल आयातो न च दृष्टचरः क्वचित्

വൈശ്വദേവത്തിന്റെ അവസാനം സൂര്യാസ്തമയത്തോടൊപ്പം എത്തുന്നവൻ ‘വാതിഥി’ (അപ്രതീക്ഷിത അതിഥി) എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ മുമ്പേ വന്നിട്ടില്ല; അവന്റെ പെരുമാറ്റവും മുൻപരിചിതമല്ല.

Verse 35

बलिपात्रकरे विप्रे यद्यन्योतिथिरागतः । अदत्त्वा तं बलिं तस्मै यथाशक्त्यान्नमर्पयेत्

ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ ബലിപാത്രം ഉള്ളപ്പോൾ മറ്റൊരു അതിഥി വന്നാൽ, ആ ബലി അവനു കൊടുക്കാതെ, കഴിവനുസരിച്ച് അന്നം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 36

कुमाराश्च स्ववासिन्यो गर्भिण्योऽतिरुजान्विताः । अतिथेरादितोप्येते भोज्या नात्र विचारणा

കുട്ടികൾ, ഗൃഹവാസിനികളായ സ്ത്രീകൾ, ഗർഭിണികൾ, ഗുരുതര രോഗബാധിതർ—ഇവർക്കും അതിഥിക്ക് മുമ്പേ ഭക്ഷണം നൽകണം; ഇവിടെ ആലോചനയ്ക്ക് ഇടമില്ല.

Verse 37

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही । स्वार्थं पचन्नघं भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

ഗൃഹസ്ഥൻ ആദ്യം പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും അന്നം അർപ്പിച്ച് പിന്നെ ഭക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ അമൃതം ഭുജിച്ചതുപോലെ. എന്നാൽ സ്വന്തം സ്വാർത്ഥത്തിനായി മാത്രം പാചകം ചെയ്യുന്നവൻ പാപം മാത്രമേ ഭുജിക്കൂ—വയറ്റുനിറപ്പുകാരൻ മാത്രം.

Verse 38

माध्याह्निकं वैश्वदेवं गृहस्थः स्वयमाचरेत् । पत्नी सायं बलिं दद्यात्सिद्धान्नैर्मंत्रवर्जितम्

മധ്യാഹ്നത്തിൽ ഗൃഹസ്ഥൻ സ്വയം വൈശ്വദേവം ആചരിക്കണം. സായാഹ്നത്തിൽ ഭാര്യ പാകം ചെയ്ത അന്നംകൊണ്ട്, മന്ത്രോച്ചാരണമില്ലാതെ, ബലി അർപ്പിക്കണം.

Verse 39

एतत्सायंतनं नाम वैश्वदेवं गृहाश्रमे । सायंप्रातर्भवेदेव वैश्वदेवं प्रयत्नतः

ഗൃഹാശ്രമത്തിൽ ഇതിനെ ‘സായന്തന വൈശ്വദേവം’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. സായാഹ്നവും പ്രഭാതവും—ഇരു സമയങ്ങളിലും—ശ്രമപൂർവ്വം വൈശ്വദേവം ആചരിക്കണം.

Verse 40

वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः । सर्वे ते वृषला ज्ञेयाः प्राप्तवेदा अपि द्विजाः

വൈശ്വദേവം ഉപേക്ഷിച്ച് അതിഥിസത്കാരം ഇല്ലാത്തവർ—അവരെല്ലാം വൃഷലരെന്ന് അറിയുക; അവർ ദ്വിജരായാലും വേദം പഠിച്ചവരായാലും പോലും.

Verse 41

अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुंजते ये द्विजाधमाः । इह लोकेन्नहीनाः स्युः काकयोनिं व्रजंत्यथ

വൈശ്വദേവം ചെയ്യാതെ ഭക്ഷിക്കുന്ന അധമ ദ്വിജർ ഈ ലോകത്തിൽ അന്നഹീനരാകും; തുടർന്ന് കാകയോനിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 42

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः । तद्धि कुर्वन्यथाशक्ति प्राप्नुयात्सद्गतिं पराम्

വേദം നിർദേശിച്ച സ്വധർമ്മകർമ്മം പ്രതിദിനം ആലസ്യം വിട്ട് നിരന്തരം ചെയ്യണം. യഥാശക്തി അത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ പരമ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 43

षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । पंचदश्यां चतुर्दश्यां तथैव च भगेक्षुरे

ഷഷ്ഠി, അഷ്ടമി തിഥികളിൽ പാപം എണ്ണയിലും മാംസത്തിലും വസിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. അതുപോലെ ചതുര്ദശി, പഞ്ചദശി തിഥികളിലും, കാമഭോഗത്തിലും പാപവാസമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 44

उदयं तं न चेक्षेत नास्तं यंतं न मध्यगम् । न राहुणोपसृष्टं च नांबुसंस्थं दिवाकरम्

സൂര്യോദയസമയത്തും അസ്തമയസമയത്തും മധ്യാഹ്നത്തും സൂര്യനെ നോക്കരുത്. രാഹുഗ്രസ്തമായ (ഗ്രഹണ) സൂര്യനെയും, ജലത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യനെയും നോക്കരുത്.

Verse 45

न वीक्षेतात्ममनोरूपमाशुधावेन्न वर्षति । नोल्लंघयेद्वत्सतंत्रीं न नग्नो जलमाविशेत्

സ്വന്തം രൂപം ആസക്തിയോടെ നോക്കരുത്. മഴയില്ലാത്തപ്പോൾ വ്യർത്ഥമായി വേഗത്തിൽ ഓടരുത്. കാളക്കുട്ടിയുടെ കെട്ടുകയർ കടക്കരുത്; നഗ്നനായി ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 46

देवतायतनं विप्रं धेनुं मधुमृदं घृतम् । जातिवृद्धं वयोवृद्धं विद्यावृद्धं तपस्विनम्

ദേവാലയം, ബ്രാഹ്മണൻ, പശു, തേൻ, മണ്ണ്, നെയ്യ്; കൂടാതെ ജാതിയിൽ മുതിർന്നവർ, വയസ്സിൽ മുതിർന്നവർ, വിദ്യയിൽ മുതിർന്നവർ, തപസ്വികൾ—ഇവരെല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിച്ചു സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 47

अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम् । सिद्धान्नं दधिसिद्धार्थं गच्छन्कुर्यात्प्रदक्षिणम्

നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ അശ്വത്ഥം (അരയാൽ), ചൈത്യവൃക്ഷം, ഗുരു, ജലപൂർണ്ണ ഘടം, പാകം ചെയ്ത അന്നം, തൈര്, കടുക്—ഇവയെ ധർമ്മത്തിന്റെ മംഗളാധാരങ്ങളായി കരുതി ഭക്തിയോടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം।

Verse 48

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुंजीत न भुंजीतोत्कटासने

രജസ്വലയായ സ്ത്രീയുമായി സംഗമം ചെയ്യരുത്; ഭാര്യയോടൊപ്പം ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. ഒറ്റവസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ചു ഭക്ഷിക്കരുത്; ഉക്കടാസനത്തിൽ ഇരുന്നും ഭക്ഷിക്കരുത്।

Verse 49

नाश्नंतीं स्त्रीं समीक्षेत तेजस्कामो द्विजोत्तमः । असंतर्प्य पितॄन्देवान्नाद्यादन्नं नवं क्वचित्

ആത്മീയ തേജസ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദ്വിജോത്തമൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്. പിതൃകളെയും ദേവന്മാരെയും ആദ്യം തൃപ്തിപ്പെടുത്താതെ ഒരിക്കലും പുതുതായി പാകം ചെയ്ത അന്നം കഴിക്കരുത്।

Verse 50

पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः । न मूत्रं गोव्रजे कुर्यान्न वल्मीके न भस्मनि

ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പാകം ചെയ്ത അന്നം കഴിക്കണം; മാംസം ഒഴിവാക്കണം. ഗോവ്രജത്തിൽ, വൽമീകത്തിൽ (ചീമപ്പുറ്റിൽ) എന്നും ഭസ്മത്തിന്മേലും മൂത്രം വിടരുത്।

Verse 51

न गर्तेषु ससत्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि । गोविप्रसूर्यवाय्वग्नि चंद्रर्क्षांबु गुरूनपि

ജീവികൾ ഉള്ള കുഴികളിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും മലമൂത്ര വിസർജനം ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ പശു, ബ്രാഹ്മണൻ, സൂര്യൻ, വായു, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജലം, ഗുരുക്കന്മാർ—ഇവരുടെ നേരെ മുഖം തിരിച്ച് അതും ചെയ്യരുത്।

Verse 52

अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्जनम् । तिरस्कृत्यावनिं लोष्टकाष्ठपर्णतृणादिभिः

ആൾക്കാർ കാണുന്നിടത്ത് മലമൂത്രവിസർജനം ചെയ്യരുത്. മണ്ണുകട്ട, മരക്കഷണം, ഇല, പുല്ല് മുതലായവ കൊണ്ട് ഭൂമിയെ മറച്ച് ശേഷം മാത്രം വിസർജിക്കണം.

Verse 53

प्रावृत्य वाससा मौलिं मौनी विण्मूत्रमुत्सृजेत् । यथासुखमुखो रात्रौ दिनेच्छायांधकारयोः

തല വസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടി, മൗനം പാലിച്ച് മലമൂത്രം വിസർജിക്കണം. രാത്രിയിൽ സൗകര്യമുള്ള ദിശയിലേക്കു മുഖം തിരിച്ച്, പകൽ നിഴലിലോ ഇരുട്ടിലോ ചെയ്യണം.

Verse 54

भीतिषु प्राणबाधायां कुर्यान्मलविसर्जनम् । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

ഭയം അല്ലെങ്കിൽ പ്രാണാപായം വന്നാൽ മാത്രമേ മലവിസർജനം ചെയ്യാവൂ. വായകൊണ്ട് അഗ്നിയിൽ ഊതരുത്; നഗ്നയായ സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്.

Verse 55

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्त्वशुचि निक्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्ययोर्द्वयोः

അഗ്നിയിൽ കാലുകൾ ചൂടാക്കരുത്; യാതൊരു വസ്തുവും അശുദ്ധസ്ഥാനത്ത് വെക്കരുത്. ജീവഹിംസ ചെയ്യരുത്; പ്രഭാത-സായാഹ്ന സന്ധ്യകളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.

Verse 56

न संविशेत संध्यायां प्रत्यक्सौम्यशिरा अपि । विण्मूत्रष्ठीवनं नाप्सु कुर्याद्दीर्घजिजीविषुः

സന്ധ്യാസമയത്ത്, തല വടക്കോട്ടാക്കി വെച്ചാലും കിടക്കരുത്. ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വെള്ളത്തിൽ മല, മൂത്രം അല്ലെങ്കിൽ തുപ്പൽ ഇടരുത്.

Verse 57

नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत् । नैकः सुप्यात्क्वचिच्छून्ये न शयानं प्रबोधयेत्

കിടാവിന് പാലൂട്ടുന്ന പശുവിനെ നോക്കരുത്; ഇന്ദ്രധനുസ്സിനെ കാണിച്ചു ചൂണ്ടിക്കാണിക്കരുത്. ശൂന്യസ്ഥലത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് ഉറങ്ങരുത്; ഉറങ്ങുന്നവനെ പെട്ടെന്ന് ഉണർത്തരുത്.

Verse 58

पंथानं नैकलो यायान्न वार्यंजलिना पिबेत् । न दिवोद्भूत सारं च भक्षयेद्दधिनो निशि

വഴിയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് പോകാതിരിക്കുക; അഞ്ജലിയാൽ (ഇരുകൈ ചേർത്ത്) വെള്ളം കുടിക്കരുത്. കൂടാതെ രാത്രിയിൽ പകൽ ഉയർന്ന ‘സാരം’—അഥവാ തൈര്/അതിന്റെ മേൽപാളി—ഭക്ഷിക്കരുത്.

Verse 59

स्त्रीधर्मिण्या नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु । तौर्यत्रिक प्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत्

മാസികധർമ്മത്തിലുള്ള സ്ത്രീയെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്. രാത്രിയിൽ തൃപ്തിവരെ അതിഭക്ഷണം ചെയ്യരുത്. ഗാനം-നൃത്തം-വാദ്യം മുതലായ വിനോദങ്ങളിൽ ആസക്തനാകരുത്; കാംസപാത്രത്തിൽ കാലുകൾ കഴുകരുത്.

Verse 60

श्राद्धं कृत्वा पर श्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः । दातुः श्राद्धफलं नास्ति भोक्ता किल्बिषभुग्भवेत्

സ്വശ്രാദ്ധം ചെയ്ത ശേഷം അജ്ഞാനത്തോടെ മറ്റൊരാളുടെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഭക്ഷിക്കുന്നവനാൽ ദാതാവിന് ശ്രാദ്ധഫലം ലഭിക്കുകയില്ല; ഭോജകൻ പാപഭാഗിയാകും.

Verse 61

न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चो पानहावपि । न भिन्न भाजनेश्नीयान्नासीताग्न्यादि दूषिते

മറ്റൊരാൾ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രവും പാദുകയും ധരിക്കരുത്. പൊട്ടിയ പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷിക്കരുത്; അഗ്നി മുതലായവ കൊണ്ട് ദൂഷിതമായ (അശുദ്ധമായ) സ്ഥലത്ത് ഇരിക്കരുത്.

Verse 62

आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तरम् । बालातपं दिवास्वापं द्यजेद्दीर्घं जिजीविषुः

ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പശുവിന്റെ പുറത്ത് കയറൽ, പ്രേതകർമ്മധൂമം, അതിവേഗം നദി കടക്കൽ, കടുത്ത വെയിലിൽ ഇരിക്കൽ, പകൽ ഉറക്കം—ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 63

स्नात्वा न मार्जयेद्गात्रं विसृजेन्न शिखां पथि । हस्तौ शिरो न धुनुयान्नाकर्षेदासनं पदा

സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ശരീരം ഉരച്ച് ഉണക്കരുത്; വഴിയിൽ ശിഖ അഴിച്ചു വിടരുത്. തലക്കുമീതെ കൈകൾ കുലുക്കരുത്; കാൽ കൊണ്ട് ആസനം വലിക്കരുത്.

Verse 64

नोत्पाटयेल्लोमनखं दशनेन कदाचन । करजैः करजच्छेदं तृणच्छेदं विवर्जयेत्

ഒരിക്കലും പല്ലുകൊണ്ട് മുടിയോ നഖമോ പിഴുതെടുക്കരുത്. നഖംകൊണ്ട് തന്നെ നഖം കീറുന്നതും തൃണം (പുല്ല്) പൊട്ടിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 65

शुभायन यदायत्यां त्यजेत्तत्कर्म यत्नतः । अद्वारेण न गंतव्यं स्ववेश्मपरवेश्मनोः

ശുഭസമയം അടുത്തുവരുമ്പോൾ അതിനെ മുടക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ പരിശ്രമത്തോടെ ഉപേക്ഷിക്കണം. സ്വന്തം വീട്ടിലോ മറ്റുള്ളവരുടെ വീട്ടിലോ വാതിൽ അല്ലാത്ത വഴിയിലൂടെ പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 66

क्रीडेन्नाक्षैः सहासीत न धर्मघ्नैर्न रोगिभिः । न शयीत क्वचिन्नग्नः पाणौ भुंजीत नैव च

പാശകളിച്ച് ചൂതാടരുത്; ധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്നവരോടും രോഗികളോടും കൂട്ടുകൂടരുത്. എവിടെയും നഗ്നനായി കിടക്കരുത്; കൈയിൽ തന്നെ (പാത്രമില്ലാതെ) ഭക്ഷിക്കയും അരുത്.

Verse 67

आर्द्रपादकरास्योश्नन्दीर्घकालं च जीवति । संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत्

പാദങ്ങളും കൈകളും വായും ഇനിയും നനഞ്ഞിരിക്കെ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കും എന്നു പറയുന്നു. എങ്കിലും നനഞ്ഞ കാലുകളോടെ ശയിക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ എവിടെയും പോകരുത്.

Verse 68

शयनस्थो न चाश्नीयान्नपिबेन्न जपेद्द्विजः । सोपानत्कश्चनाचामेन्न तिष्ठन्धारया पिबेत्

ശയനസ്ഥിതിയിലുള്ള ദ്വിജൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, കുടിക്കരുത്, ജപവും ചെയ്യരുത്. പാദരക്ഷ ധരിച്ച് ആരും ആചമനം ചെയ്യരുത്; നിൽക്കുമ്പോൾ തുടർച്ചയായ ധാരയായി വെള്ളം കുടിക്കരുത്.

Verse 69

सर्वं तिलमयं नाद्यात्सायं शर्माभिलाषुकः । न निरीक्षेत विण्मूत्रे नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः

ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സായാഹ്നത്തിൽ മുഴുവനായി എള്ളുകൊണ്ടുള്ള ആഹാരം കഴിക്കരുത്. മലമൂത്രങ്ങളിലേക്കു നോക്കരുത്; ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ തല സ്പർശിക്കരുത്.

Verse 70

नाधितिष्ठेत्तुषांगार भस्मकेशकपालिकाः । पतितैः सह संवासः पतनायैव जायते

തവിട്, കനൽ, ഭസ്മം, മുടി, കപാലപാത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മേൽ ഒരിക്കലും കാൽവെയ്ക്കരുത്. പതിതരോടുള്ള അടുത്ത സഹവാസം സ്വന്തം പതനത്തിനേ കാരണമാകുന്നു.

Verse 71

श्रावयेद्वैदिकं मंत्रं न शूद्राय कदाचन । ब्राह्मण्याद्धीयते विप्रः शूद्रो धर्माच्च हीयते

ശൂദ്രൻ കേൾക്കുന്നതിനായി വൈദികമന്ത്രം ഒരിക്കലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. അത്തരം ആചാരത്തിൽ വിപ്രൻ ബ്രാഹ്മണ്യതയിൽ നിന്ന് ഹീനമാകും; ശൂദ്രനും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനാകും.

Verse 72

धर्मोपदेशः शूद्राणां स्वश्रेयः प्रतिघातयेत् । द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां हि परो मतः

ഇവിടെ പറയുന്നത്: ശൂദ്രർക്കു (ചില) ധർമ്മോപദേശം നൽകുന്നത് അവരുടെ സ്വന്തം ശ്രേയസ്സിന് തടസ്സമാകുന്നു. ശൂദ്രർക്കു ദ്വിജന്മാരുടെ സേവയും ശുശ്രൂഷയും തന്നെയാണ് പരമധർമ്മം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 73

कंडूयनं हि शिरसः पाणिभ्यां न शुभं मतम् । आताडनं कराभ्यां च क्रोशनं केशलुंचनम्

കൈകളാൽ തല ചൊറിയുന്നത് ശുഭമെന്ന് കരുതുന്നില്ല; അതുപോലെ കൈകളാൽ സ്വയം അടിക്കുക, ഉച്ചത്തിൽ വിലപിക്കുക, മുടി പിഴുതെടുക്കുക എന്നിവയും (അശുഭം).

Verse 74

अशास्त्रवर्तिनो भूपाल्लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम् । ब्राह्मणः सान्वयो याति नरकानेकविंशतिम्

ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്ന ലാഭിയായ രാജാവിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, വംശസഹിതം ഇരുപത്തൊന്ന് നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 75

अकालविद्युत्स्तनिते वर्षर्तौ पांसुवर्षणे । महावातध्वनौ रात्रावनध्यायाः प्रकीर्तिताः

അകാല മിന്നലും ഇടിയും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, വർഷകാലത്ത്, പൊടിമഴ പെയ്യുമ്പോൾ, കൂടാതെ രാത്രിയിൽ മഹാവാതത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തിനിടയിൽ—ഇവയെല്ലാം അനധ്യായകാലങ്ങളായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 76

उल्कापाते च भूकंपे दिग्दाहे मध्यरात्रिषु । संध्ययोर्वृषलोपांते राज्ञोराहोश्च सूतके

ഉൽക്കാപാതം, ഭൂകമ്പം, ദിക്കുകളിൽ ദാഹം (അഗ്നിപ്രകോപം), അർദ്ധരാത്രി, ഇരുസന്ധ്യാകാലങ്ങൾ, കലാപം ശമിച്ച അവസാനം, കൂടാതെ രാജമരണജന്യമായോ രാഹുജന്യമായോ സൂതകകാലത്ത്—ഇവയും അനധ്യായ/നിയമവിരാമകാലങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 77

दर्शाष्टकासु भूतायां श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च । प्रतिपद्यपि पूर्णायां गजोष्ट्राभ्यां कृतांतरे

ദർശാ, അഷ്ടകാ തിഥികളിൽ, ഭൂതാ (അശുഭ) ദിനത്തിൽ, ശ്രാദ്ധദാനം സ്വീകരിച്ചതിന് ശേഷം, കൂടാതെ പൗർണ്ണമിക്കു ശേഷമുള്ള പ്രതിപദയിൽ—ആനയും ഒട്ടകവും മൂലം തടസ്സം സംഭവിച്ചാൽ—അത് അനധ്യായകാലം; വേദാധ്യയനം നിർത്തണം.

Verse 78

खरोष्ट्रक्रोष्ट्र विरुते समवाये रुदत्यपि । उपाकर्मणि चोत्सर्गे नाविमार्गे तरौ जले

കഴുതയുടെയും ഒട്ടകത്തിന്റെയും കരച്ചിൽ കേൾക്കുമ്പോൾ, കലഹവും കരച്ചിലും ഉണ്ടായാലും; ഉപാകർമവും ഉത്സർഗവും നടക്കുന്ന സമയത്ത്; കൂടാതെ നാവുമാർഗത്തിൽ, വൃക്ഷത്തിന്മേൽ അല്ലെങ്കിൽ ജലത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ—ഇവിടെയെല്ലാം വേദാധ്യയനം നിർത്തണം.

Verse 79

आरण्यकमधीत्यापि बाणसाम्नोरपि ध्वनौ । अनध्यायेषु चैतेषु नाधीयीत द्विजः क्वचित्

ആരണ്യകം പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, അമ്പുകളുടെ ശബ്ദമോ സാമഗാനത്തിന്റെ നാദമോ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, കൂടാതെ ഇത്തരത്തിലുള്ള എല്ലാ അനധ്യായകാലങ്ങളിലും—ദ്വിജൻ എവിടെയും പഠനം നടത്തരുത്.

Verse 80

कृतांतरायो न पठेद्भेकाखु श्वाहि बभ्रुभिः । भूताष्टम्योः पंचदश्योर्ब्रह्मचारी सदा भवेत्

തടസ്സം സംഭവിച്ചാൽ തവള, എലി, നായ, പാമ്പ്, നകുലം എന്നിവയുടെ ഇടയിൽ പാരായണം ചെയ്യരുത്. ഭൂതാ, അഷ്ടമി തിഥികളിലും പഞ്ചദശിയിലും ബ്രഹ്മചാരി എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ സ്ഥിരനായിരിക്കണം.

Verse 81

अनायुष्यकरं चैव परदारोपसर्पणम् । तस्मात्तद्दूरतस्त्याज्यं वैरिणां चोपसेवनम्

പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്നത് ആയുസ്സിനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നതാണ്; അതിനാൽ അതിനെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ ശത്രുക്കളുടെ സഹവാസവും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 82

पूर्वर्द्धिभिः परित्यक्तमात्मानं नावमानयेत् । सदोद्यमवतां यस्माच्छ्रियो विद्या न दुर्लभाः

മുൻസമൃദ്ധി വിട്ടുപോയാലും സ്വയം അവമാനിക്കരുത്; കാരണം സദാ പരിശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)യും വിദ്യയും ദുർലഭമല്ല.

Verse 83

सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्नब्रूयात्सत्यमप्रियम् । प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मो घटोद्भव

സത്യം പറയുക, പ്രിയവചനവും പറയുക; കഠിനമായ സത്യം പറയരുത്. പ്രിയമായാലും അസത്യം പറയരുത്—ഹേ ഘടോദ്ഭവാ! ഇതാണ് ധർമ്മം.

Verse 84

भद्रमेव वदेन्नित्यं भद्रमेव विचिंतयेत् । भद्रैरेवेह संसर्गो नाभद्रैश्च कदाचन

എപ്പോഴും മംഗളവചനമേ പറയുക, എപ്പോഴും മംഗളത്തെ മാത്രമേ ചിന്തിക്കൂ. ഈ ലോകത്ത് സജ്ജനരോടേ കൂട്ടുകൂടുക; ദുഷ്ടരോടൊരിക്കലും അല്ല.

Verse 85

रूपवित्तकुलैर्हीनान्सुधीर्नाधिक्षिपेन्नरान् । पुप्पवंतौ न चेक्षेत त्वशुचिर्ज्योतिषां गणम्

വിവേകി രൂപം, ധനം, കുലം എന്നിവയിൽ ഹീനരായവരെ അപമാനിക്കരുത്. അശുചി അവസ്ഥയിൽ രതിക്രീഡയിൽ ലീനമായ ദമ്പതികളെ കാണരുത്; നക്ഷത്രഗണത്തെയും നോക്കരുത്.

Verse 86

वाचोवेगं मनोवेगं जिह्वावेगं च वर्जयेत् । उत्कोच द्यूत दौत्यार्त द्रव्यं दूरात्परित्यजेत्

വാക്കിന്റെ വേഗം, മനസ്സിന്റെ വേഗം, നാവിന്റെ വേഗം—ഇവയെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കണം. കൂടാതെ കൈക്കൂലി, ചൂതാട്ടം, ദൗത്യം/ദലാലിത്തം, പീഡനമോ ബലപ്രയോഗമോ വഴി ലഭിച്ച ധനം ദൂരത്തുനിന്നേ ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 87

गोब्राह्मणाग्नीनुच्छिष्ट पाणिना नैव संस्पृशेत् । न स्पृशेदनिमित्ते नखानि स्वानि त्वनातुरः

ഉച്ചിഷ്ടം മൂലം അശുദ്ധമായ കൈകൊണ്ട് പശു, ബ്രാഹ്മണൻ, പവിത്രാഗ്നി എന്നിവയെ ഒരിക്കലും സ്പർശിക്കരുത്. യുക്തമായ കാരണമില്ലാതെ ആരോഗ്യമുള്ളവൻ തന്റെ നഖങ്ങളെ കൊത്തുകയോ സ്പർശിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.

Verse 88

गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत् । पादधौतोदकं मूत्रमुच्छिष्टान्नोदकानि च

ഗുഹ്യഭാഗങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്ന രോമങ്ങളെ സ്പർശിച്ചാലും മനുഷ്യൻ അശുദ്ധനാകുന്നു. അതുപോലെ പാദധൗതജലം, മൂത്രം, ഉച്ചിഷ്ടാന്നവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജലങ്ങളും അശുദ്ധമാണ്.

Verse 89

निष्ठीवनं च श्लेष्माणं गृहाद्दूरं विनिक्षिपेत् । अहर्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात् । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वं जन्म स्मरेद्द्विजः

തുപ്പലും കഫവും വീട്ടിൽ നിന്ന് ദൂരെയായി ഉപേക്ഷിക്കണം. പകലും രാത്രിയും ശ്രുതിജപം/പാരായണം, ശൗചവും സദാചാരാനുഷ്ഠാനവും, കൂടാതെ വൈരമില്ലാത്ത ബുദ്ധിയുമൂലം ദ്വിജന് മുൻജന്മം സ്മരിക്കാം.

Verse 90

वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम् । विनम्रधमनिस्तस्मादनुयायात्ततश्च तान्

ശ്രദ്ധയോടെ വൃദ്ധരെ വന്ദിച്ച്, അവർക്കു സ്വന്തം ആസനം നൽകണം. പിന്നെ വിനയത്തോടെ അവരെ അനുഗമിച്ച് കൂടെ നടക്കണം.

Verse 91

श्रुति भूदेव देवानां नृप साधु तपस्विनाम् । पतिव्रतानां नारीणां निंदां कुर्यान्न कर्हिचित्

ശ്രുതി (വേദം), ബ്രാഹ്മണർ, ദേവന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ, സാദു-തപസ്വികൾ, പതിര്വ്രതസ്ത്രീകൾ—ഇവരെ ഒരിക്കലും നിന്ദിക്കരുത്.

Verse 92

न मनुष्यस्तुतिं कुर्यान्नात्मानमपमानयेत् । अभ्युद्यतं न प्रणुदेत्परमर्माणि नोच्चरेत्

ലൗകിക മനുഷ്യരെ പുകഴ്ത്തി സ്തുതിക്കരുത്; സ്വയം അപമാനിക്കയും അരുത്. ആദരത്തോടെ സമീപിച്ചവനെ തള്ളിക്കളയരുത്; മറ്റുള്ളവരുടെ മർമ്മരഹസ്യങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കരുത്.

Verse 93

अधर्मादेधते पूर्वं विद्वेष्टॄनपि संजयेत् । सर्वतोभद्रमाप्यापि ततो नश्येच्च सान्वयः

അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യം വളർച്ച തോന്നാം; വൈരികളെയും കീഴടക്കാം. എങ്കിലും ‘സർവതോഭദ്ര’ സമൃദ്ധി ലഭിച്ചിട്ടും അവസാനം അവൻ വംശസഹിതം നശിക്കുന്നു.

Verse 94

उद्धृत्य पंच मृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये । अनुद्धृत्य च तत्कर्तुरेनसः स्यात्तुरीयभाक्

മറ്റൊരാളുടെ കുളം/ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യേണ്ടെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ചു മണ്ണുകട്ടകൾ എടുത്തശേഷം സ്നാനം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ കുറ്റം വരുത്തിയവന്റെ പാപത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് സ്നാനക്കാരന് ലഭിക്കും.

Verse 95

श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु । देशे काले च विधिना तदानंत्याय कल्पते

ശ്രദ്ധയോടെ യോഗ്യപാത്രനെ സമീപിച്ച് അല്പമായാലും ധനം ദേശം-കാലം-വിധി പ്രകാരം ദാനം ചെയ്താൽ, ആ ദാനം അനന്ത പുണ്യത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 96

भूप्रदो मंडलाधीशः सर्वत्रसुखिनोन्नदाः । तोयदाता सदा तृप्तो रूपवान्रूप्यदो भवेत्

ഭൂദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മണ്ടലാധീശനായി എല്ലായിടത്തും സുഖക്ഷേമം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ജലദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സദാ തൃപ്തനായി ഇരിക്കും. ശോഭാദായക ദാനത്തിൽ നിന്ന് രൂപവാൻ; വെള്ളി ദാനത്തിൽ നിന്ന് ധനവാൻ ആകുന്നു.

Verse 97

प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदाताऽर्यमलोकभाक् । स्वर्णदाता च दीर्घायुस्तिलदः स्यात्तु सुप्रजाः

ദീപദാനം ചെയ്താൽ ദൃഷ്ടി നിർമലവും ശുദ്ധവുമാകും. ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവൻ യമലോകം പ്രാപിക്കും. സ്വർണ്ണദാനം ദീർഘായുസ്സ് നൽകും; എള്ളുദാനം ഉത്തമ സന്താനസമ്പത്ത് നൽകും.

Verse 98

वेश्मदो ऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चंद्रलो कभाक् । हयप्रदो दिव्ययानो लक्ष्मीवान्वृषभप्रदः

വീടുദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അത്യുച്ചമായ സൗധത്തിന്റെ അധിപതിയാകും. വസ്ത്രദാനം ചന്ദ്രലോകപ്രാപ്തി നൽകും. അശ്വദാനം ദിവ്യവാഹനം നൽകും; വൃഷഭദാനം ലക്ഷ്മീസമൃദ്ധി നൽകും.

Verse 99

सुभार्यः शिबिका दाता सुपर्यंक प्रदोपि च । धान्यैः समृद्धिमान्नित्यमभयप्रद ईशिता

പല്ലക്കി ദാനം ചെയ്താൽ സുദർശനയായ ഭാര്യ ലഭിക്കും; ഉത്തമ ശയ്യ ദാനം ചെയ്താലും അതുപോലെ സുഖവും മാനവും ലഭിക്കും. ധാന്യദാനം നിത്യ സമൃദ്ധി നൽകും; അഭയദാനം അധികാരവും അധിപത്യവും നൽകും.

Verse 100

ब्रह्मदो ब्रह्मलोकेज्यो ब्रह्मदः सर्वदो मतः । उपायेनापि यो ब्रह्म दापयेत्सोपि तत्समः

ബ്രഹ്മവിദ്യ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പൂജ്യനാകും; ബ്രഹ്മദാനം സർവദാനസമം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഏതൊരു ഉപായത്തിലായാലും ബ്രഹ്മദാനം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവനും ആ ദാതാവിനോട് തുല്യനാകുന്നു.

Verse 110

सा च वाराणसी लभ्या सदाचारवता सदा । मनसापि सदाचारमतो विद्वान्न लंघयेत्

ആ വാരാണസി സദാചാരത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നവനേ പ്രാപ്യമാകുന്നു. അതിനാൽ ജ്ഞാനി മനസ്സുകൊണ്ടും സദാചാരം ലംഘിക്കരുത്.

Verse 115

इति श्रुत्वा वचः स्कंदो मैत्रावरुणिभाषितम् । अविमुक्तस्य माहात्म्यं वक्तुं समुपचक्रमे

മൈത്രാവരുണി ഉച്ചരിച്ച വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ച ശേഷം സ്കന്ദൻ അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പറയാൻ ആരംഭിച്ചു।