Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तन्न शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्या विक्रयपापकृत्

ārṣe vivāhe godvaṃdvaṃ yaduktaṃ tanna śasyate | śulkamaṇvapi kanyāyāḥ kanyā vikrayapāpakṛt

ആർഷവിവാഹത്തിൽ പറയുന്ന ‘പശുയുഗ്മം’ വിലയായി കണക്കാക്കി വ്യാപാരമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നത് പ്രശംസനീയമല്ല. കന്യയ്ക്കായി അണുമാത്ര ശുല്കം പോലും സ്വീകരിച്ചാൽ അത് കന്യാവിക്രയപാപമാകുന്നു.

आर्षेin the Ārṣa (type of)
आर्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifier)
विवाहेin the marriage (rite)
विवाहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
गोद्वन्द्वम्pair of cows (cow-pair)
गोद्वन्द्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (go- = ‘of cows’)
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
उक्तम्said/mentioned
उक्तम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
शस्यतेis recommended/approved
शस्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
शुल्कम्bride-price/fee
शुल्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुल्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
अणुeven a small (amount)
अणु:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअणु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘शुल्कम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्ययम् (also/even)
कन्यायाःof a maiden/daughter
कन्यायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
कन्याthe maiden/daughter
कन्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
विक्रयपापकृत्one who commits the sin of selling (a daughter)
विक्रयपापकृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविक्रय (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, कृत्-प्रत्यय)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः; पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-एकवचनरूपम् (कृत्-प्रातिपदिक ‘कृत्’); ‘कन्या’ इत्यस्य विशेषणम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/assembled listeners (context-dependent)

Scene: A Vedic marriage setting in Kāśī: a father offers his daughter with water-pot and sacred fire present; two cows stand nearby as voluntary gift, while a shadowy figure of ‘greed’ is turned away.

S
Skanda
K
Kāśī (implied context)

FAQs

Marriage is a dharmic sacrament, not a transaction; taking even a small ‘price’ for a daughter is condemned as sinful.

The teaching occurs within Kāśīkhaṇḍa (Kāśī/Varanasi) as part of the city’s dharma-instruction for householders.

It regulates marriage conduct: the ‘pair of cows’ associated with Ārṣa vivāha should not be treated as a fee; no bride-price should be accepted.