Adhyaya 192

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात देवतीर्थमनुत्तमम् । दृष्ट्वा तु श्रीपतिं पापैर्मुच्यते मानवो भुवि

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—താതാ! അതിന്റെ ഉടനെ അനുത്തമമായ ദേവതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ ശ്രീപതിയെ ദർശിച്ചാൽ മാത്രം ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 2

महर्षेस्तस्य जामाता भृगोर्देवो जनार्दनः

ആ മഹർഷിയുടെ മരുമകൻ ദേവനായ ജനാർദനൻ; അവൻ ഭൃഗുവിനും ബന്ധുവാണ്.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कोऽयं श्रियः पतिर्देवो देवानामधिपो विभुः । कथं जन्माभवत्तस्य देवेषु त्रिषु वा मुने

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഈ ശ്രീപതി ദേവൻ ആരാണ്, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയും സർവ്വവ്യാപിയും? മുനേ! അവന്റെ ജനനം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു—ദേവന്മാരുടെ മൂന്നു വർഗങ്ങളിൽ ആണോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെങ്ങനെ?

Verse 4

सम्बन्धी च कथं जातो भृगुणा सह केशवः । एतद्विस्तरतो ब्रह्मन् वक्तुमर्हसि भार्गव

കേശവൻ ഭൃഗുവിനോടു ബന്ധുവായത് എങ്ങനെ? ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ ഭാർഗവ! ഇത് വിശദമായി അരുളിച്ചെയ്യണം.

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । संक्षेपात्कथयिष्यामि साध्यस्य चरितं महत् । न हि विस्तरतो वक्तुं शक्ताः सर्वे महर्षयः

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—സാധ്യന്റെ മഹത്തായ ചരിതം ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറയുന്നു. കാരണം വിശദമായി പറയാൻ എല്ലാ മഹർഷിമാർക്കും കഴിവില്ല.

Verse 6

नारायणस्य नाभ्यब्जाज्जातो देवश्चतुर्मुखः । तस्य दक्षोऽङ्गजो राजन् दक्षिणाङ्गुष्ठसम्भवः

നാരായണന്റെ നാഭി-പദ്മത്തിൽ നിന്ന് ചതുര്മുഖ ദേവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ജനിച്ചു. ഹേ രാജാവേ, അവനിൽ നിന്ന് ദക്ഷൻ ജനിച്ചു—വലത് അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചവൻ.

Verse 7

धर्मः स्तनान्तात्संजातस्तस्य पुत्रोऽभवत्किल । नारायणसहायोऽसावजोऽपि भरतर्षभ

ഹേ ഭാരതവൃഷഭാ, സ്തനാന്തത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മൻ ജനിച്ചതെന്നും, അവന്റെ പുത്രൻ അജൻ ആയിരുന്നെന്നും പറയുന്നു. ആ അജൻ നാരായണന്റെ സഹായം ലഭിച്ചവൻ.

Verse 8

मरुत्वती वसुर्ज्ञाना लम्बा भानुमती सती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वावती ककुप्

മരുത്വതി, വസു, ജ്ഞാനാ, ലംബാ, ഭാനുമതി, സതി, സംകല്പാ, മുഹൂർത്താ, സാധ്യാ, വിശ്വാവതി, കകുപ്—ഇവയാണ് (പത്നിമാരുടെ) നാമങ്ങൾ.

Verse 9

धर्मपत्न्यो दशैवैता दाक्षायण्यो महाप्रभाः । तासां साध्या महाभागा पुत्रानजनयन्नृप

ഈ പത്ത് മഹാപ്രഭയുള്ള ദാക്ഷായണീ കന്യകളാണ് ധർമ്മന്റെ പത്നിമാർ. ഹേ നൃപാ, അവരിൽ മഹാഭാഗ്യവതി സാധ്യാ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 10

नरो नारायणश्चैव हरिः कृष्णस्तथैव च । विष्णोरंशांशका ह्येते चत्वारो धर्मसूनवः

നരനും നാരായണനും, അതുപോലെ ഹരിയും ശ്രീകൃഷ്ണനും—ഇവർ നാലുപേരും വിഷ്ണുവിന്റെ അംശാംശങ്ങൾ; ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാർ.

Verse 11

तथा नारायणनरौ गन्धमादनपर्वते । आत्मन्यात्मानमाधाय तेपतुः परमं तपः

ഇങ്ങനെ നാരായണനും നരനും ഗന്ധമാദന പർവ്വതത്തിൽ, ആത്മയിൽ ആത്മാവിനെ സ്ഥാപിച്ച്, പരമ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 12

ध्यायमानावनौपम्यं स्वं कारणमकारणम् । वासुदेवमनिर्देश्यमप्रतर्क्यमनन्तरम्

അവർ വാസുദേവനെ ധ്യാനിച്ചു—അനുപമൻ; തങ്ങളുടെ ആദികാരണമാകെ നിലകൊണ്ടിട്ടും കാരണാതീതൻ; നിർവചനാതീതൻ, തർക്കാതീതൻ, അനന്തൻ.

Verse 13

योगयुक्तौ महात्मानावास्थितावुरुतापसौ । तयोस्तपःप्रभावेण न तताप दिवाकरः

യോഗത്തിൽ സ്ഥാപിതരായ ആ രണ്ടു മഹാത്മ തപസ്വികൾ അചഞ്ചലമായി നിന്നു; അവരുടെ തപഃപ്രഭാവം മൂലം സൂര്യനും ദഹിപ്പിച്ചില്ല.

Verse 14

ववाह शङ्कितो वायुः सुखस्पर्शो ह्यशङ्कितः । शिशिरोऽभवदत्यर्थं ज्वलन्नपि विभावसुः

വായു ഭയപ്പെട്ടതുപോലെ വീശി; എങ്കിലും അതിന്റെ സ്പർശം സുഖകരവും നിർഭയവുമായിരുന്നു; ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയും അത്യന്തം ശീതളമായി.

Verse 15

सिंहव्याघ्रादयः सौम्याश्चेरुः सह मृगैर्गिरौ । तयोर्गौरिव भारार्ता पृथिवी पृथिवीपते

സിംഹവും വ്യാഘ്രവും മുതലായവയും സൗമ്യരായി, പർവതത്തിൽ മൃഗങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ചു. എങ്കിലും, ഹേ ഭൂമിപതേ, അവരുടെ ഭാരത്താൽ ഭൂമി ഭാരമേറിയ പശുവുപോലെ പീഡിതയായി.

Verse 16

चेरुश्च भूधराश्चैव चुक्षुभे च महोदधिः । देवाश्च स्वेषु धिष्ण्येषु निष्प्रभेषु हतप्रभाः । बभूवुरवनीपाल परमं क्षोभमागताः

പർവതങ്ങളും നീങ്ങിത്തുടങ്ങി; മഹാസമുദ്രവും കലങ്ങിപ്പൊങ്ങി. ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിൽ പ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയതിനാൽ തങ്ങളുമെല്ലാം തേജസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു—ഹേ അവനീപാല—പരമ കലക്കത്തിലായി.

Verse 17

देवराजस्तथा शक्रः संतप्तस्तपसा तयोः । युयोजाप्सरसस्तत्र तयोर्विघ्नचिकीर्षया

അപ്പോൾ ദേവരാജൻ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ രണ്ടുപേരുടെ തപസ്സാൽ വിഷമിച്ച്, അവരുടെ തപസ്സിൽ വിഘ്നം വരുത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അവിടെ അപ്സരസ്സുകളെ നിയോഗിച്ചു.

Verse 18

इन्द्र उवाच । रम्भे तिलोत्तमे कुब्जे घृताचि ललिते शुभे । प्रम्लोचे सुभ्रु सुम्लोचे सौरभेयि महोद्धते

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രംഭേ, തിലോത്തമേ, കുബ്ജേ, ഘൃതാചീ, ലലിതേ, ശുഭേ; ഹേ പ്രമ്ലോചേ, സുഭ്രു, സുമ്ലോചേ, സൗരഭേയീ, മഹോദ്ധതേ!

Verse 19

अलम्बुषे मिश्रकेशि पुण्डरीके वरूथिनि । विलोकनीयं बिभ्राणा वपुर्मन्मथबोधनम्

ഹേ അലമ്പുഷേ, മിശ്രകേശീ, പുണ്ഡരീകേ, വരൂഥിനീ—നിങ്ങൾ ദർശനീയമായ മനോഹര ദേഹരൂപം ധരിക്കുന്നു; അത് മന്മഥനെ (കാമദേവനെ) പോലും ഉണർത്തുന്ന സൗന്ദര്യമുള്ളതാണ്.

Verse 20

गन्धमादनमासाद्य कुरुध्वं वचनं मम । नरनारायणौ तत्र तपोदीक्षान्वितौ द्विजौ

ഗന്ധമാദനത്തിൽ എത്തി എന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുവിൻ. അവിടെ ദ്വിജ ഋഷികളായ നരനും നാരായണനും തപോദീക്ഷയോടെ തപസ്സിൽ നിരതരാണ്.

Verse 21

तेपाते धर्मतनयौ तपः परमदुश्चरम् । तावस्माकं वरारोहाः कुर्वाणौ परमं तपः

ധർമ്മപുത്രന്മാരായ ആ ഇരുവരും അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു. ഹേ സുന്ദരാംഗികളേ, നമ്മുടെ കാര്യമെന്നോണം അവർ പരമതപസ്സിൽ നിരതരാണ്.

Verse 22

कर्मातिशयदुःखार्तिप्रदावायतिनाशनौ । तद्गच्छत न भीः कार्या भवतीभिरिदं वचः

അത്യധിക കർമ്മഫലത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദീർഘദുഃഖവും പീഡയും അവർ നശിപ്പിക്കുന്നവരാണ്. അതിനാൽ പോകുവിൻ; ഭയപ്പെടേണ്ട—ഇത് എന്റെ വചനം.

Verse 23

स्मरः सहायो भविता वसन्तश्च वराङ्गनाः । रूपं वयः समालोक्य मदनोद्दीपनं परम् । कन्दर्पवशमभ्येति विवशः को न मानवः

ഹേ വരാംഗികളേ, സ്മരൻ (കാമദേവൻ)യും വസന്തവും നിങ്ങളുടെ സഹായികളാകും. രൂപവും യൗവനവും—മദനനെ പരമമായി ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നവ—കണ്ട് ഏത് മനുഷ്യൻ വിവശനായി കന്ദർപ്പവശത്തിലേക്ക് വരാതിരിക്കും?

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा देवराजेन मदनेन समं तदा । जग्मुरप्सरसः सर्वा वसन्तश्च महीपते

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ദേവരാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഹേ മഹീപതേ, അപ്പോൾ എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും മദനനോടൊപ്പം, വസന്തത്തോടുകൂടി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 25

गन्धमादनमासाद्य पुंस्कोकिलकुलाकुलम् । चचार माधवो रम्यं प्रोत्फुल्लवनपादपम्

ആൺകുയിലുകളുടെ കൂകൽ നിറഞ്ഞ ഗന്ധമാദനത്തെ പ്രാപിച്ച്, മാധവൻ (വസന്തൻ) പുഷ്പങ്ങൾ പൊട്ടിവിരിഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിച്ച ആ മനോഹര വനത്തിൽ വിഹരിച്ചു।

Verse 26

प्रववौ दक्षिणाशायां मलयानुगतोऽनिलः । भृङ्गमालारुतरवै रमणीयमभूद्वनम्

ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ നിന്ന് മലയവായുവിന്റെ സുഗന്ധം അനുഗമിച്ച കാറ്റ് വീശി; തേനീച്ചക്കൂട്ടങ്ങളുടെ മുഴക്കത്താൽ വനം അത്യന്തം രമണീയമായി।

Verse 27

गन्धश्च सुरभिः सद्यो वनराजिसमुद्भवः । किन्नरोरगयक्षाणां बभूव घ्राणतर्पणः

ഉടൻ തന്നെ വനവീഥികളിൽ നിന്ന് സുമധുരമായ സുഗന്ധം ഉയർന്നു; അത് കിന്നരന്മാർക്കും നാഗന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും ഘ്രാണേന്ദ്രിയതൃപ്തിയായി।

Verse 28

वराङ्गनाश्च ताः सर्वा नरनारायणावृषी । विलोभयितुमारब्धा वागङ्गललितस्मितैः

ആ സകല വരാംഗനകളും നര-നാരായണൻ എന്ന വൃഷഭസമമായ ഋഷിദ്വയത്തെ വശീകരിക്കാൻ, ലളിതസ്മിതവും ചപലവാക്യഭംഗിയും കൊണ്ട് ശ്രമം തുടങ്ങി।

Verse 29

जगौ मनोहरं काचिन्ननर्त तत्र चाप्सराः । अवादयत्तथैवान्या मनोहरतरं नृप

ഒരുത്തി മധുരമായി പാടി; അവിടെ അപ്സരസ്സുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു; മറ്റൊരുത്തി, ഹേ നൃപ, അതിലും മനോഹരമായി വാദ്യം മുഴക്കി।

Verse 30

हावैर्भावैः सृतैर्हास्यैस्तथान्या वल्गुभाषितैः । तयोः क्षोभाय तन्वङ्ग्यश्चक्रुरुद्यममङ्गनाः

ഹാവഭാവങ്ങളും ഒഴുകുന്ന ചിരിയും മധുരവചനങ്ങളും കൊണ്ട് ആ സുന്ദരാംഗികളായ സ്ത്രീകൾ ആ ഇരുവരുടെയും മനസ്സിനെ കലക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 31

तथापि न तयोः कश्चिन्मनसः पृथिवीपते । विकारोऽभवदध्यात्मपारसम्प्राप्तचेतसोः

എന്നിരുന്നാലും, ഹേ ഭൂമിപതേ, ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ അപ്പുറത്തീരത്തെത്തിയ ചൈതന്യമുള്ള ആ ഇരുവരുടെയും മനസ്സിൽ യാതൊരു വികാരവ്യത്യാസവും ഉണ്ടായില്ല।

Verse 32

निवातस्थौ यथा दीपावकम्पौ नृप तिष्ठतः । वासुदेवार्पणस्वस्थे तथैव मनसी तयोः

കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് നിൽക്കുന്ന രണ്ടു ദീപങ്ങൾ കുലുങ്ങാതിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഹേ രാജാവേ, വാസുദേവനിലേക്കുള്ള അർപ്പണഭാവത്തിൽ സ്ഥിരമായ അവരുടെ മനസ്സുകളും അചഞ്ചലമായിരുന്നു।

Verse 33

पूर्यमाणोऽपि चाम्भोभिर्भुवमन्यां महोदधिः । यथा न याति संक्षोभं तथा तन्मानसं क्वचित्

മറ്റു ദേശങ്ങളിലെ ജലങ്ങൾ നിറഞ്ഞാലും മഹാസമുദ്രം കലങ്ങാത്തതുപോലെ, അവരുടെ മനസ്സും ഒരിക്കലും വ്യാകുലമായില്ല।

Verse 34

सर्वभूतहितं ब्रह्म वासुदेवमयं परम् । मन्यमानौ न रागस्य द्वेषस्य च वशंगतौ

സകലഭൂതഹിതമായ, വാസുദേവമയമായ പരബ്രഹ്മം തന്നെയെന്ന് ഉറപ്പിച്ച അവർ രാഗദ്വേഷങ്ങളുടെ അധീനതയിൽ വന്നില്ല।

Verse 35

स्मरोऽपि न शशाकाथ प्रवेष्टुं हृदयं तयोः । विद्यामयं दीपयुतमन्धकार इवालयम्

സ്മരൻ (കാമദേവൻ) പോലും അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—വിദ്യാദീപം തെളിഞ്ഞ വീട്ടിൽ അന്ധകാരം കടക്കാത്തതുപോലെ।

Verse 36

पुष्पोज्ज्वलांस्तरुवरान् वसन्तं दक्षिणानिलम् । ताश्चैवाप्सरसः सर्वाः कन्दर्पं च महामुनी

മഹാമുനിമാർ പുഷ്പങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ ശ്രേഷ്ഠ വൃക്ഷങ്ങളെ, വസന്തകാലത്തെ, തെക്കൻ മൃദുവായ കാറ്റിനെ—എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളെയും കന്ദർപ്പനെയും (കാമദേവനെയും) ദർശിച്ചു।

Verse 37

यच्चारब्धं तपस्ताभ्यामात्मानं गन्धमादनम् । ददर्शातेऽखिलं रूपं ब्रह्मणः पुरुषर्षभ

ഹേ പുരുഷർഷഭാ! അവർ ഇരുവരും തപസ്സാരംഭിച്ചപ്പോൾ, തങ്ങളിലേ തന്നെ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ സമഗ്രസ്വരൂപം ദർശിച്ചു—ഗന്ധമാദനപർവ്വതംപോലെ അചലമായി।

Verse 38

दाहाय नामलो वह्नेर्नापः क्लेदाय चाम्भसः । तद्द्रव्यमेव तद्द्रव्यविकाराय न वै यतः

അഗ്നി എന്ന നാമം മാത്രം കൊണ്ടു ദഹിപ്പാൻ അല്ല, ജലം എന്ന നാമം മാത്രം കൊണ്ടു നനയ്ക്കാൻ അല്ല; കാരണം ദ്രവ്യം തന്നെയാണ് ദ്രവ്യവികാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം അല്ല।

Verse 39

ततो विज्ञाय विज्ञाय परं ब्रह्म स्वरूपतः । मधुकन्दर्पयोषित्सु विकारो नाभवत्तयोः

അതുകൊണ്ട് പരബ്രഹ്മത്തെ സ്വരൂപതഃ സമ്യകായി അറിഞ്ഞതിനാൽ, മധു, കന്ദർപ്പൻ, മോഹിനികളായ സ്ത്രീകൾ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നിട്ടും അവരിൽ യാതൊരു വികാരവും ഉണ്ടായില്ല।

Verse 40

ततो गुरुतरं यत्नं वसन्तमदनौ नृप । चक्राते ताश्च तन्वङ्ग्यस्तत्क्षोभाय पुनःपुनः

അപ്പോൾ, ഹേ നൃപാ, വസന്തനും മദനനും അതിലും ഗുരുതരമായ പരിശ്രമം ചെയ്തു; ആ സുന്ദരസൂക്ഷ്മാംഗികളായ സ്ത്രീകളും അവരെ ക്ഷോഭിപ്പിക്കാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ശ്രമിച്ചു।

Verse 41

अथ नारायणो धैर्यं संधायोदीर्णमानसः । ऊरोरुत्पादयामास वराङ्गीमबलां तदा

അനന്തരം നാരായണൻ ധൈര്യം സംയമിച്ച്, മനസ്സിനെ ദൃഢനിശ്ചയത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി, അപ്പോൾ തന്റെ ഊരുവിൽ നിന്ന് ഒരു വരാംഗിയായ സുന്ദരിയെ പ്രസവിപ്പിച്ചു।

Verse 42

त्रैलोक्यसुन्दरीरत्नमशेषमवनीपते । गुणैर्लाघवमभ्येति यस्याः संदर्शनादनु

ഹേ അവനീപതേ, അവൾ ത്രിലോകസുന്ദരിമാരിൽ രത്നസമാനയായി; അവളെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണമഹിമ എല്ലാം മങ്ങിയും ലഘുവായും തോന്നി।

Verse 43

तां विलोक्य महीपाल चकम्पे मनसानिलः । वसन्तो विस्मयं यातः स्मरः सस्मार किंचन

അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, ഹേ മഹീപാലാ, മനസ്സിന്റെ കാറ്റ് വിറച്ചു; വസന്തൻ വിസ്മയത്തിലായി, സ്മരൻ എന്തോ ഒന്ന് ഓർത്തതുപോലെ—തന്റെ തോൽവി തിരിച്ചറിഞ്ഞതുപോലെ।

Verse 44

रम्भातिलोत्तमाद्याश्च वैलक्ष्यं देवयोषितः । न रेजुरवनीपाल तल्लक्ष्यहृदयेक्षणाः

ഹേ അവനീപാലാ, രംഭാ, തിലോത്തമാ മുതലായ ദേവയോഷിതർ ലജ്ജിച്ചു; അവളിലേക്കു കണ്ണും ഹൃദയവും പതിപ്പിച്ചിട്ടും അവർക്ക് ഇനി തിളക്കം ഉണ്ടായില്ല।

Verse 45

ततः कामो वसन्तश्च पार्थिवाप्सरसश्च ताः । प्रणम्य भगवन्तौ तौ तुष्टुवुर्मुनिसत्तमौ

അപ്പോൾ കാമനും വസന്തനും ആ അപ്സരസ്സുകളും ആ രണ്ടു ഭഗവദ്രൂപ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു।

Verse 46

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । प्रसीदतु जगद्धाता यस्य देवस्य मायया । मोहिताः स्म विजानीमो नान्तरं विद्यते द्वयोः

വസന്തനും കാമനും അപ്സരസ്സുകളും പറഞ്ഞു—“ജഗദ്ധാതാവ് പ്രസന്നനാകട്ടെ; ആ ദേവന്റെ മായയാൽ ഞങ്ങൾ മോഹിതരായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അറിഞ്ഞു—ആ രണ്ടിലും ഭേദമില്ല।”

Verse 47

प्रसीदतु स वां देवो यस्य रूपमिदं द्विधा । धामभूतस्य लोकानामनादेरप्रतिष्ठतः

ഒരേ സത്ത ഇവിടെ ദ്വിരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമായവൻ, അനാദി, ലോകങ്ങളുടെ ധാമം, എന്നാൽ സ്വയം സ്ഥിരാശ്രയരഹിതൻ—ആ ദേവൻ നിങ്ങളിരുവരിലും പ്രസന്നനാകട്ടെ।

Verse 48

नरनारायणौ देवौ शङ्खचक्रायुधावुभौ । आस्तां प्रसादसुमुखावस्माकमपराधिनाम्

ശംഖചക്രായുധധാരികളായ നര-നാരായണർ എന്ന രണ്ടു ദേവന്മാർ, ഞങ്ങൾ അപരാധികളായാലും കരുണാമുഖരായി ഞങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ വിരാജിക്കട്ടെ।

Verse 49

निधानं सर्वविद्यानां सर्वपापवनानलः । नारायणोऽतो भगवान् सर्वपापं व्यपोहतु

നാരായണ ഭഗവാൻ സർവ്വവിദ്യകളുടെ നിധിയും സർവ്വപാപവനം ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദാവാനലവും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവൻ എല്ലാ പാപവും അകറ്റട്ടെ।

Verse 50

शार्ङ्गचिह्नायुधः श्रीमानात्मज्ञानमयोऽनघः । नरः समस्तपापानि हतात्मा सर्वदेहिनाम्

ശാർങ്ഗത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളും ആയുധങ്ങളും ധരിച്ച, ശ്രീമാൻ, ആത്മജ്ഞാനമയൻ, നിർമലനായ നരൻ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; എല്ലാ ദേഹികളിലും അധമാത്മാവിനെ കീഴടക്കുന്നു.

Verse 51

जटाकलापबद्धोऽयमनयोर्नः क्षमावतोः । सौम्यास्यदृष्टिः पापानि हन्तुं जन्मार्जितानि वै

ജടാകലാപംകൊണ്ട് ബന്ധിതരായ ഈ രണ്ടുപേരും ഞങ്ങളോടു സദാ ക്ഷമാശീലരാണ്; അവരുടെ സൗമ്യമുഖദൃഷ്ടി ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളെ തീർച്ചയായും നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 52

तथात्मविद्यादोषेण योऽपराधः कृतो महान् । त्रैलोक्यवन्द्यौ यौ नाथौ विलोभयितुमागताः

ആത്മവിദ്യയിലെ ദോഷം മൂലം ഉണ്ടായ മഹാപരാധം എന്തായാലും അത് ക്ഷമിക്കപ്പെടട്ടെ; കാരണം ത്രിലോകവന്ദ്യരായ ആ രണ്ടു നാഥന്മാർ അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 53

प्रसीद देव विज्ञानधन मूढदृशामिव । भवन्ति सन्तः सततं स्वधर्मपरिपालकाः

പ്രസാദിക്കണമേ, ദേവാ, വിജ്ഞാനധനമേ; മന്ദദൃഷ്ടിയുള്ളവർക്ക് സന്മാർഗ്ഗികൾ എപ്പോഴും സ്വന്തം ധർമ്മം നിരന്തരം പാലിക്കുന്നവരായിട്ടേ തോന്നൂ.

Verse 54

दृष्ट्वैतन्नः समुत्पन्नं यथा स्त्रीरत्नमुत्तमम् । त्वयि नारायणोत्पन्ना श्रेष्ठा पारवती मतिः

ഞങ്ങളിലിത് ഉദ്ഭവിച്ചു—സ്ത്രീകളിൽ ഉത്തമരത്നം പോലെ; ഹേ നാരായണാ, നിനക്കുള്ളിൽ പാർവതീസമമായ ശ്രേഷ്ഠവും മംഗളകരവുമായ മതി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 55

तेन सत्येन सत्यात्मन्परमात्मन्सनातन । नारायण प्रसीदेश सर्वलोकपरायण

ആ സത്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ—ഹേ സത്യാത്മാ, ഹേ പരമാത്മാ, ഹേ സനാതന നാരായണാ! പ്രസാദിക്കണമേ; ഹേ പ്രഭോ, നീയേ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ആശ്രയവും പരമഗതിയും.

Verse 56

प्रसन्नबुद्धे शान्तात्मन्प्रसन्नवदनेक्षण । प्रसीद योगिनामीश नर सर्वगताच्युत

ഹേ പ്രസന്നബുദ്ധിയേ, ഹേ ശാന്താത്മാവേ, പ്രസന്നമുഖനേത്രനേ—ഹേ യോഗികളുടെ ഈശ്വരാ! ഹേ നരാ, സർവ്വവ്യാപി അച്യുതാ! പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 57

नमस्यामो नरं देवं तथा नारायणं हरिम् । नमो नराय नम्याय नमो नारायणाय च

ഞങ്ങൾ ദേവസ്വരൂപനായ നരനെയും ഹരിയായ നാരായണനെയും നമസ്കരിക്കുന്നു. നമ്യനായ നരനു നമോ; നാരായണനു കൂടി നമോ.

Verse 58

प्रसन्नानामनाथानां तथा नाथवतां प्रभो । शं करोतु नरोऽस्माकं शं नारायण देहि नः

ഹേ പ്രഭോ! സന്തുഷ്ടർക്കും അനാഥർക്കും നാഥവാന്മാർക്കും ഒരുപോലെ കൃപയുള്ളവനേ—നരൻ ഞങ്ങൾക്ക് മംഗളം വരുത്തട്ടെ; ഹേ നാരായണാ, ഞങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം ദാനമരുളണമേ.

Verse 59

मार्कण्डेय उवाच । एवमभ्यर्चितः स्तुत्या रागद्वेषादिवर्जितः । प्राहेशः सर्वभूतानां मध्ये नारायणो नृप

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്തുതികളാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട്, രാഗദ്വേഷാദികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായ സർവ്വഭൂതേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ‘ഹേ രാജാവേ! നാരായണൻ സർവ്വജീവികളുടെ മദ്ധ്യേ വസിക്കുന്നു.’

Verse 60

नारायण उवाच । स्वागतं माधवे कामे भवत्वप्सरसामपि । यत्कार्यमागतानां च इहास्माभिस्तदुच्यताम्

നാരായണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മാധവാ, സ്വാഗതം; ഹേ കാമാ, സ്വാഗതം; ഹേ അപ്സരസ്സുകളേ, നിങ്ങള്ക്കും സ്വാഗതം. നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്ന കാര്യം എന്തോ, അത് ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളോടു പ്രസ്താവിക്കുവിൻ.

Verse 61

यूयं संसिद्धये नूनमस्माकं बलशत्रुणा । संप्रेषितास्ततोऽस्माकं नृत्ययोगादिदर्शनम्

ഞങ്ങളുടെ സിദ്ധിയെ ഭംഗപ്പെടുത്തുവാൻ ഞങ്ങളുടെ ബലവാൻ ശത്രു നിങ്ങളെ നിശ്ചയമായും അയച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു ഞങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ നൃത്തം, മോഹനകലകൾ മുതലായവ കാണിക്കുവാൻ നിങ്ങൾ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 62

न वयं गीतनृत्येन नाङ्गचेष्टादिभाषितैः । लुब्धा वै विषयैर्मन्ये विषया दारुणात्मकाः

ഗാനനൃത്തത്താലോ, ദേഹഹാവഭാവങ്ങളാലോ, ചപലവാക്യങ്ങളാലോ ഞങ്ങൾ മോഹിതരാകുന്നില്ല. വിഷയങ്ങൾ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ദാരുണമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.

Verse 63

शब्दादिसङ्गदुष्टानि यदा नाक्षाणि नः शुभाः । तदा नृत्यादयो भावाः कथं लोभप्रदायिनः

ശബ്ദാദി വിഷയസ്പർശംകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദൂഷിതമായി ശുഭമല്ലാതിരിക്കുമ്പോൾ, നൃത്താദി ഭാവങ്ങൾ എങ്ങനെ ലാഭം/ലോഭം നൽകുന്നവയായിരിക്കും?

Verse 64

ते सिद्धाः स्म न वै साध्या भवतीनां स्मरस्य च । माधवस्य च शाक्रोऽपि स्वास्थ्यं यात्वविशङ्किताः

ഞങ്ങൾ ഇതിനകം സിദ്ധരാണ്; നിങ്ങളാലോ സ്മരൻ (കാമൻ) ആലോ ഞങ്ങളെ ജയിക്കാനാവില്ല. മാധവൻ നിശ്ശങ്കനായി സുഖസ്ഥനാകട്ടെ; ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പോലും ആശങ്കയില്ലാതെ മടങ്ങട്ടെ.

Verse 65

योऽसौ परश्च परमः पुरुषः परमेश्वरः । परमात्मा समस्तस्य स्थावरस्य चरस्य च

അവൻ തന്നെയാണ് പരാത്പരനായ പരമപുരുഷൻ, പരമേശ്വരൻ; സ്ഥാവര-ചരമായ സർവ്വത്തിന്റെയും പരമാത്മാവും അവൻ തന്നെ.

Verse 66

उत्पत्तिहेतुरेते च यस्मिन्सर्वं प्रलीयते । सर्वावासीति देवत्वाद्वासुदेवेत्युदाहृतः

ഇവയൊക്കെയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണവും അവൻ തന്നെ; എല്ലാം അവനിൽ തന്നെയായി ലയിക്കുന്നു. ദേവനായി സർവ്വത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ‘വാസുദേവൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 67

वयमंशांशकास्तस्य चतुर्व्यूहस्य मानिनः । तदादेशितवार्त्मानौ जगद्बोधाय देहिनाम्

ഞങ്ങൾ ആ പ്രഭുവിന്റെ ചതുര്വ്യൂഹത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മ അംശങ്ങൾ മാത്രം. ദേഹികളിൽ ജഗത്തത്ത്വബോധം ഉണർത്താൻ അവൻ ആജ്ഞാപിച്ച പഥത്തിലൂടെയേ ഞങ്ങൾ നടക്കുന്നു.

Verse 68

तत्सर्वभूतं सर्वेशं सर्वत्र समदर्शिनम् । कुतः पश्यन्तौ रागादीन्करिष्यामो विभेदिनः

അവനെ സർവ്വഭൂതസ്വരൂപനും സർവ്വേശ്വരനും സർവ്വത്ര സമദർശിയുമായി കാണുമ്പോൾ, രാഗാദി വികാരങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? ഞങ്ങൾ വിഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരായി എങ്ങനെ മാറും?

Verse 69

वसन्ते मयि चेन्द्रे च भवतीषु तथा स्मरे । यदा स एव भूतात्मा तदा द्वेषादयः कथम्

വസന്തത്തിൽ, എന്നിൽ, ഇന്ദ്രനിൽ, നിങ്ങളായ ദിവ്യസ്ത്രീകളിൽ, സ്മരനിലും—അവൻ തന്നെയാണ് സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരാത്മാവ് എങ്കിൽ, ദ്വേഷാദികൾ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കും?

Verse 70

तन्मयान्यविभक्तानि यदा सर्वेषु जन्तुषु । सर्वेश्वरेश्वरो विष्णुः कुतो रागादयस्ततः

സകല ജീവികളിലും എല്ലാം അവനാൽ വ്യാപ്തമായി യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഭിന്നമല്ലാതിരിക്കെ, സർവേശ്വരന്മാരുടെയും ഈശ്വരനായ വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, രാഗാദി വികാരങ്ങൾ എവിടെ നിന്നു ഉദിക്കും?

Verse 71

ब्रह्माणमिन्द्रमीशानमादित्यमरुतोऽखिलान् । विश्वेदेवानृषीन् साध्यान्वसून्पितृगणांस्तथा

അവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാവും, ഇന്ദ്രനും, ഈശാനനും; അവൻ തന്നെയാണ് ആദിത്യന്മാരും സർവ മരുതന്മാരും; അവൻ തന്നെയാണ് വിശ്വേദേവന്മാർ, ഋഷികൾ, സാധ്യർ, വസുക്കൾ, അതുപോലെ പിതൃഗണങ്ങളുടെ സമുച്ചയവും.

Verse 72

यक्षराक्षसभूतादीन्नागान्सर्पान्सरीसृपान् । मनुष्यपक्षिगोरूपगजसिंहजलेचरान्

അവൻ തന്നെയാണ് യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഭൂതാദികൾ; അവൻ തന്നെയാണ് നാഗങ്ങൾ, സർപ്പങ്ങൾ, സരീസൃപങ്ങൾ; അവൻ തന്നെയാണ് മനുഷ്യർ, പക്ഷികൾ, ഗോറൂപ പശുക്കൾ, ഗജങ്ങൾ, സിംഹങ്ങൾ, ജലചര ജീവികളും.

Verse 73

मक्षिकामशकान्दंशाञ्छलभाञ्जलजान् कृमीन् । गुल्मवृक्षलतावल्लीत्वक्सारतृणजातिषु

അവൻ തന്നെയാണ് ഈച്ചകൾ, കൊതുകുകൾ, കടിക്കുന്ന കീടങ്ങൾ, വെട്ടുക്കിളികൾ, ജലജ ജീവികൾ, കൃമികൾ; അവൻ തന്നെയാണ് കുറ്റിച്ചെടികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ലതകൾ, വല്ലികൾ; അവൻ തന്നെയാണ് തൊലി, സാരം, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പുല്ലിനജാതികളിലും വസിക്കുന്നത്.

Verse 74

यच्च किंचिददृश्यं वा दृश्यं वा त्रिदशाङ्गनाः । मन्यध्वं जातमेकस्य तत्सर्वं परमात्मनः

ഹേ ത്രിദശാംഗനമാരേ! എന്തെങ്കിലും—അദൃശ്യമായാലും ദൃശ്യമായാലും—നിങ്ങൾ ‘ജനിച്ചതായി’ കരുതുന്നതെല്ലാം, ആ ഏക പരമാത്മാവിൽ നിന്നുതന്നെ ജനിച്ചതാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.

Verse 75

जायमानः कथं विष्णुमात्मानं परमं च यत् । रागद्वेषौ तथा लोभं कः कुर्यादमराङ्गनाः

ഹേ അമരാംഗനമാരേ! വിഷ്ണുവേ ആത്മാവും പരമതത്ത്വവും ആകുമ്പോൾ, ജന്മം എടുക്കുന്നവൻ രാഗദ്വേഷങ്ങളും ലോഭവും എങ്ങനെ ഉളവാക്കും?

Verse 76

सर्वभूतमये विष्णौ सर्वगे सर्वधातरि । निपात्य तं पृथग्भूते कुतो रागादिको गुणः

സർവ്വഭൂതമയനും സർവ്വവ്യാപിയും സർവ്വാധാരനുമായ വിഷ്ണുവിൽ ഭേദബോധം തള്ളിക്കളഞ്ഞാൽ, രാഗാദി ഗുണങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ് ഉദിക്കുക?

Verse 77

एवमस्मासु युष्मासु सर्वभूतेषु चाबलाः । तन्मथैकत्वभूतेषु रागाद्यवसरः कुतः

ഹേ സൌമ്യസ്ത്രീകളേ! ഞങ്ങളിലുമ് നിങ്ങളിലുമ് സർവ്വജീവികളിലുമ് ഒരേ ആത്മാവാണ്; എല്ലാം ഏകസാരമായിരിക്കെ രാഗാദികൾക്ക് അവസരം എവിടെ?

Verse 78

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

ഇതാണ് സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഇത് സർവ്വത്തിന്റെ ഏകത്വം ദർശിക്കുന്നു. ഭേദബോധം ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരു രീതിമാത്രം; ലോകവ്യവഹാരത്തിനായി മാത്രം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു.

Verse 79

भूतेन्द्रियान्तः करणप्रधानपुरुषात्मकम् । जगद्वै ह्येतदखिलं तदा भेदः किमात्मकः

ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അന്തഃകരണം, പ്രധാനം, പുരുഷൻ എന്നിവയുടെ സ്വരൂപമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ ആകുമ്പോൾ ‘ഭേദം’ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏത് സ്വഭാവമുള്ളത്?

Verse 80

भवन्ति लयमायान्ति समुद्रसलिलोर्मयः । न वारिभेदतो भिन्नास्तथैवैक्यादिदं जगत्

സമുദ്രത്തിലെ ജലതരംഗങ്ങൾ ഉദിച്ച് ലയിക്കുന്നു; എന്നാൽ ജലഭേദം കൊണ്ടു അവ വേറല്ല. അതുപോലെ ഈ ജഗത് ഏകത്വത്തിൽ നിന്നേ പ്രതീതമാകുന്നു.

Verse 81

यथाग्नेरर्चिषः पीताः पिङ्गलारुणधूसराः । तथापि नाग्नितो भिन्नास्तथैतद्ब्रह्मणो जगत्

അഗ്നിയുടെ ജ്വാലകൾ മഞ്ഞ, പിംഗള, അരുണ, ധൂസരമായി തോന്നിയാലും അവ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് വേറല്ല; അതുപോലെ ഈ ജഗത് ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് ഭിന്നമല്ല.

Verse 82

भवतीभिश्च यत्क्षोभमस्माकं स पुरंदरः । कारयत्यसदेतच्च विवेकाचारचेतसाम्

‘നിങ്ങളാൽ’ ഞങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന കലക്കം പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്; എന്നാൽ വിവേകാചാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ചിത്തങ്ങൾക്ക് ഇതും അസത്യം തന്നെ.

Verse 83

भवन्त्यः स च देवेन्द्रो लोकाश्च ससुरासुराः । समुद्राद्रिवनोपेता मद्देहान्तरगोचराः

നിങ്ങളും, ആ ദേവേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും, ദേവാസുരസഹിതമായ ലോകങ്ങളും—സമുദ്രം, പർവ്വതം, വനങ്ങൾ എന്നിവയോടുകൂടെ—ഇവയെല്ലാം എന്റെ ദേഹാന്തർവ്യാപ്തിയിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന വിഷയങ്ങളാണ്.

Verse 84

यथेयं चारुसर्वाङ्गी भवतीनां मयाग्रतः । दर्शिता दर्शयिष्यामि तथा चैवाखिलं जगत्

ഈ മനോഹരമായ സർവ്വാംഗസമ്പന്ന രൂപം ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ കാണിച്ചതു പോലെ, അതുപോലെ തന്നെ സമഗ്ര ജഗത്തെയും ഞാൻ അതേവിധം വെളിപ്പെടുത്തി കാണിക്കും.

Verse 85

प्रयातु शक्रो मा गर्वमिन्द्रत्वं कस्य सुस्थिरम् । यूयं च मा स्मयं यात सन्ति रूपान्विताः स्त्रियः

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പോകട്ടെ—അവൻ ഗർവിക്കരുത്; ആരുടെ ‘ഇന്ദ്രത്വം’ എന്നും സ്ഥിരം? നിങ്ങളും വ്യർഥാഭിമാനത്തിലാകരുത്; സൗന്ദര്യമുള്ള സ്ത്രീകൾ അനേകം ഉണ്ട്.

Verse 86

किं सुरूपं कुरूपं वा यदा भेदो न दृश्यते । तारतम्यं सुरूपत्वे सततं भिन्नदर्शनात्

ഭേദം തന്നെ കാണപ്പെടാത്തപ്പോൾ ‘സുന്ദരം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘കുരൂപം’ എന്ത്? സൗന്ദര്യത്തിലെ താരതമ്യം എപ്പോഴും വ്യത്യസ്ത ദർശനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

Verse 87

भवतीनां स्मयं मत्वा रूपौदार्यगुणोद्भवम् । मयेयं दर्शिता तन्वी ततस्तु शममेष्यथ

നിങ്ങളുടെ അഭിമാനം സൗന്ദര്യം, ഔദാര്യം, ഗുണം എന്നിവയിൽ നിന്നുണ്ടായതെന്ന് അറിഞ്ഞ് ഞാൻ ഈ സുന്ദരിയായ സുകുമാരിയെ നിങ്ങളെ കാണിച്ചു; ഇനി നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും ശാന്തരാകും.

Verse 88

यस्मान्मदूरोर्निष्पन्ना त्वियमिन्दीवरेक्षणा । उर्वशी नाम कल्याणी भविष्यति वराप्सराः

ഈ ഇന്ദീവരനേത്രയായ കന്യ എന്റെ ഊരുവിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ, ഈ കല്യാണി ‘ഉർവശി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാകും.

Verse 89

तदियं देवराजस्य नीयतां वरवर्णिनी । भवत्यस्तेन चास्माकं प्रेषिताः प्रीतिमिच्छता

അതുകൊണ്ട് ഈ ഉത്തമവർണിനിയായ കന്യയെ ദേവരാജന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുപോകുക; നിങ്ങളെയും അവനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഞങ്ങൾ അയച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 90

वक्तव्यश्च सहस्राक्षो नास्माकं भोगकारणात् । तपश्चर्या न वाप्राप्यफलं प्राप्तुमभीप्सता

സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രനോട് പറയുക—ഇത് ഞങ്ങളുടെ ഭോഗത്തിനായി അല്ല; തപസ്സും വ്രതാചരണവും കൊണ്ട് ഇതുവരെ ലഭിക്കാത്ത ഫലം നേടണമെന്ന ആഗ്രഹത്താലും ഞങ്ങൾ പ്രവൃത്തിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 91

सन्मार्गमस्य जगतो दर्शयिष्ये करोम्यहम् । तथा नरेण सहितो जगतः पालनोद्यतः

ഞാൻ ഈ ലോകത്തിന് സന്മാർഗം കാണിച്ചു സ്ഥാപിക്കും; കൂടാതെ ഒരു മനുഷ്യരാജാവിനൊപ്പം ചേർന്ന് ലോകസംരക്ഷണത്തിൽ സദാ തത്പരനായിരിക്കും.

Verse 92

यदि कश्चित्तवाबाधां करोति त्रिदशेश्वर । तमहं वारयिष्यामि निवृत्तो भव वासव

ഹേ ത്രിദശേശ്വരാ! ആരെങ്കിലും നിനക്കു തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചാൽ ഞാൻ അവനെ തടയും; അതിനാൽ ഹേ വാസവാ, നീ പിന്മാറുക.

Verse 93

कर्तासि चेत्त्वमाबाधां न दुष्टस्येह कस्यचित् । तं चापि शास्ता तदहं प्रवर्तिष्याम्यसंशयम्

എന്നാൽ ഇവിടെ ദുഷ്ടനല്ലാത്ത ഏതെങ്കിലും നിർദോഷനോട് നീ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചാൽ, നിനക്കുമേൽ ശിക്ഷ നടപ്പാക്കുന്നതും ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ആരംഭിക്കും.

Verse 94

एतज्ज्ञात्वा न सन्तापस्त्वया कार्यो हि मां प्रति । उपकाराय जगतामवतीर्णोऽस्मि वासव

ഇത് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് എന്നോടു നീ ദുഃഖമോ ഖേദമോ കാണിക്കരുത്; ഹേ വാസവാ, ലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 95

या चेयमुर्वशी मत्तः समुद्भूता पुरंदर त्रेताग्निहेतुभूतेयं एवं प्राप्य भविष्यति

ഹേ പുരന്ദരാ! ഈ ഉർവശി എന്നിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവളാണ്; കാലക്രമേണ ത്രേതാഗ്നികളുടെ കാരണഭൂതയായി ബന്ധപ്പെട്ട്, ഇങ്ങനെ തന്നെ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 192

अध्याय

അധ്യായം. (ഇത് വിഭാഗം സൂചിപ്പിക്കുന്ന തലക്കെട്ട് മാത്രം.)