शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग शिवभक्तवर प्रभो । श्रावितं चरितं शंभोरद्भुतं मंगलायनम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ വിധാതാവേ, മഹാഭാഗനായ പ്രഭോ, ശിവഭക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! ശംഭുവിന്റെ അത്ഭുതവും മംഗളകരവുമായ ചരിതം നിങ്ങൾ എനിക്ക് ശ്രവിപ്പിച്ചു।

Verse 2

ततः किमभवत्तात कथ्यतां शशिमौलिनः । सत्याश्च चरितं दिव्यं सर्वाघौघविनाशनम्

“അതിനുശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു, ഹേ താതാ? ശശിമൗലിയായ ശിവന്റെ വൃത്താന്തം പറയുക; കൂടാതെ പാപസമൂഹങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പ്രവാഹവും നശിപ്പിക്കുന്ന സതിയുടെ ദിവ്യചരിതവും വിവരിക്കൂ.”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । निवृत्ते शंकरे चास्मद्वधाद्भक्तानुकंपिनि । अभवन्निर्भयास्सर्वे सुखिनस्तु प्रसन्नकाः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഭക്താനുകമ്പിയായ ശങ്കരൻ ഞങ്ങളെ വധിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും നിർഭയരായി; എല്ലാവരും സന്തോഷവും ശാന്തമായ പ്രസന്നതയും പ്രാപിച്ചു।

Verse 4

नतस्कंधास्सांजलयः प्रणेमुर्निखिलाश्च ते । तुष्टुवुश्शंकरं भक्त्या चक्रुर्जयरवं मुदा

തോളുകൾ കുനിച്ച്, കൈകൾ അഞ്ജലിയാക്കി, അവർ എല്ലാവരും പ്രണാമം ചെയ്തു. ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു, ആനന്ദത്തോടെ ‘ജയ’ഘോഷം ഉയർത്തി।

Verse 5

तस्मिन्नेव कालेऽहं प्रसन्नो निर्भयो मुने । अस्तवं शंकरं भक्त्या विविधैश्च शुभस्तवैः

അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ മുനേ, ഞാൻ പ്രസന്നനും നിർഭയനും ആയി. ഭക്തിയോടെ പല മംഗളകരമായ സ്തോത്രങ്ങളാൽ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 6

ततस्तुष्टमनाश्शंभुर्बहुलीलाकरः प्रभुः । मुने मां समुवाचेदं सर्वेषां शृण्वतां तदा

പിന്നീട് അനേക ലീലകളാൽ വിഹരിക്കുന്ന പരമപ്രഭു ശംഭു ഹൃദയം പ്രസന്നനായി, ഹേ മുനേ, എല്ലാവരും കേൾക്കുമ്പോൾ എന്നോടിത് പറഞ്ഞു।

Verse 7

रुद्र उवाच । ब्रह्मन् तात प्रसन्नोहं निर्भयस्त्वं भवाधुना । स्वशीर्षं स्पृश हस्तेन मदाज्ञां कुर्वसंशयम्

രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഹേ ബ്രഹ്മൻ, താതാ! ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്; ഇനി നീ നിർഭയനാകുക. നിന്റെ കൈകൊണ്ട് നിന്റെ ശിരസ്സിനെ സ്പർശിച്ച്, എന്റെ ആജ്ഞ സംശയമില്ലാതെ നിർവഹിക്ക.”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोर्बहुलीलाकृतः प्रभोः । स्पृशन् स्वं कं तथा भूत्वा प्राणमं वृषभध्वजम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പല ലീലകൾ ആടുന്ന ശംഭുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഞാൻ എന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിക്കുകയും വിനീതനായി വൃഷഭധ്വജനായ ശിവനെ വന്ദിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 9

यावदेवमहं स्वं कं स्पृशामि निजपाणिना । तावत्तत्र स्थितं सद्यस्तद्रूपवृषवाहनम्

ഞാൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് എന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്നിടത്തോളം സമയം, അവിടെ ഉടൻ തന്നെ വൃഷഭവാഹനനായ ശിവൻ അതേ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 10

ततो लज्जापरीतांगस्स्थितश्चाहमधोमुखः । इन्द्राद्यैरमरैस्सर्वैस्सुदृष्टस्सर्वतस्स्थितैः

അപ്പോൾ എന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ലജ്ജയാൽ നിറഞ്ഞു, ഞാൻ തല താഴ്ത്തി നിന്നു. ചുറ്റും നിന്നിരുന്ന ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്നെ വ്യക്തമായി കണ്ടു.

Verse 11

अथाहं लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् । प्रवोचं संस्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति

പിന്നീട് ലജ്ജയാൽ വിവശനായി ഞാൻ മഹേശ്വരനെ വന്ദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചതിനുശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് മാപ്പ് നൽകിയാലും—എനിക്ക് മാപ്പ് നൽകിയാലും."

Verse 12

अस्य पापस्य शुध्यर्थं प्रायश्चित्तं वद प्रभो । निग्रहं च तथान्यायं येन पापं प्रयातु मे

ഹേ പ്രഭോ, ഈ പാപത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം അരുളിച്ചെയ്യുക. കൂടാതെ യുക്തമായ നിയന്ത്രണവും ന്യായമായ ശാസനയും നിർദ്ദേശിക്കണം; അതുവഴി എന്റെ പാപം അകന്നുപോകട്ടെ।

Verse 13

इत्युक्तस्तु मया शंभुरुवाच प्रणतं हि तम् । सुप्रसन्नतरो भूत्वा सर्वेशो भक्तवत्सलः

ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, നമസ്കരിച്ചുനിന്ന ആ വ്യക്തിയോട് ശംഭു അരുളിച്ചെയ്തു. അത്യന്തം പ്രസന്നനായി—സർവേശ്വരൻ, ഭക്തവത്സലൻ—ഉത്തരമരിച്ചു।

Verse 14

शंभुरुवाच । अनेनैव स्वरूपेण मदधिष्ठितकेन हि । तपः कुरु प्रसन्नात्मा मदाराधनतत्परः

ശംഭു അരുളിച്ചെയ്തു—“എന്റെ അധിഷ്ഠാനത്താൽ നിശ്ചയമായും സംരക്ഷിതമായ ഈ തന്നെയുള്ള രൂപത്തിൽ, പ്രസന്നഹൃദയത്തോടെ തപസ്സു ചെയ്യുക; എന്റെ ആരാധനയിൽ പൂർണ്ണമായി തത്പരനാകുക।”

Verse 15

ख्यातिं यास्यसि सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ । साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्मनाम्

“ഭൂമിയിൽ നീ ‘രുദ്രശിരഃ’ എന്ന നാമത്തിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തനാകും. തേജസ്സുള്ള ദ്വിജന്മാരുടെ എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങൾക്കും നീ സാധകനായി സഫലത വരുത്തും.”

Verse 16

मनुष्याणामिदं कृत्यं यस्माद्वीर्य्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले

“മനുഷ്യരുടെ ഈ കാര്യത്തിൽ നീ ഇപ്പോൾ വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചതിനാൽ, അതുകൊണ്ട് നീ മനുഷ്യനായി ഭൂതലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കും.”

Verse 17

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा कौ विचरिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि वदन्निति पुरान्तकः

“ഈ രൂപത്തിൽ നിന്നെ കണ്ടാൽ പിന്നെ ആരാണ് മറ്റെവിടെയെങ്കിലും അലഞ്ഞുതിരിയുക? ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശിരസ്സിൽ ഇതെന്ത്?”—എന്ന് പുരാന്തകൻ (ത്രിപുരാന്തകൻ) പറഞ്ഞു.

Verse 18

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्छ्रोष्यतीति यः । परदारकृतात्त्यागान्मुक्तिं सद्यस्स यास्यति

അതിന് ശേഷം ഭക്തിയോടെയുള്ള കൗതുകത്തോടെ അവളുടെ സമസ്ത ചരിതവും ശ്രവിക്കുന്നവൻ, പരസ്ത്രീബന്ധജന്യ പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് ഉടൻ തന്നെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 19

यथा यथा जनश्चैतत्कृत्यन्ते कीर्तयिष्यति । तथा तथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति

ഒരു വ്യക്തി ഈ പുണ്യവ്രതവും കർമവും എത്ര എത്രയായി കീർത്തിച്ചു വിവരിക്കുമോ, അത്ര അത്രയായി ഈ പാപത്തിൽ നിന്ന് അവന്‍ നിശ്ചയമായി ശുദ്ധി ഉണ്ടാകും।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सती विवाहवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയിലെ ദ്വിതീയ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘സതീവിഹാഹവർണനം’ എന്ന ഇരുപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 21

एतच्च तव वीर्य्यं हि पतितं वेदिमध्यगम् । कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्धार्यं भविष्यति

ഇത് നിന്റെ വീര്യം തന്നെയാണ് യാഗവേദിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നത്; കാമാതുരാവസ്ഥയിൽ നിന്നു ജനിച്ചതായി ഞാൻ കണ്ടു—ഇത് ധരിക്കുവാൻ യോഗ്യമാകില്ല।

Verse 22

चतुर्बिन्दुमितं रेतः पतितं यत्क्षितौ तव । तन्मितास्तोयदा व्योम्नि भवेयुः प्रलयंकराः

ഹേ ദേവാ! നിന്റെ നാലു ബിന്ദു-പരിമിതമായ രേതസ് ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു. അതേ അളവിലുള്ള മേഘങ്ങൾ ആകാശത്ത് ഉയർന്നാൽ അവ പ്രളയകാരകരാകും.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवर्षीणां पुरो द्रुतम् । तद्रेतसस्समभवंस्तन्मिताश्च बलाहका

അതിനിടയിൽ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ, ദേവർഷികളുടെ മുമ്പിൽ വേഗത്തിൽ, ആ ദിവ്യ രേതസിൽ നിന്നു ജനിച്ച അതേ അളവിലുള്ള മേഘങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 24

संवर्तकस्तथावर्त्तः पुष्करो द्रोण एव च । एते चतुर्विधास्तात महामेघा लयंकराः

“സംവർതക, ആവർത്ത, പുഷ്കര, ദ്രോണം—പ്രിയനേ! ഇവ നാലുവിധ മഹാമേഘങ്ങൾ; ലയം (പ്രളയം) വരുത്തുന്നവർ.”

Verse 25

गर्जंतश्चाथ मुचंतस्तोयानीषच्छिवेच्छया । फेलुर्व्योम्नि मुनिश्रेष्ठ तोयदास्ते कदारवाः

അപ്പോൾ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ആ മേഘങ്ങൾ ഗർജ്ജിച്ചു കൊണ്ടു, ശിവേച്ഛയാൽ നിയന്ത്രിതമായതുപോലെ, അല്പം മാത്രം ജലം ചൊരിഞ്ഞു; കഠിനവും അമംഗളവുമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ ആകാശത്ത് പരന്നു.

Verse 26

तैस्तु संछादिते व्योम्नि सुगर्जद्भिश्च शंकरः । प्रशान्दाक्षायणी देवी भृशं शांतोऽभवद्द्रुतम्

ആകാശം അവരാൽ മൂടപ്പെടുകയും അവർ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ശങ്കരൻ (ശിവൻ) അത്യന്തം അസ്വസ്ഥനായി; എന്നാൽ ദക്ഷപുത്രിയായ സതീദേവി ശാന്തയായിരുന്ന് അദ്ദേഹത്തെ വേഗത്തിൽ പൂർണ്ണമായും ശാന്തനാക്കി.

Verse 27

अथ चाहं वीतभयश्शंकरस्या ज्ञया तदा । शेषं वैवाहिकं कर्म समाप्तिमनयं मुने

അപ്പോൾ ഞാൻ ഭയമുക്തനായി, ആ സമയത്ത് ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഹേ മുനേ, ശേഷിച്ച വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം സമാപ്തിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 28

पपात पुष्पवृष्टिश्च शिवाशिवशिरस्कयोः । सर्वत्र च मुनिश्रेष्ठ मुदा देवगणोज्झिता

അപ്പോൾ ശിവന്റെയും ശിവയുടെയും ശിരസ്സുകളിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലായിടത്തും ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ദേവഗണങ്ങൾ ഉത്സവമായി പരന്നു നിന്നു।

Verse 29

वाद्यमानेषु वाद्येषु गायमानेषु तेषु च । पठत्सु विप्रवर्येषु वादान् भक्त्यान्वितेषु च

വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും ഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കപ്പെടുകയും, ഭക്തിയോടെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർ പവിത്ര മന്ത്രോച്ചാരണം നടത്തുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ഭക്തിസ്തുതിയാൽ നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷത്തിൽ കർമ്മങ്ങൾ മുന്നേറി।

Verse 30

रंभादिषु पुरंध्रीषु नृत्यमानासु सादरम् । महोत्सवो महानासीद्देवपत्नीषु नारद

ഹേ നാരദാ, രംഭാദി അപ്സരസ്സുകൾ ആദരത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവപത്നിമാരുടെ ഇടയിൽ മഹത്തായ മഹോത്സവം ഉദിച്ചു।

Verse 31

अथ कर्मवितानेशः प्रसन्नः परमेश्वरः । प्राह मां प्रांजलिं प्रीत्या लौकिकीं गतिमाश्रितः

അപ്പോൾ സകല കർമ്മവിധാനങ്ങളുടെ അധിപനായ പരമേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി. ഞാൻ കൈകൂപ്പി നിന്നപ്പോൾ, സ്നേഹവശാൽ അദ്ദേഹം ലൗകികമായ രീതിയിൽ എന്നോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 32

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् सुकृतं कर्म सर्वं वैवाहिकं च यत् । प्रसन्नोस्मि त्वमाचार्यो दद्यां ते दक्षिणां च काम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! വിവാഹസംബന്ധമായ എല്ലാ ശുഭകർമ്മങ്ങളും നന്നായി നിർവഹിക്കപ്പെട്ടു. ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. നീ ആചാര്യൻ; അതിനാൽ നിനക്ക് ഇഷ്ടമായ ദക്ഷിണ നൽകാം.

Verse 33

याचस्व तां सुरज्येष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! അവളെ അപേക്ഷിക്കൂ, അവൾ അത്യന്തം ദുർലഭയായാലും. ഹേ മഹാഭാഗാ! വേഗം പറയൂ; എനിക്ക് നൽകാനാകാത്തതായി ഒന്നുമില്ല.

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सोहं शंकरस्य कृतांजलिः । मुनेऽवोचं विनीतात्मा प्रणम्येशं मुहुर्मुहुः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ശങ്കരന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട് ഞാൻ കരംകൂപ്പി നിന്നു. ഹേ മുനേ, വിനീതചിത്തത്തോടെ പ്രഭുവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ പറഞ്ഞു.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तत्कुरु त्वं महेशान सुप्रीत्या यद्वदाम्यहम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായിരിക്കയും ഞാൻ വരം ലഭിക്കാൻ യോഗ്യനായിരിക്കയും ചെയ്താൽ, ഹേ മഹേശാനാ, സ്നേഹപൂർവ്വം ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നതു ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണമേ.

Verse 36

अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां महेश्वर । त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये

ഹേ മഹേശ്വരാ! ഇതേ രൂപത്തിൽ ഈ വേദി/സ്ഥലത്തിൽ നീ എപ്പോഴും സ്ഥാപിതനായി, അറിയപ്പെടാവുന്നവനായി നിലകൊള്ളണമേ; മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ ശുദ്ധിയാകുവാൻ വേണ്ടി.

Verse 37

येनास्य संनिधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशि शेखर । तपः कुर्या विनाशाय स्वपापस्यास्य शंकर

ഹേ ശശിശേഖരാ! ഹേ ശങ്കരാ! അവന്റെ സന്നിധിയിൽ എന്റെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച്, അവിടെ തപസ്സു ചെയ്ത് എന്റെ സ്വന്തം പാപം നശിക്കുമാറാകട്ടെ.

Verse 38

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते । सूर्यवारे च यो भक्त्या वीक्षेत भुवि मानवः

ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യൻ ചൈത്രമാസ ശുക്ലപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ, ഭഗദൈവത നക്ഷത്രത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച ഭക്തിയോടെ ആ പുണ്യദർശനം/വ്രതം ദർശിച്ചാൽ (പ്രഖ്യാപിച്ച പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു).

Verse 39

तदैव तस्य पापानि प्रयांतु हर संक्षयम् । वर्द्धते विपुलं पुण्यं रोगा नश्यंतु सर्वशः

അന്നേ നിമിഷം അവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും ഹരൻ (ശിവൻ) മുഖേന ക്ഷയത്തിലേക്ക് പായട്ടെ. മഹത്തായ പുണ്യം വർദ്ധിക്കട്ടെ; രോഗങ്ങൾ മുഴുവനായി നശിക്കട്ടെ.

Verse 40

या नारी दुर्भगा वंध्या काणा रूपविवर्जिता । सापि त्वद्दर्शनादेव निर्दोषा संभवेद्ध्रुवम्

ദുര്ഭാഗ്യവതി, വന്ധ്യ, ഒരു കണ്ണില്ലാത്തവൾ, അല്ലെങ്കിൽ സൗന്ദര്യവഞ്ചിതയായവൾ—അവളും നിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ നിശ്ചയമായി നിർദോഷയാകുന്നു.

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि स्वात्मसर्वसुखावहम् । तथाऽस्त्विति शिवः प्राह सुप्रसन्नेन चेतसा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—സ്വാത്മക്ഷേമവും സർവ്വസുഖവും നൽകുന്ന എന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടശേഷം, ശിവൻ പരമപ്രസന്നചിത്തത്തോടെ “തഥാസ്തു” എന്നു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 42

शिव उवाच । हिताय सर्वलोकस्य वेद्यां तस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्या त्वद्वचनाद्विधे

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സകല ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, ആ വേദിയിൽ സ്ഥാപിതനായി, ഞാൻ ഭാര്യ സതിയോടുകൂടെ അവിടെയേ നിലകൊള്ളും—ഹേ വിധാതാവേ, നിന്റെ വചനപ്രകാരം.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । उवाच वेदिमध्यस्थो मूर्तिं कृत्वांशरूपिणीम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ അവിടെ വേദിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; തന്റെ ദിവ്യസത്തയുടെ അംശരൂപമായ പ്രാകട്യമൂർത്തി ധരിച്ചു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 44

ततो दक्षं समामंत्र्य शंकरः परमेश्वरः । पत्न्या सत्या गंतुमना अभूत्स्वजनवत्सलः

അപ്പോൾ പരമേശ്വരനായ ശങ്കരൻ ദക്ഷനെ വിധിപൂർവ്വം ക്ഷണിച്ചു; സ്വജനവത്സലനായി, ഭാര്യ സതിയോടുകൂടെ അവിടെ പോകുവാൻ മനസ്സുറച്ചു।

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे दक्षो विनयावनतस्सुधीः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या तुष्टाव वृषभध्वजम्

ഇതിനിടയിൽ ബുദ്ധിമാനായ ദക്ഷൻ വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞ്, കൈകൂപ്പി, പ്രീതിഭക്തിയോടെ വൃഷഭധ്വജനായ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 46

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च गणास्तदा । नत्वा संस्तूय विविधं चक्रुर्जयरवं मुदा

അപ്പോൾ വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും, മുനിമാരും, ഗണങ്ങളും നമസ്കരിച്ചു; പലവിധത്തിൽ (ശിവനെ) സ്തുതിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ ജയഘോഷം മുഴക്കി।

Verse 47

आरोप्य वृषभे शंभुस्सतीं दक्षाज्ञया मुदा । जगाम हिमवत्प्रस्थं वृषभस्थस्स्वयं प्रभुः

ദക്ഷന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ശംഭു ആനന്ദത്തോടെ സതിയെ വൃഷഭത്തിന്മേൽ ഇരുത്തി; പ്രഭു തന്നെയും വൃഷഭാരൂഢനായി ഹിമവത്-പ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 48

अथ सा शंकराभ्यासे सुदती चारुहासिनी । विरेजे वृषभस्था वै चन्द्रांते कालिका यथा

അപ്പോൾ സുന്ദരദന്തയും മധുരഹാസിനിയുമായ അവൾ ശങ്കരന്റെ സന്നിധിയിൽ വൃഷഭത്തിന്മേൽ ഇരുന്ന് ദീപ്തിയായി; ചന്ദ്രഗതിയുടെ അന്തത്തിൽ കാലിക ദീപിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 49

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मरीच्याद्यास्तथर्षयः । दक्षोपि मोहितश्चासीत्तथान्ये निश्चला जनाः

വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും, മരീചി മുതലായ ഋഷിമാരും, ദക്ഷനും പോലും മോഹിതനായി; അതുപോലെ മറ്റു ജനങ്ങളും സ്തബ്ധരായി അനങ്ങാതെ നിന്നു।

Verse 50

केचिद्वाद्यान्वादयन्तो गायंतस्सुस्वरं परे । शिवं शिवयशश्शुद्धमनुजग्मुः शिवं मुदा

ചിലർ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കുകയും മറ്റുചിലർ മധുരസ്വരത്തിൽ പാടുകയും ചെയ്തു. ആനന്ദത്തോടെ അവർ, ശുദ്ധമായ യശസ്സാൽ പാവനമാക്കുന്ന ശിവനെ അനുഗമിച്ച്, ഹർഷത്തോടെ ശിവസേവയിൽ ലീനരായി।

Verse 51

मध्यमार्गाद्विसृष्टो हि दक्षः प्रीत्याथ शम्भुना । वधाम प्राप सगणः शम्भुः प्रेमसमाकुलः

മധ്യമാർഗത്തിൽ നിന്ന് വിസർജിതനായ ദക്ഷൻ ശംഭുവിന്റെ പ്രീതിയാൽ വിട്ടയക്കപ്പെട്ടു; അവൻ നാശം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രേമത്തിൽ നിറഞ്ഞ ശംഭു തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി।

Verse 52

विसृष्टा अपि विष्ण्वाद्याश्शम्भुना पुनरेव ते । अनुजग्मुश्शिवं भक्त्या सुराः परमया मुदा

ശംഭു വിസർജിച്ചിട്ടും വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാർ വീണ്ടും ശിവനെ അനുഗമിച്ചു; പരമഭക്തിയോടും മഹാനന്ദത്തോടും കൂടി അവനെ പിന്തുടർന്നു।

Verse 53

तैस्सर्वैस्सगणैश्शंभुस्सत्यः च स्वस्त्रिया युतः । प्राप स्वं धाम संहृष्टो हिमवद्गिरि शोभितम्

അപ്പോൾ ശംഭു—വചനത്തിൽ സത്യനായവൻ—ആ എല്ലാ ഗണങ്ങളോടും കൂടെ, തന്റെ സ്വപത്നിയോടും കൂടി, ഹർഷത്തോടെ ഹിമവദ്‌ഗിരി അലങ്കരിക്കുന്ന തന്റെ ദിവ്യധാമം പ്രാപിച്ചു।

Verse 54

तत्र गत्वाखिलान्देवान्मुनीनपि परांस्तथा । मुदा विसर्जयामास बहु सम्मान्य सादरम्

അവിടെ ചെന്നു അദ്ദേഹം എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പരമ മുനിമാരെയും സാദരമായി ഏറെ ആദരിച്ചു; പിന്നെ ആനന്ദത്തോടെ യഥോചിതമായി അവരെ യാത്രയാക്കി.

Verse 55

शंभुमाभाष्य ते सर्वे विष्ण्वाद्या मुदितानना । स्वंस्वं धाम ययुर्नत्वा स्तुत्वा च मुनयस्सुराः

ശംഭുവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് വിഷ്ണുവാദികൾ എല്ലാവരും ആനന്ദമുഖത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ മുനിമാരും ദേവന്മാരും തത്തത്തം ധാമങ്ങളിലേക്കു പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു.

Verse 56

शिवोपि मुदितोत्यर्थं स्वपत्न्या दक्षकन्यया । हिमवत्प्रस्थसंस्थो हि विजहार भवानुगः

ദക്ഷകന്നിയായ തന്റെ സ്വപത്നിയോടുകൂടെ ശിവനും അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു; ഹിമവാന്റെ ചരിവുകളിൽ വസിച്ച്, ഭവന്റെ ക്രമത്തിനും ഭക്തരുടെ അനുകൂലത്തിനും ഒത്തു അവിടെ വിഹരിച്ചു।

Verse 57

ततस्स शंकरस्सत्या सगणस्सूतिकृन्मुने । प्राप स्वं धाम संहृष्टः कैलाशं पर्वतोत्तमम्

അതിനുശേഷം, ഓ സൂതികൃത് മുനേ, വാക്കിൽ സത്യനായ ശങ്കരൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഹർഷത്തോടെ തന്റെ ധാമമായ—പർവതോത്തമമായ കൈലാസം—പ്രാപിച്ചു।

Verse 58

एतद्वस्सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् । विवाहो वृषयानस्य मनुस्वायंभुवान्तक

ഓ ഋഷിമാരേ, പുരാതനകാലത്ത് സംഭവിച്ചതുപോലെ തന്നെയെല്ലാം നിങ്ങളോട് വിവരിച്ചു—സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ ഭരണാന്ത്യത്തിൽ നടന്ന വൃഷയാനന്റെ വിവാഹം വരെയായി।

Verse 59

विवाहसमये यज्ञे प्रारंभे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रस्संपूज्य वृषभध्वजम्

വിവാഹസമയത്തോ യജ്ഞാരംഭത്തോ, വ്യഗ്രതയില്ലാത്ത മനസ്സോടെ വൃഷഭധ്വജ മഹേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ശ്രവിക്കുന്നവൻ, ആ ശ്രവണത്താൽ തന്നെ ധന്യനാകുന്നു।

Verse 60

तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत् । शुभाख्यमपरं कर्म निर्विघ्नं सर्वदा भवेत्

ആ ശുഭകർമ്മം മൂലം അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും—പ്രത്യേകിച്ച് വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ—അവിഘ്നമായി നടക്കും. ‘ശുഭം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റു കർമ്മങ്ങളും എപ്പോഴും നിർവിഘ്നമായിരിക്കും।

Verse 61

कन्या च सुखसौभण्यशीलाचारगुणान्विता । साध्वी स्यात्पुत्रिणी प्रीत्या श्रुत्वाख्यानमिदं शुभम्

സുഖസൗഭാഗ്യസമ്പന്നയും ശീല-സദാചാര-ഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയുമായ കന്യ ഈ ശുഭമായ പവിത്രാഖ്യാനം പ്രീതിയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ, അവൾ സാധ്വിയാകുകയും പുത്രസന്താനത്തോടെ ധന്യയാകുകയും ചെയ്യും।