Rig Veda 9.78.2: Mandala 9, Sukta 78, Mantra 2

Sukta 9.78

Devata: Soma Pavamāna (prepared for Indra)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राय सोम परि षिच्यसे नृभिर्नृचक्षा ऊर्मिः कविरज्यसे वने । पूर्वीर्हि ते स्रुतयः सन्ति यातवे सहस्रमश्वा हरयश्चमूषदः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.78.2

Transliteration

índrāya soma pári ṣicyase nṛ́bhir nṛ-cákṣā ūŕmiḥ kavír ajyase vánē | pūrvī́r hí te srutáyaḥ sánti yā́tave sahásram áśvā háryaś camū-sádaḥ ||

Translation

ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, ഹേ സോമ, നീ മനുഷ്യശക്തികളാൽ എല്ലാടവും ചുറ്റും ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യദർശനമുള്ള ഊർമി—കവി—നീ വനത്തിൽ (യജ്ഞപീഡനസ്ഥാനത്ത്) അഭിഷിക്തനാകുന്നു. യാത്രയ്ക്കായി നിന്റെ പുരാതനമായ അനേകം സ്രുതയഃ (ധാരകൾ) ഉണ്ട്; സഹസ്ര അശ്വങ്ങളുപോലെ ഹരയഃ, ചമൂഷദ്—ഹവിഷ്പാത്രത്തിൽ ആസീനരായി—ബലത്തെ മുന്നോട്ട് വഹിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राय: to/for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• परि: around, forth
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• षिच्यसे: you are poured/strained
• षिच्यसे: कर्म (कर्मणि-भावः/मध्यस्थ-प्रयोगः: ‘thou art poured’)
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु)

• नृभिः: by men
• नृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• नृचक्षाः: man-seeing, watched by men
• नृचक्षाः: कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: नृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• ऊर्मिः: the wave/surge
• ऊर्मिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक)

• कविः: the seer, poet
• कविः: कर्तृ (ऊर्मेः/सोमस्य विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• अज्यसे: you are anointed/smeared
• अज्यसे: कर्म (कर्मणि-भावः/मध्यस्थ-प्रयोगः: ‘thou art anointed’)
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् (धातु) / अञ्ज (to smear, anoint)

• वने: in the wood/forest (i.e., in the wooden vat/pressing-place)
• वने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• पूर्वीः: many former/earlier
• पूर्वीः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्रुतयः: streams, runnings
• स्रुतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: स्रुति (प्रातिपदिक)

• सन्ति: are
• सन्ति: — (सत्तार्थक-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• यातवे: to go, for going
• यातवे: प्रयोजन/उद्देश्य
• Type: Verb
• Root: या (धातु) → यातु (कृदन्त-प्रातिपदिक) / यातव् (infinitive in -तवे)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: कर्म (गम्य/प्राप्य-परिमाणम्)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ (हरयः इत्यस्य सह-समुच्चयः)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• हरयः: the tawny ones (bays; Indra’s horses)
• हरयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• चमूषदः: sitting in the ladle/bowl; stationed at the soma-bowl
• चमूषदः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: चमू-षद् (प्रातिपदिक; समास: ‘in the ladle/bowl’ + ‘sitting’)