Rig Veda 9.73.1: Mandala 9, Sukta 73, Mantra 1

Sukta 9.73

Rishi: Unspecified in the provided input (Soma Pavamāna corpus; traditionally attributed within Pavamanas—needs recension-specific index to resolve).

Devata: Soma Pavamāna (purified Soma), as the divine power of clarified delight/truth-consciousness.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires metrical verification against syllable count with accents).

Samhita Patha (Devanagari)

स्रक्वे द्रप्सस्य धमतः समस्वरन्नृतस्य योना समरन्त नाभयः । त्रीन्त्स मूर्ध्नो असुरश्चक्र आरभे सत्यस्य नावः सुकृतमपीपरन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.73.1

Transliteration

srakvé drapsásya dhámataḥ sám asvarann ṛtásya yónā sám aranta nā́bhayaḥ | trī́nt sa mūrdhnó ásuraś cakra ārábhē satyásya nā́vaḥ su-kṛ́tam apīparan ||

Translation

ദ്രപ്സ (ബിന്ദു)യുടെ ഒഴുക്കിന്നായി സ്രക്വേ (ഓഠങ്ങൾ/പീഡനത്തിന്റെ ഓഠങ്ങൾ) ഒരേ സ്വരത്തിൽ മുഴങ്ങി; നാഭയഃ (നാഭികേന്ദ്രങ്ങൾ) ഋതസ്യ യോനൗ (ഋതത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ) ഒന്നായി ചേർന്നു. അസുര (പ്രഭുശക്തി) ആധാരമായി മൂന്ന് മൂർധ്നഃ (ശിഖര-ബിന്ദുക്കൾ) സ്ഥാപിച്ചു; സത്യസ്യ നാവഃ (പാത്രങ്ങൾ/വാഹനങ്ങൾ) സുകൃത (സുഘടിത കർമ്മം) ഞങ്ങളിലകത്ത് വീർപ്പിച്ചു വളർത്തി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्रक्वे: to/for the garland (wreath)
• स्रक्वे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्रक्वि- (प्रातिपदिक; ‘माला/स्रज्’)

• द्रप्सस्य: of the drop (Soma-drop)
• द्रप्सस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्रप्स- (प्रातिपदिक)

• धमतः: they blow / they fan
• धमतः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: धम् (धातु)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्वरन्: they sounded / resounded
• अस्वरन्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: स्वर् (धातु)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/rite)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• योनौ: in the womb/seat (source)
• योनौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योनि- (प्रातिपदिक)

• सम्: together
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अरन्त: they arranged / they set in order
• अरन्त: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: ऋ (अर्) (धातु; ‘to fit/arrange/attain’)

• नाभयः: the naves/hubs (centers)
• नाभयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नाभि- (प्रातिपदिक)

• त्रीन्: three
• त्रीन्: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि- (प्रातिपदिक)

• त्स: those (them)
• त्स: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम; एन्क्लिटिक ‘तस्/त्स्’)

• मूर्ध्नः: of the head / summit
• मूर्ध्नः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मूर्धन्- (प्रातिपदिक)

• असुरः: the Asura (mighty lord)
• असुरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: असुर- (प्रातिपदिक)

• चक्र: made / fashioned
• चक्र: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• आरभे: he took hold / began
• आरभे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: आ-√रभ् (धातु)

• सत्यस्य: of truth / of the true (order)
• सत्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य- (प्रातिपदिक)

• नावः: the ships/boats
• नावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नाव्/नौ- (प्रातिपदिक)

• सुकृतम्: good deed / well-made (good work)
• सुकृतम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु-कृत- (प्रातिपदिक)

• अपीपरन्: they caused to abound / they filled (made prosper)
• अपीपरन्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: पी (धातु; ‘to swell, fill, make abound’) with उपसर्ग आ/अपि- (वैदिक)