Rig Veda 7.95.3: Mandala 7, Sukta 95, Mantra 3

Sukta 7.95

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Sarasvatī (hymn-level), with possible verse-level reference shift to an associated masculine power (to be confirmed by traditional Anukramaṇī)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

स वावृधे नर्यो योषणासु वृषा शिशुर्वृषभो यज्ञियासु । स वाजिनं मघवद्भ्यो दधाति वि सातये तन्वं मामृजीत ॥

Transliteration

sá vāvṛdhe náryo yóṣaṇāsu vṛ́ṣā śíśur vṛṣabhó yajñíyāsu | sá vā́jinaṃ maghávadbhyo dadhāti ví sātáye tanvàṃ mamṛjīta ||

Translation

അവൻ നര്യോ യോഷണാസുകളിൽ വളരുന്നു—വൃഷാ ആയിട്ടും ശിശു; യജ്ഞീയ പ്രവർത്തികളിൽ വൃഷഭനായി ബലവാൻ. മഘവദ്ഭ്യഃ (ഉദാര ദാതാക്കൾക്ക്) അവൻ വാജിനം—ബല-സമൃദ്ധി—നൽകുന്നു; ജയത്തിനായി നമ്മുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ തനുവിനെ സംസ്‌കരിച്ച് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वावृधे: has grown / has increased
• वावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• नर्यः: manly, heroic
• नर्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; नर-सम्बद्धः)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (य-प्रातिपदिक)

• योषणासु: among maidens / women
• योषणासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योषणा (स्त्री-प्रातिपदिक)

• वृषा: bull; virile one
• वृषा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक)

• शिशुः: child, young one
• शिशुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• वृषभः: bull
• वृषभः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• यज्ञियासु: in the (ritually) worthy ones / in the sacrificial (rites/assemblies)
• यज्ञियासु: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ-सम्बद्धः, यज्ञार्हः)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• वाजिनम्: the prize-winner / the swift one (steed); the victorious
• वाजिनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• मघवद्भ्यः: to the bountiful (patrons)
• मघवद्भ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवत् (प्रातिपदिक)

• दधाति: gives, bestows
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• वि: apart, forth; intensively
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• सातये: for winning / for gain
• सातये: प्रयोजन/सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: साति (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘प्राप्ति/विजय’)

• तन्वम्: body, self
• तन्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनू (स्त्री-प्रातिपदिक)

• मामृजीत: should not wipe/cleanse (away); let him not efface
• मामृजीत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मृज् (मार्जने/शोधने) + मा (निषेध)