Rig Veda 7.101.2: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 2

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Parjanya

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे ॥

Transliteration

yó várdhana óṣadhīnām yó apā́ṃ yó víśvasya jágato devá ī́śe | sá tridhā́tu śaraṇáṃ śárma yaṃsat trivártu jyótiḥ sv-abhiṣṭy àsmé ||

Translation

ഔഷധികളുടെ വർദ്ധകനായവൻ, അപാം (ജലങ്ങളുടെ) അധിപനായവൻ, ദേവനായി സകല ജഗത്തെയും ഭരിക്കുന്നവൻ—അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ത്രിധാതു-ആധാരമായ ശരണംയും ശർമവും (ക്ഷേമവും) നൽകട്ടെ; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ത്രിവർത്തു ജ്യോതി—സുപ്രാപ്തി—സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये) / विशेष्यः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्धनः: the increaser, promoter
• वर्धनः: कर्तृ/विशेषण-भावः (यः … वर्धनः)
• Type: Noun
• Root: वर्धन (प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow, increase’)

• ओषधीनाम्: of the plants / herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• जगतः: of the moving world / of the universe
• जगतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; √गम्/√जग् ‘to move’)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (ईशे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ईशे: rules, is lord over
• ईशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईश् (to rule, possess)

• सः: he
• सः: कर्तृ (यंसत् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिधातु: threefold / having three constituents
• त्रिधातु: कर्म (यंसत्—किं? शरणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्रिधातु (प्रातिपदिक; त्रि + धातु)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)

• शर्म: comfort, protection, bliss
• शर्म: कर्म (यंसत्—किं? शर्म)
• Type: Noun
• Root: शर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)

• यंसत्: may he grant / let him bestow
• यंसत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (to give, grant, bestow; ‘यंस्’ as Vedic present/aorist stem)

• त्रिवर्तु: threefold-turning / having three courses
• त्रिवर्तु: कर्म (यंसत्—किं? ज्योतिः)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवर्तु (प्रातिपदिक; त्रि + वर्तु)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• स्वभिष्टि: with good help / with favorable aid
• स्वभिष्टि: करण
• Type: Noun
• Root: स्वभिष्टि (प्रातिपदिक; स्व + भिष्टि)

• अस्मे: for us / to us
• अस्मे: सम्प्रदान/अधिकरण (to/for us) بحسب वैदिकप्रयोगः
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)