Rig Veda 6.61.13: Mandala 6, Sukta 61, Mantra 13

Sukta 6.61

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Sarasvatī

Chandas: Triṣṭubh (probable; long, complex verse typical of triṣṭubh style)

Samhita Patha (Devanagari)

प्र या महिम्ना महिनासु चेकिते द्युम्नेभिरन्या अपसामपस्तमा । रथ इव बृहती विभ्वने कृतोपस्तुत्या चिकितुषा सरस्वती ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.61.13

Transliteration

prá yā́ mahimnā́ mahinā́su cé kite dyumnébhiḥ anyā́ apásām apás-tamā́ | rátha iva bṛhatī́ ví-bhvane kṛtópa-stutyā́ cikituṣā́ sárasvatī ||

Translation

തന്റെ മഹിമയാൽ മഹത്തുകളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നവൾ, തന്റെ ദ്യുതിമയ ശക്തികളാൽ മറ്റുള്ളവരെ മറികടക്കുന്നവൾ—കർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഫലപ്രദയായ സരസ്വതി; രഥംപോലെ വിശാലഗതിയുള്ളവൾ, വിപുലഭവത്തിനായി രൂപിതയായവൾ, അറിവുള്ളവർ പുകഴ്ത്തേണ്ടവൾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• या: she who
• या: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• महिम्ना: by greatness, through majesty
• महिम्ना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: महिमन् (prātipadika)

• महिनासु: in (her) mighty powers / in mights
• महिनासु: Adhikaraṇa
• Type: Noun (adverbial/locative plural expression)
• Root: महिना (prātipadika; instr. sg. of महिमन् used adverbially) + -सु (loc. pl. ending of a stem महिना-)

• चेकि॑ते: is conspicuous, is manifest / is recognized
• चेकि॑ते: —
• Type: Verb
• Root: चिकित्/चिकेत् (dhātu ‘to perceive, be conspicuous, be aware’)

• द्यु॒म्नेभिः: with splendors, with glories
• द्यु॒म्नेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: द्यु॒म्न (prātipadika)

• अन्या: another, other (than others)
• अन्या: Kartā (apposition to या)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (prātipadika)

• अपसाम्: of works, of deeds
• अपसाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: अपस् (prātipadika)

• अपस्तमा: most active, most effective in work
• अपस्तमा: Kartā (predicate/apposition)
• Type: Adjective
• Root: अपस् + तम (superlative prātipadika)

• रथः: a chariot
• रथः: Upamāna (in simile)
• Type: Noun
• Root: रथ (prātipadika)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (nipāta)

• बृहती: lofty, great
• बृहती: Kartā (apposition to Sarasvatī)
• Type: Adjective
• Root: बृहती (prātipadika)

• विभ्वने: to the all-pervading one / for the mighty one
• विभ्वने: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: विभ्वन् (prātipadika)

• कृतोपस्तुत्या: made/presented as praise; worthy of praise
• कृतोपस्तुत्या: Kartā (apposition)
• Type: Adjective (compound)
• Root: कृत (PPP of √कृ ‘to make’) + उपस्तुत्य (prātipadika ‘praiseworthy/fit for praise’)

• चिकितुषा: by the wise/knowing (one), with understanding
• चिकितुषा: Karaṇa
• Type: Participle
• Root: चिकितुष् (perfect active participle of √चिकित्/√चित् ‘to perceive, understand’)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Kartā
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: सरस्वती (prātipadika)