Rig Veda 6.47.21: Mandala 6, Sukta 47, Mantra 21

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra (victory over Dāsa powers; Śambara myth-cycle)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

दिवेदिवे सदृशीरन्यमर्धं कृष्णा असेधदप सद्मनो जाः । अहन्दासा वृषभो वस्नयन्तोदव्रजे वर्चिनं शम्बरं च ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.47.21

Transliteration

divédivé sa-dṛ́śīr anyám árdhaṃ kṛ́ṣṇā asedhad ápa sádmano jā́ḥ | áhann dāsā́ vṛṣabhó vasnayántodávr̥je varcínam śámbaraṃ ca ||

Translation

ദിവസംതോറും, ജന്മഗൃഹത്തിൽ മറ്റേ പകുതിയെ പിടിച്ചിരുത്തിയ കൃഷ്ണത (അന്ധകാരം) തള്ളിപ്പറഞ്ഞു നീങ്ങി. വൃഷഭ-ശക്തി ദാസന്മാരെ വധിച്ചു; സമൃദ്ധികളെ തേടി, അവൻ അടഞ്ഞ വ്രജത്തിൽ നിന്ന് വർചിനെയും ശംബരനെയും കൂടി പുറത്താക്കി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिवे: for the day; on the day
• दिवे: अधिकरण (काल/अवधि) / सम्प्रदान (उद्देश्य) (अर्थानुसार)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘day, heaven’)

• दिवे: day by day
• दिवे: अधिकरण (काल) (दिवे-दिवे = ‘day by day’)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• सदृशीः: like; similar (fem. pl.)
• सदृशीः: कर्तृ/विशेषण (कृष्णाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)

• अन्यम्: other; another
• अन्यम्: कर्म (अर्धम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अर्धम्: half
• अर्धम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)

• कृष्णाः: the dark (nights)
• कृष्णाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• असेधत्: kept away; repelled
• असेधत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सिध्/√सेध् (सेधति ‘to ward off, repel, keep away’)

• अप: away; off
• अप: उपसर्ग (क्रियाविशेषण) / अपादानार्थ-प्रवृत्ति
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• सद्मनः: from the dwelling; from the abode
• सद्मनः: सम्बन्ध (जाः इत्यस्य) / अपादान-सम्बन्ध (अप ... सद्मनः)
• Type: Noun
• Root: सद्मन् (प्रातिपदिक ‘seat, abode, dwelling’)

• जाः: the born ones; offspring; creatures
• जाः: कर्तृ (असेधत् इत्यस्य) / अथवा कर्म (अप ... जाः) (पदविभागानुसार)
• Type: Noun/Adjective
• Root: जा (प्रातिपदिक; ‘born, offspring’; from √जन्)

• अहन्: slew
• अहन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हन् (to strike, slay)

• दासाः: Dāsas; enemies/hostile tribes
• दासाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• वृषभः: the bull (mighty one)
• वृषभः: कर्तृ (अहन् इत्यस्य; विशेषणरूपेण)
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक ‘bull’)

• वस्नयन्तः: seeking gain/booty; bargaining for spoil
• वस्नयन्तः: कर्तृ (वृषभः/इन्द्रः सह) / विशेषण
• Type: Participle
• Root: वस्नयन्त् (कृदन्त; from √वस्/वस्न ‘price, booty’; denominative/causative sense ‘to bargain/seek gain, to traffic for booty’)

• उदव्रजे: in the upper enclosure; in the (raised) pen/fort
• उदव्रजे: अधिकरण (स्थान)
• Type: Noun (with preverb) / Adverbial locative
• Root: उद्- + व्रज (प्रातिपदिक ‘enclosure, pen; settlement’)

• वर्चिनम्: radiant; shining
• वर्चिनम्: कर्म (शम्बरम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वर्चिन् (प्रातिपदिक ‘shining, radiant’)

• शम्बरम्: Śambara
• शम्बरम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: शम्बर (प्रातिपदिक; proper name of an Asura/fortress-lord)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)