Rig Veda 6.29.3: Mandala 6, Sukta 29, Mantra 3

Sukta 6.29

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

श्रिये ते पादा दुव आ मिमिक्षुर्धृष्णुर्वज्री शवसा दक्षिणावान् । वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नृतविषिरो बभूथ ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.29.3

Transliteration

śriyé te pā́dā dúva ā́ mimikṣur dhṛ́ṣṇur vajrī́ śávasā dakṣiṇā́vān | vásāno átkam surabhím dṛśé kám svàrṇa nṛ́to iṣiró babhūtha ||

Translation

ശ്രിയ്ക്കായി (യശസ്സിനായി) നിന്റെ പാദങ്ങൾ ദാനകർമ്മത്തിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; നീ ധൃഷ്ണു, വജ്രധാരി, ശവസിൽ മഹാൻ, ദക്ഷിണാവാൻ (ദാനശക്തിയിൽ സമൃദ്ധൻ). ദർശനത്തിനായി സുഗന്ധമുള്ള അത്ക (വസ്ത്രം/ആവരണം) ധരിച്ചു നീ സൂര്യനുപോലെ ആയിരിക്കുന്നു—യുദ്ധനൃത്തത്തിൽ അപ്രതിഹതൻ, ഗതിയിൽ അതിവേഗൻ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्रिये: for (your) splendor/prosperity
• श्रिये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: श्री (स्त्री. प्रातिपदिक) अथवा √श्रि (श्रयति) से निष्पन्न

• ते: of you/your
• ते: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पादाः: feet/steps
• पादाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पाद (पुं. प्रातिपदिक)

• दुवः: worship/service
• दुवः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुवस् (नपुं. प्रातिपदिक; ‘पूजा/सेवा’)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• मिमिक्षुः: have mingled/attached (themselves); have applied
• मिमिक्षुः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √मिक्ष्/मिक्ष (मिश्रणे/सिञ्चने; RV में ‘मिलाना/समर्पित करना/उत्सुक होना’)

• धृष्णुः: bold, daring
• धृष्णुः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘धृष्ट/साहसी’)

• वज्री: wielder of the thunderbolt
• वज्री: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्रिन् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘वज्रधारी’)

• शवसा: by strength
• शवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शवस् (नपुं. प्रातिपदिक; ‘बल’)

• दक्षिणावान्: possessing dakṣiṇā (gifts)/skilled
• दक्षिणावान्: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावत् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘दक्षिणा/दक्षता से युक्त’)

• वसानः: wearing, clothed in
• वसानः: Kartā (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: √वस् (आच्छादने) से वर्तमान कृदन्त वसाना-

• अत्कम्: a garment/covering
• अत्कम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अत्क (पुं./नपुं. प्रातिपदिक; ‘वस्त्र/आवरण’)

• सुरभिम्: fragrant
• सुरभिम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुरभि (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘सुगन्धित’)

• दृशे: for seeing, to be seen
• दृशे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: √दृश् (दर्शने) से ‘दृश्’/‘दृशि’ (स्त्री. ‘दृष्टि/दर्शन’) अथवा ‘दृश्’ (दर्शन) का दत्तिव

• कम्: something/any (one)
• कम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: क (सर्वनाम/प्रश्न; यहाँ अनिश्चित ‘कं’)

• स्वर्ण: like gold; golden
• स्वर्ण: Karma (उपमान/विशेषणवत्)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण (नपुं. प्रातिपदिक; ‘स्वर्ण/दीप्ति’)

• नृतविषिरः: victorious among men / man-conquering
• नृतविषिरः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नृत-विषिर (समास; नृत ‘मनुष्य’ + विषिर ‘वीर/प्रबल/विजयी’)

• बभूथ: you have become
• बभूथ: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)