Rig Veda 6.23.6: Mandala 6, Sukta 23, Mantra 6

Sukta 6.23

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्माणि हि चकृषे वर्धनानि तावत्त इन्द्र मतिभिर्विविष्मः । सुते सोमे सुतपाः शंतमानि राण्ड्या क्रियास्म वक्षणानि यज्ञैः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.23.6

Transliteration

bráhmāṇi hí cakṛṣé várdhanāni tā́vat te indra matí-bhir viviṣmaḥ | suté sóme suta-pāḥ śáṃ-tamāni rā́ṇḍyā kriyāsma vákṣaṇāni yajñáiḥ ||

Translation

നീ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാണി (മന്ത്രങ്ങൾ) വർധനങ്ങളായി—ശക്തിവർദ്ധകങ്ങളായി—സൃഷ്ടിച്ചത്; അത്രവരെ, ഹേ ഇന്ദ്ര, ഞങ്ങളുടെ മതികളാൽ (ചിന്ത/ഭാവങ്ങളാൽ) ഞങ്ങൾ നിന്നെയേ വരണീയനായി തിരഞ്ഞടുക്കുന്നു. ഹേ സുതസോമപാ, യജ്ഞങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ശന്തമാനി—അത്യന്തം ശാന്തിദായക—സമൃദ്ധികൾ, കൂടാതെ റാണ്ഡ്യാ—സമൃദ്ധവും മുന്നോട്ടു വഹിക്കുന്നതുമായ—ഭോഗങ്ങൾ/ആസ്വാദ്യങ്ങൾ സിദ്ധമാക്കുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्माणि: sacred formulations, hymns
• ब्रह्माणि: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• चकृषे: you have made
• चकृषे: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• वर्धनानि: strengthenings, means of increase
• वर्धनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वर्धन (प्रातिपदिक; √वृध्-णिच्/वर्ध् से)

• तावत्: so far, to that extent
• तावत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: तावत्

• ते: for you / to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: —
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मतिभिः: with thoughts, with hymnic inspirations
• मतिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• विविष्मः: we have sought/approached (you)
• विविष्मः: —
• Type: Verb
• Root: √विष्/√विश् (धातु; ‘सेव्/प्रवेश्/आश्रय’—वेदे ‘विविष्’ = ‘उपसेव्/प्राप्’)

• सुते: when the Soma is pressed / in the pressed (Soma)
• सुते: Adhikaraṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुत (कृदन्त; √सु ‘अभिषव’ → सुत ‘pressed’)

• सोमे: in Soma
• सोमे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सुतपाः: O well-ardent/strongly-heated one
• सुतपाः: —
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सुतपा (प्रातिपदिक; सु-तपस् ‘good-heat/strong-austerity’)

• शंतमानि: most beneficent (things), best blessings
• शंतमानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: शंतम (प्रातिपदिक; शम् + तम)

• राण्ड्या: with want/poverty (i.e., in a state of lack)
• राण्ड्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: राण्ड्या (प्रातिपदिक; ‘राण्ड्य’ = अभाव/दैन्य/असमृद्धि ‘want, lack’)

• क्रियास्म: may we do / let us perform
• क्रियास्म: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)

• वक्षणानि: aids, means of conveyance/bringing (supports)
• वक्षणानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वक्षण (प्रातिपदिक; √वह्/√वक्ष् ‘वह/वह्नि’—वेदे ‘वक्षण’ = ‘वाहन/वहन-शक्ति, aids’)

• यज्ञैः: by sacrifices, with rites
• यज्ञैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)