Rig Veda 6.22.3: Mandala 6, Sukta 22, Mantra 3

Sukta 6.22

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

तमीमह इन्द्रमस्य रायः पुरुवीरस्य नृवतः पुरुक्षोः । यो अस्कृधोयुरजरः स्वर्वान्तमा भर हरिवो मादयध्यै ॥

Transliteration

tám īmahe índram asyá rāyáḥ puru-vī́rasya nṛ-vátaḥ puru-kṣóḥ | yó askṛ́dhoyur ajáraḥ svàr-vāntám ā́ bhara hari-vo mādayádhyai ||

Translation

ഈ സമൃദ്ധിധനത്തിനായി ഞങ്ങൾ അവനെയേ—ഇന്ദ്രനെയേ—അന്വേഷിക്കുന്നു: അനേകം വീരന്മാരാൽ സമ്പന്നൻ, പുരുഷന്മാരാൽ നിറഞ്ഞവൻ, വർധനയിൽ പ്രചുരൻ. ദാനത്തിൽ അച്യുതൻ, അജരൻ, സ്വർഗീയ പ്രകാശം (സ്വർ) ഉള്ളവൻ—ഹേ ഹരിവോ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങളുടെ അധിപൻ), നമ്മുടെ ബലോന്മാദത്തിനായി (മാദയധ്യൈ) അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईमहे: we seek / we implore
• ईमहे: कर्तृ (वयं) / क्रिया
• Type: Verb
• Root: याच्/ईम् (वेद. धातु: ईम्/ईम ‘to seek, request’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one), of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक ‘wealth’)

• पुरुवीरस्य: of (him) rich in many heroes
• पुरुवीरस्य: विशेषण (रायः) / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पुरुवीर (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष ‘having many heroes’)

• नृवतः: manly, possessing men
• नृवतः: विशेषण (पुरुवीरस्य/रायः) / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: नृवत् (प्रातिपदिक ‘manly, having men/warriors’)

• पुरुक्षोः: of the much-abounding (one), of many settlements
• पुरुक्षोः: विशेषण / सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पुरुक्षु (प्रातिपदिक ‘much-dwelling/abounding in settlements’; वेद. जन/क्षु-सम्बद्ध) अथवा पुरुक्षु (विशेषण)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्कृधोयुः: unfailing in his drive/pursuit
• अस्कृधोयुः: विशेषण (यः) / कर्तृ-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: अ-स्कृध-यु (प्रातिपदिक; ‘not failing in pursuit/impulse’; वेद. यु ‘seeking/impelling’)

• अजरः: unaging
• अजरः: विशेषण (यः)
• Type: Adjective
• Root: अ-जर (प्रातिपदिक)

• स्वर्वान्: radiant, possessing heaven-light
• स्वर्वान्: विशेषण (यः)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्वन्त् (प्रातिपदिक ‘having light/heavenly radiance’)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: hither, forth
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• भर: bring
• भर: क्रिया (आह्वानः) / कर्म-ग्रहणम्
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• हरिवः: O bay-horsed one (Indra)
• हरिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet) / Adjective
• Root: हरिवत्/हरिवन् (प्रातिपदिक; ‘having bay horses’)

• मादयध्यै: for exhilaration, to make (us/you) rejoice
• मादयध्यै: प्रयोजन (क्रियार्थ) / उद्देश्य
• Type: Verb (Infinitive) / Kṛdanta
• Root: मद् (धातु ‘to rejoice, be exhilarated’)