Rig Veda 5.3.4: Mandala 5, Sukta 3, Mantra 4

Sukta 5.3

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni (Hotṛ)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तव श्रिया सुदृशो देव देवाः पुरू दधाना अमृतं सपन्त । होतारमग्निं मनुषो नि षेदुर्दशस्यन्त उशिजः शंसमायोः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.3.4

Transliteration

táva śriyā́ su-dṛ́śo deva devā́ḥ purū́ dádhānā amṛ́taṃ sapanta | hótar amagníṃ mánuṣo ní ṣeduḥ daśasyánta uśíjaḥ śáṃsam āyóḥ ||

Translation

ഹേ ദേവാ! നിന്റെ ശ്രീയാൽ ദേവന്മാർ ദർശനയോഗ്യരാകുന്നു; അമൃതത്വത്തിന്റെ അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ ഹോതൃ അഗ്നിയെ ഉള്ളിൽ ആസീനമാക്കി; ഉശിജർ—ഉത്സുക ഉപാസകർ—യുക്തമായ സ്തുതിയെ തേടി, സമൃദ്ധിയുടെ ലാഭത്തിനായി അവനെ സേവിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• श्रिया: by (your) splendor / glory
• श्रिया: करण
• Type: Noun
• Root: श्री (स्त्री. प्रातिपदिक)

• सुदृशः: fair to see / of good appearance
• सुदृशः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सु-दृश् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (पुं. प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (पुं. प्रातिपदिक)

• पुरू: many / much
• पुरू: विशेषण (quantifying)
• Type: Indeclinable (quantifier)
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक; RV indeclinable use)

• दधानाः: bearing / placing / bestowing
• दधानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधाना (वर्तमान कृदन्त)

• अमृतम्: immortality / ambrosia
• अमृतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमृत (नपुं. प्रातिपदिक)

• सपन्त: they follow / attend
• सपन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सप् (धातु; ‘to follow/attend’ in Vedic) अथवा √सप्/√सप्- (Vedic present)

• होतारम्: the Hotṛ-priest / invoker
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ (पुं. प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (apposition to होतारम्)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (पुं. प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu / of man (the progenitor)
• मनुषः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मनु (पुं. प्रातिपदिक) → मनुष् (gen. sg. in RV usage)

• नि: down; in; firmly
• नि: क्रियाविशेषण (directional)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• षेदुः: they have sat down / took their seat
• षेदुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) + नि → नि-षद्

• दशस्यन्तः: worshipping / serving
• दशस्यन्तः: कर्तृ (to implied verb of praising)
• Type: Participle
• Root: दशस्य (denom. from दशस्/दशस्य ‘to worship, serve’)

• उशिजः: the zealous ones / eager priests
• उशिजः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उशिज् (पुं. प्रातिपदिक; ‘eager/zealous worshipper’, esp. priests)

• शंसमायोः: of the two praisers / of (those) two who praise
• शंसमायोः: सम्बन्ध/अधिकारण (contextual)
• Type: Noun/Adjective (compound member)
• Root: शंस (धातु √शंस् ‘to praise’) → शंसमाय (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘praising’)