Rig Veda 4.17.13: Mandala 4, Sukta 17, Mantra 13

Sukta 4.17

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.17)

Devata: Indra (Maghavan)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

क्षियन्तं त्वमक्षियन्तं कृणोतीयर्ति रेणुं मघवा समोहम् । विभञ्जनुरशनिमाँ इव द्यौरुत स्तोतारं मघवा वसौ धात् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.17.13

Transliteration

kṣiyántaṃ tvám ákṣiyantaṃ kṛṇóti íyarti réṇuṃ maghávā samóham | vibháñjanur aśánimān iva dyáur utá stotā́raṃ maghávā vásau dhāt ||

Translation

ക്ഷയത്തിലേക്കു പോകുന്നതിനെ നീ അക്ഷയമാക്കുന്നു; ഹേ മഘവൻ, മോഹത്തിന്റെ ധൂളിയെ നീ അകറ്റുന്നു. വജ്രത്താൽ ദ്യൗഃ ഭേദിക്കുന്നതുപോലെ നീ തടസ്സത്തെ തകർക്കുന്നു; ഹേ വസുദാതാ മഘവൻ, സ്തോതാവിനെ വസുവിൽ (സമ്പത്തിൽ) നീ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• क्षियन्तम्: perishing, wasting away
• क्षियन्तम्: कर्म (of कृणोति)
• Type: Adjective (present participle)
• Root: क्षि (क्षयति) / क्षीयते (क्षि-धातु) → क्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अक्षियन्तम्: not perishing, un-decaying
• अक्षियन्तम्: कर्म (result-complement of कृणोति)
• Type: Adjective (present participle)
• Root: अ- + क्षि (क्षयति/क्षीयते) → अक्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• कृणोति: makes
• कृणोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (करोति)

• अयर्ति: stirs up, sets in motion
• अयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ऋ (अयर्ति/ईरयति; ‘to set in motion, raise’)

• रेणुम्: dust, battle-dust
• रेणुम्: कर्म (of अयर्ति)
• Type: Noun
• Root: रेणु (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ (of अयर्ति/धात्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (इन्द्र-विशेषण)

• समोहम्: confusion, tumult (of battle)
• समोहम्: कर्म/अधिकरण (object/scene of stirring)
• Type: Noun
• Root: सम्- + मुह् → समोह (प्रातिपदिक)

• विभञ्जन्: splitting, shattering
• विभञ्जन्: कर्तृ (descriptive of agent)
• Type: Adjective/Participle
• Root: वि- + भञ्ज् (to break) → विभञ्जन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• उरु: wide, far and wide
• उरु: विशेषण/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• अशनिम्: thunderbolt
• अशनिम्: कर्म (of विभञ्जन्)
• Type: Noun
• Root: अशनि (प्रातिपदिक)

• आन्: indeed/just (emphatic, with comparison)
• आन्: सम्बन्ध/निपात
• Type: Particle
• Root: आ (उपसर्ग) + न् (enclitic particle used with इव; Vedic)

• इव: like, as
• इव: उपमान
• Type: Comparative particle
• Root: इव

• द्यौः: the sky
• द्यौः: उपमान (subject of comparison)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (द्यौस्) प्रातिपदिक

• उत: and also
• उत: समुच्चय
• Type: Particle/Conjunction
• Root: उत

• स्तोतारम्: the praiser
• स्तोतारम्: कर्म (of धात्)
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ (of धात्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन्

• वसौ: in wealth, in goods
• वसौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• धात्: may he place/bestow
• धात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (to place, bestow)