Rig Veda 3.1.23: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 23

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

Recitation with translationRig Veda 3.1.23

Transliteration

iḷā́m agne purudáṁsaṁ saníṁ góḥ śaśvattamáṁ havamānāya sādha | syā́n naḥ sūnús tanáyo vijā́vāgne sā́ te su-matír bhūtv asmè ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, അനേകം കർമ്മങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയായ ഇളയ്ക്കായി—വിളിച്ചപേക്ഷിക്കുന്നവനുവേണ്ടി—ഗോ (കിരണം)യുടെ ശാശ്വത ജയലാഭം സിദ്ധമാക്കുക. ഞങ്ങൾക്ക് ജന്മത്തിൽ വിജയം കൊണ്ടുവരുന്ന പുത്രൻ, സന്താനം ഉണ്ടാകട്ടെ; ഹേ അഗ്നേ, അതേ നിന്റെ സുമതി ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इळाम्: Iḷā / sacred invocation (as object)
• इळाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इळा (प्रातिपदिक) / इड् (स्तुतौ—वैदिक) (निरुक्त-परम्परा)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरुदंसम्: much-wondrous, of many feats
• पुरुदंसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुरुदंस (प्रातिपदिक; पुरु- + दंस ‘wonder/skill’)

• सनिम्: gain, winning
• सनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सनि (प्रातिपदिक; ‘gain, winning’)

• गोः: of the cow / of cattle
• गोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• शश्वत्तमम्: most enduring, ever-lasting
• शश्वत्तमम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शश्वत् (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्)

• हवमानाय: to/for the invoking (worshipper)
• हवमानाय: सम्प्रदान
• Type: Participle (Adjective) / Noun-like
• Root: √ह्वे (ह्वयति ‘to call, invoke’) → हवमान (शानच्-वर्तमानकृदन्त)

• साध: accomplish! make (it) succeed!
• साध: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √साध् (साधति ‘to accomplish, make succeed’)

• स्यात्: may he be
• स्यात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भवति/अस्ति ‘to be’)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सूनुः: son
• सूनुः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• तनयः: offspring
• तनयः: कर्ता (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• विजावा: swift-moving, vigorous
• विजावा: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विजाव (प्रातिपदिक; वि- + जाव ‘swift/impetuous’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सा: that (she/it)
• सा: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सुमतिः: good will, favor
• सुमतिः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक; सु- + मति ‘thought, favor’)

• भूतु: let it be / may it become
• भूतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति ‘to be, become’)

• अस्मे: among us / for us
• अस्मे: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)