Rig Veda 2.40.5: Mandala 2, Sukta 40, Mantra 5

Sukta 2.40

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)

Devata: Soma-Pūṣan (dual)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥

Recitation with translationRig Veda 2.40.5

Transliteration

víśvāny anyó bhúvanā jajā́na víśvam anyó abhicákṣāṇa eti | somā́pūṣaṇāv ávataṃ dhíyaṃ me yuvā́bhyāṃ víśvāḥ pṛ́tanā jayema ||

Translation

ഒരാൾ സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും ജനിപ്പിച്ചു; മറ്റൊാൾ എല്ലാം ദർശിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹേ സോമ-പൂഷണ! എന്റെ ധി (ചിന്താ-പ്രേരണം)യെ താങ്ങുക; നിങ്ങളുടെ ഇരുവരുടെയും ബലത്തിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാ പൃതനകളെയും (യുദ്ധങ്ങളെയും) ജയിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वानि: all (things), all beings
• विश्वानि: Karma (of जजान) / also possible Kartā in sense-context
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अन्यः: the one (other), one of the two
• अन्यः: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• भुवना: worlds, beings, realms
• भुवना: Karma
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• जजान: has begotten/produced
• जजान: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनँ)

• विश्वम्: the whole, everything
• विश्वम्: Karma (of एति) / also possible Kartā in sense-context
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अन्यः: the other one (of the pair)
• अन्यः: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अभिचक्षाणः: looking upon, overseeing
• अभिचक्षाणः: Kartā (qualifying अन्यः)
• Type: Participle (present middle)
• Root: अभि-√चक्ष् (चक्षँ) → अभिचक्षाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एति: goes, moves, proceeds
• एति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इ (इण्)

• सोमापूषणौ: Soma and Pūṣan
• सोमापूषणौ: Kartā (of अवतं) / also vocative address
• Type: Noun (dual compound/dvandva)
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + पूषन् (प्रातिपदिक)

• अवतं: help (you two), protect
• अवतं: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अव् (अवँ) / √अव् (रक्षणे)

• धियम्: thought, prayer, insight
• धियम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• मे: my, of me
• मे: सम्बन्ध (genitive: ‘of me’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• युवाभ्याम्: by you two, with you two
• युवाभ्याम्: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: युवाम् (2nd person pronoun base) / युष्मद् (dual instr.)

• विश्वाः: all (f.) [i.e., all]
• विश्वाः: Karma (of जयेम)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• पृतनाः: battles, hostilities
• पृतनाः: Karma (apposition to विश्वाः) / object-domain of जयेम
• Type: Noun
• Root: पृतना (प्रातिपदिक)

• जयेम: may we win/conquer
• जयेम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जि (जि) / √जि (जय)