Rig Veda 2.11.5: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 5

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्स्वपीवृतं मायिनं क्षियन्तम् । उतो अपो द्यां तस्तभ्वांसमहन्नहिं शूर वीर्येण ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.11.5

Transliteration

gúhā hitáṃ gúhyaṃ gūḷhám apsv ápīvṛtaṃ māyínaṃ kṣiyántaṃ | utó apó dyā́ṃ tastábhvāṃsam áhann áhiṃ śūra vī́ryeṇa ||

Translation

ഗുഹയിൽ നിക്ഷിപ്തമായ, ഗുഹ്യവും ഗൂഢവും, ജലങ്ങളിൽ മറഞ്ഞ് മൂടപ്പെട്ട—മായിൻ ശക്തി അവിടെ വസിച്ചിരുന്നു. ഹേ ശൂര, നീ വീര്യത്താൽ അഹി (സർപ്പം)യെ വധിച്ചു; നീ ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു, ദ്യൗ (ആകാശം)യെ താങ്ങി നിർത്തി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गुहा: in a hiding-place, secretly
• गुहा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: गुहा (अव्यय; ‘गुह्’ धातु-सम्बद्ध ‘गुहायाम्’ अर्थे)

• हितम्: placed, set
• हितम्: Karma
• Type: Adjective/Participle
• Root: √धा (धातु) → ‘हित’ (कृदन्त, PPP)

• गुह्यम्: hidden, secret
• गुह्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’)

• गूळ्हम्: concealed
• गूळ्हम्: Karma
• Type: Adjective/Participle
• Root: √गुह् (धातु) → ‘गूळ्ह’ (कृदन्त, PPP)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; ‘waters’)

• अपि: also, moreover
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)

• आवृतम्: covered over, enclosed
• आवृतम्: Karma
• Type: Adjective/Participle
• Root: √वृ (धातु) + आ- → ‘आवृत’ (कृदन्त, PPP)

• मायिनम्: the crafty one, wielder of māyā
• मायिनम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक; ‘possessing māyā/illusion, crafty’)

• क्षियन्तम्: dwelling, abiding
• क्षियन्तम्: Karma
• Type: Participle
• Root: √क्षि (धातु; ‘to dwell, abide’) → ‘क्षियन्त्’ (वर्तमान कृदन्त, शतृ)

• उतो: and also, moreover
• उतो: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात) + तो (समुच्चय/अन्वादेश)

• अपः: the waters
• अपः: Karma
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक; ‘waters’)

• द्याम्: the sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक; ‘sky, heaven’)

• तस्तभ्वान्: having propped up, supporting
• तस्तभ्वान्: Kartā
• Type: Participle
• Root: √स्तभ् (धातु; ‘to prop, support’) → ‘तस्तभ्वांस्’ (परिपूर्ण/परस्मैपदीय परोक्ष-परिणत कृदन्त; RV-विशेष रूप)

• अहन्: he slew
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु; ‘to slay’)

• अहिम्: the serpent (Ahi)
• अहिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक; ‘serpent’)

• शूर: O hero
• शूर: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: शूर (प्रातिपदिक; ‘hero’)

• वीर्येण: by (his) valor/power
• वीर्येण: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक; ‘manly power, valor’)