Rig Veda 10.95.8: Mandala 10, Sukta 95, Mantra 8

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)

Devata: Unhuman (amānuṣa) powers contrasted with the human; implicit governance by ṛta

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सचा यदासु जहतीष्वत्कममानुषीषु मानुषो निषेवे । अप स्म मत्तरसन्ती न भुज्युस्ता अत्रसन्रथस्पृशो नाश्वाः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.95.8

Transliteration

sacā́ yád āsu jáhatīṣv átkam amā́nuṣīṣu mā́nuṣo niṣévē | ápa sma mát tarásantī ná bhujyús tā́ atrasan ratha-spṛ́śo ná’śvā́ḥ ||

Translation

എന്നാൽ അമാനുഷ ചലനങ്ങളിലിടയിൽ മനുഷ്യൻ വസിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ—അവർ മർത്ത്യദേഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ—അവർ നിലനിൽക്കുകയില്ല. ഭയത്തോടെ എന്നിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുന്നു; രഥത്തെ തൊടുന്ന കുതിരകൾ പേടിച്ച് മാറിനിൽക്കുന്നതുപോലെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सचा: together, in company
• सचा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सच् (सचते) / सचा (अव्यय-प्रातिपदिक) सह-अर्थे

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (यद्-प्रातिपदिकात्)

• असु: in life, in existence
• असु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: असु (असु-प्रातिपदिक)

• जहाति: leaves, abandons
• जहाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: हा (जहाति)

• ईष्वत्कम्: a little, slightly
• ईष्वत्कम्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: ईषत् + कम् (अव्यय-समास/निपात)

• अमानुषीषु: among the non-human (women/ones)
• अमानुषीषु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अ-मानुषी (प्रातिपदिक: अमानुषी)

• मानुषो: a man, the human (male)
• मानुषो: Kartā
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• निषेवे: I have resorted to / I have consorted with
• निषेवे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नि + सेव् (सेवते) → निषेव्

• अप: away
• अप: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/निपात)

• स्म: indeed, then
• स्म: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• मत्त: intoxicated, maddened
• मत्त: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मद् (मत्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्ययान्त)

• रसन्ती: crying out, sounding
• रसन्ती: Kartā
• Type: Adjective
• Root: रस् (रसति) → रसन्ती (शतृ-प्रत्यय)

• न: like
• न: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• भुज्युः: Bhujyu’s (horses/steeds) / the Bhujyus (as a group)
• भुज्युः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भुज्यु (प्रातिपदिक; अश्व-नाम)

• ता: those (f.)
• ता: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अत्रसन्: they trembled, were frightened
• अत्रसन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: त्रस् (त्रसति) + अ (अङ्) → अत्रसन्

• रथस्पृशः: touching the chariot, chariot-reaching
• रथस्पृशः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: रथ + स्पृश् (स्पृश्-प्रातिपदिक/कृदन्त) → रथस्पृश

• न: like
• न: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)