Rig Veda 10.90.10: Mandala 10, Sukta 90, Mantra 10

Sukta 10.90

Rishi: Nārāyaṇa (traditional later attribution; see note in 10.90.9)

Devata: Puruṣa

Chandas: Triṣṭubh (traditional for the hymn overall)

Samhita Patha (Devanagari)

तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादतः । गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावयः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.90.10

Transliteration

tasmā́d áśvā ajāyanta yé ké cobhayā́dataḥ | gā́vo ha jajñire tasmā́t tasmā́j jātā́ ajā́vayaḥ ||

Translation

തസ്മാത് അശ്വാഃ ജനിച്ചു—യേ കേ ച ഉഭയാദതഃ, ഇരുവശത്തേക്കും ഗമിക്കുന്ന എല്ലാ ചലനശക്തികളും; തസ്മാത് ഗാവഃ ജനിച്ചു—ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ കിരണരൂപമായ ഗോകൾ; തസ്മാത് അജാ-അവയഃ—ആടും ചെമ്മരിയാടും—ഉദ്ഭവിച്ചു, വിവിധ പോഷണശക്തികളും യജ്ഞത്തിൽ താങ്ങുനൽകുന്ന ഊർജങ്ങളും ആയി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्मात्: from that (therefrom)
• तस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• अजायन्त: were born / came into being
• अजायन्त: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जायते) धातु

• ये: which / who
• ये: कर्तृ (अजायन्त इत्यस्य) / विशेष्य-संबन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (संबन्ध-सर्वनाम)

• के: any (at all)
• के: कर्तृ (ये इत्यस्य सह) / विशेषण
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• उभयादतः: having teeth on both sides (upper and lower)
• उभयादतः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: उभय (प्रातिपदिक) + दत (प्रातिपदिक, ‘दन्त’/‘दत्’ = tooth) → उभयादत्

• गावः: cows
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• जज्ञिरे: were born / have been born
• जज्ञिरे: —
• Type: Verb
• Root: √जन् धातु (परस्मैपद-परम्परा; परिपूर्ण/परफेक्ट)

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जाताः: born
• जाताः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकृत्/क्त)

• अजावयः: goats and sheep
• अजावयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अज + अवि (द्वन्द्व/समाहार-समास; प्रातिपदिक)