Rig Veda 10.84.4: Mandala 10, Sukta 84, Mantra 4

Sukta 10.84

Rishi: Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)

Devata: Manyu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एको बहूनामसि मन्यवीळितो विशंविशं युधये सं शिशाधि । अकृत्तरुक्त्वया युजा वयं द्युमन्तं घोषं विजयाय कृण्महे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.84.4

Transliteration

ékō bahūnā́m asi manyav īḷitó víśaṃviśaṃ yudhā́ye sáṃ śiśādhi | ákṛttaruk tváyā yujā́ vayáṃ dyumántaṃ ghóṣaṃ vijáyāya kṛṇmahe ||

Translation

ഹേ മന്യു, അനേകരിൽ നീ ഏകനാണ്, ആഹ്വാനാർഹൻ; യുദ്ധത്തിനായി ഓരോ വിശം-വിശവും നീ സജ്ജമാക്കുക. അഖണ്ഡവാക്യത്തോടെ, നിന്നോടു യുക്തരായി, ഞങ്ങൾ വിജയത്തിനായി ദ്യുമന്തമായ (പ്രകാശമയമായ) ഘോഷം ഉയർത്തുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एकः: one, single
• एकः: Kartā (विधेय-विशेषण; ‘असि’ का कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• बहूनाम्: of many
• बहूनाम्: Sambandha (genitive: ‘of many’)
• Type: Adjective used substantively
• Root: बहु (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मन्यवीळितः: praised/invoked as (the) Wrath (Manu’s/Indra’s wrath), ‘O praised Manly-Wrath’
• मन्यवीळितः: Kartā-विशेषण (सम्बोधन-भाव: ‘हे …’)
• Type: Adjective (past passive participial sense)
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक) + √ईळ्/ईड् ‘स्तुतौ’ (कृदन्त आधार)

• विशम्: clan, people
• विशम्: Karma (युद्धये—उद्देश्य-सम्बन्ध; ‘clan/people’ as object of ‘towards battle’)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• विशम्: clan (each clan)
• विशम्: Karma (वितरण/पुनरुक्ति: ‘clan after clan’)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• युधये: for battle
• युधये: Sampradāna/Prayojana (उद्देश्य: ‘for battle’)
• Type: Noun (dative of purpose)
• Root: युध् (प्रातिपदिक/धातु-निर्मित) ‘battle’

• सम्: together, completely
• सम्: (क्रिया-विशेषक; ‘शिशाधि’ के साथ)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग)

• शिशाधि: impel, set in motion, make ready
• शिशाधि: (क्रिया) —; कर्ता: ‘त्वम्’
• Type: Verb
• Root: √शाध् (धातु) ‘शासन/प्रेरण/सज्जीकरण’

• अकृत्तः: uncut, unshorn, unbroken
• अकृत्तः: Kartā-विशेषण (सम्बोधन-भाव)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: √कृत्/कृन्त् (धातु) ‘छेदने’

• उक्त्वया: having spoken/uttered (a word, formula)
• उक्त्वया: Karaṇa/Hetu (उपाय/कारण: ‘by/after uttering (a formula)’)
• Type: Indeclinable (gerund) used instrumentally in RV style
• Root: उक्त्वा (अव्यय/कृदन्त; √वच् ‘कथने’ से)

• त्वया: by you, with you
• त्वया: Karaṇa/Sahakārī (सहाय: ‘by you/with you’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युजा: as a yoked companion/ally
• युजा: Karaṇa/Sahakārī (सहचर/साधन: ‘as yoked ally’)
• Type: Noun
• Root: युज् (प्रातिपदिक) ‘yoke, team; yoked companion’

• वयम्: we
• वयम्: Kartā (कृण्महे का कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्युमन्तम्: radiant, splendid
• द्युमन्तम्: Karma (कृण्महे का कर्म; ‘make …’)
• Type: Adjective
• Root: द्युमन्त् (प्रातिपदिक)

• घोषम्: shout, battle-cry
• घोषम्: Karma (द्युमन्तम् का विशेष्य; ‘a shout/cry’)
• Type: Noun
• Root: घोष (प्रातिपदिक)

• विजयाय: for victory
• विजयाय: Sampradāna/Prayojana (उद्देश्य: ‘for victory’)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)

• कृण्महे: we make, we fashion
• कृण्महे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) ‘करणे’