Rig Veda 10.7.4: Mandala 10, Sukta 7, Mantra 4

Sukta 10.7

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सिध्रा अग्ने धियो अस्मे सनुत्रीर्यं त्रायसे दम आ नित्यहोता । ऋतावा स रोहिदश्वः पुरुक्षुर्द्युभिरस्मा अहभिर्वाममस्तु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.7.4

Transliteration

sidhṛ́ā agne dhíyo asmē sánutrīr yáṃ trā́yase dáma ā́ nítyahotā | ṛtā́vā sá róhid-aśvaḥ purukṣúr dyúbhir asmai áhahbhir vā́mam astu ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ ധിയഃ (ബുദ്ധി-പ്രേരണകൾ) സിദ്ധ്രാ—സഫലവും ജയകരവും—ആക്കേണമേ; ഗൃഹത്തിൽ നീ കാക്കുന്നവൻ, ഹേ നിത്യഹോതൃ. ഋതവാൻ, രോഹിദ അശ്വങ്ങളുള്ളവൻ, പുരുക്ഷു (വിശാല വർദ്ധനയുള്ളവൻ) ആയ ആ (യജ്യ)നു ദ്യുഭിഃ—പ്രകാശമയ ദിവസങ്ങളും ജാഗരണങ്ങളും വഴി—വാമ (ഇഷ്ടമംഗലം) ഉണ്ടാകട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सिध्राः: skilful, effective, successful
• सिध्राः: विशेषण (कर्म/सम्प्रदान-सम्बन्धः) — ‘धियः’ इत्यस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सिध्र (प्रातिपदिक) < √सिध् ‘सिद्धौ/साधने’ (निरुक्त-सम्बन्ध) अथवा ‘सिध्र’ विशेषण-प्रातिपदिक

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धियः: thoughts, prayers, inspirations
• धियः: कर्म (याच्यमान-वस्तु) / विषयः
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• अस्मे: for us, among us
• अस्मे: सम्प्रदान (हित-सम्बन्धः) / अधिकरण (प्रयोगानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सनुत्रीः: protecting, saving, bringing safety
• सनुत्रीः: कर्म (धियः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सनुत्री (प्रातिपदिक; ‘सनु’ + -त्री)

• यम्: whom
• यम्: कर्म (त्रायसे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• त्रायसे: you protect, you save
• त्रायसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √त्रा (त्राणे)

• दमे: in the house, at home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण (आगमन/समन्तात्-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• नित्यहोता: the ever-officiating priest
• नित्यहोता: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: नित्य-होतृ (समास; नित्य + होतृ)

• ऋतावा: possessing ṛta; truthful, in accord with cosmic order
• ऋतावा: विशेषण (सः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• रोहिदश्वः: having ruddy horses
• रोहिदश्वः: कर्तृ-विशेषण (सः/अग्निः)
• Type: Noun (epithet)
• Root: रोहिद-अश्व (समास; रोहिद ‘reddish’ + अश्व)

• पुरुक्षुः: dwelling in many places; wide-ranging
• पुरुक्षुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरुक्षु (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + क्षु/क्षु- ‘abodes/dwellings’ इत्यर्थे वैदिक)

• द्युभिः: with days / with heavenly lights
• द्युभिः: करण (साधन/सहचर्य)
• Type: Noun
• Root: द्यु (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him / for him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अहभिः: with days
• अहभिः: करण (काल-परिसरः: ‘by days’)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक; वैदिक बहुवचन-रूप ‘अहभिः’)

• वामम्: good, boon, благоприятम्
• वामम्: कर्तृ/विधेय (फल-रूपम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि/सत्तायाम्)