Rig Veda 10.6.4: Mandala 10, Sukta 6, Mantra 4

Sukta 10.6

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

शूषेभिर्वृधो जुषाणो अर्कैर्देवाँ अच्छा रघुपत्वा जिगाति । मन्द्रो होता स जुह्वा यजिष्ठः सम्मिश्लो अग्निरा जिघर्ति देवान् ॥

Transliteration

śūṣébhiḥ vṛdhó juṣāṇó arkáiḥ devā́ṃ ácchā raghu-pátvā jigāti | mandró hótā sá juhvā́ yájiṣṭhaḥ sámmiślo agnír ā́ jigharti devā́n ||

Translation

ശൂഷങ്ങളാൽ വളർന്ന്, ആനന്ദത്തോടെ സ്വീകരിച്ച്, അർക്കങ്ങൾ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ) കൊണ്ടു അവൻ രഘുപത്വാ (വേഗഗതിയോടെ) ദേവന്മാരിലേക്കു പോകുന്നു. മന്ദ്ര ഹോതാ—യജ്ഞത്തിന് അത്യന്തം യോഗ്യൻ—ജുഹ്വാ (ഹവിർലഡിൽ) സഹിതം; സമ്മിശ്ല അഗ്നി ദേവന്മാരെ ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു ആകർഷിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शूषेभिः: with/through strengths, with vigor
• शूषेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: शूष (प्रातिपदिक)

• वृधः: growing, increasing (one)
• वृधः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वृध् (धातु) → वृध्/वृध (कृदन्त ‘वृध्’/‘वृध’ = वर्धमान/वर्धक)

• जुषाणः: enjoying, accepting, taking pleasure in
• जुषाणः: Kartā
• Type: Participle
• Root: जुष् (धातु) → जुषाण (वर्तमान कृदन्त/शानच्)

• अर्कैः: with hymns/songs of praise
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अच्छ: towards, to
• अच्छ: (गत्यर्थे) कर्म-प्रवचनीय/उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ (अव्यय)

• रघुपत्वा: with swift flight / with speed
• रघुपत्वा: करण
• Type: Noun (compound) / Adverbial instrumental
• Root: रघु (प्रातिपदिक) + पत्वन्/पत्व (प्रातिपदिक; ‘flight/speed’)

• जिगाति: goes, comes, approaches
• जिगाति: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → जिगाति (वेदिक-लट्; पुनरुक्त/इच्छार्थ-प्रायः ‘to go, to come’)

• मन्द्रः: gladdening, pleasant-sounding
• मन्द्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• जुह्वा: with the ladle / with the offering-tongue
• जुह्वा: करण
• Type: Noun
• Root: जुहू (प्रातिपदिक; ‘ladle/tongue of offering’)

• यजिष्ठः: most worshipful / best at sacrifice
• यजिष्ठः: Kartā
• Type: Adjective (superlative)
• Root: यज् (धातु) → यजिष्ठ (श्रेष्ठार्थे इष्ठन्)

• सम्मिश्लः: well-mingled, blended (with offerings/with ghee)
• सम्मिश्लः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सम्-√मिश्र (धातु) → सम्मिश्ल (कृदन्त/विशेषण)

• अग्निः: Agni (Fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither; in
• आ: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• जिघर्ति: sprinkles, anoints
• जिघर्ति: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: घृ (धातु) → जिघर्ति (वेदिक-लट्; ‘to sprinkle/anoint’)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)