Rig Veda 10.46.10: Mandala 10, Sukta 46, Mantra 10

Sukta 10.46

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verse-level confirmation needed)

Samhita Patha (Devanagari)

यं त्वा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्पृहो मानुषासो यजत्रम् । स यामन्नग्ने स्तुवते वयो धाः प्र देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.46.10

Transliteration

yáṁ tvā devā́ dadhiré havyavā́haṁ puruspṛ́ho mā́nuṣāso yájatram | sá yā́mann agne stuvaté váyo dhāḥ prá devayán yaśásaḥ sáṁ hí pūrvī́ḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാർ നിന്നെ ഹവ്യവാഹൻ—ഹവിയെ വഹിക്കുന്നവൻ—ആയി സ്ഥാപിച്ചു; നീ പലർക്കും ആഗ്രഹനീയനും മനുഷ്യർക്കു യജ്യനീയൻ (യജത്ര) ആകുന്നു. സ്തുതിക്കുന്നവന് നിന്റെ ഗമനത്തിൽ ജീവിതസമൃദ്ധികൾ (വയഃ) നല്കുക. ദേവമാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നീങ്ങി, അവനുവേണ്ടി പൂർവകാലത്തിലെ അനേകം യശസ്സായ മഹിമകൾ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടുക; ഭൂതത്തിൽ സംഭരിച്ച സിദ്ധികളെ വർത്തമാനാരോഹണത്തിൽ ഉണർത്തുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• दधिरे: have placed/established
• दधिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• हव्यवाहम्: the oblation-carrier (Agni)
• हव्यवाहम्: कर्म (यम्…हव्यवाहम्) / विशेषण (त्वा)
• Type: Noun (epithet)
• Root: हव्य-वाह (समास-प्रातिपदिक; √वह्)

• पुरुस्पृहः: much-desiring, eager for many things
• पुरुस्पृहः: कर्तृ-विशेषण (मानुषासः)
• Type: Adjective
• Root: पुरु-स्पृह (समास-प्रातिपदिक; √स्पृह्)

• मानुषासः: the men, mortals
• मानुषासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• यजत्रम्: worthy of worship
• यजत्रम्: कर्म-विशेषण (त्वा/हव्यवाहम्)
• Type: Adjective
• Root: यजत्र (प्रातिपदिक; √यज्)

• सः: he (that one = Agni)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यामन्: in the course/at the going (on the way, at the rite’s progress)
• यामन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• स्तुवते: to the praising one (to the worshipper who praises)
• स्तुवते: सम्प्रदान
• Type: Verb (participle)
• Root: √स्तु (धातु)

• वयः: vital strength / vigor
• वयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• धाः: place, bestow
• धाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• देवयन्: seeking the gods, godward
• देवयन्: कर्तृ-विशेषण (यशसः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: देवय (प्रातिपदिक; denom. from देव) / √देवय् (इच्छार्थ)

• यशसः: the glorious one / fame-bearing (Agni)
• यशसः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• सम्: together, wholly
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/निपात)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/हेतु-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• पूर्वीः: the former ones (earlier praises/paths/acts)
• पूर्वीः: कर्म
• Type: Adjective (substantive)
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)