Rig Veda 10.178.1: Mandala 10, Sukta 178, Mantra 1

Sukta 10.178

Devata: Tārkṣya

Samhita Patha (Devanagari)

त्यमू षु वाजिनं देवजूतं सहावानं तरुतारं रथानाम् । अरिष्टनेमिं पृतनाजमाशुं स्वस्तये तार्क्ष्यमिहा हुवेम ॥

Recitation with translationRig Veda 10.178.1

Transliteration

tyám ū́ ṣú vā́jinaṃ devá-jūtaṃ sahā́vānaṃ tarutā́raṃ ráthānām | áriṣṭa-nemiṃ pṛtanā́jam āśúṃ svastáye tārkṣyám ihá huvema ||

Translation

ദേവജൂതനായ, വാജിയായ (ശക്തിമാൻ) സമൃദ്ധി-വാഹകനായ, ജയശാലിയായ—രഥങ്ങളുടെ പാച്ചിലിൽ തടസ്സങ്ങളെ അതിജയിക്കുന്നവൻ; അഖണ്ഡചക്രനേമിയുള്ള, യുദ്ധത്തിൽ വേഗവിജയിയായ—ആ താർക്ഷ്യനെ ഇവിടെ സ്വസ്തിക്കും സുഖഗമനത്തിനുമായി ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्यम्: him/that one
• त्यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऊँ: indeed / emphatic particle
• ऊँ: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: ऊँ (निपात)

• षु: just, indeed (enclitic emphasis)
• षु: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: षु (निपात)

• वाजिनम्: the prize-winning/strong (one), racer
• वाजिनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज (strength, prize)

• देवजूतम्: impelled by the gods
• देवजूतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: देव-जूत (समास; जूत < √जु/जव् ‘to speed, impel’)

• सहावानम्: mighty, powerful
• सहावानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सहावन् (प्रातिपदिक; सह ‘strength’ + -वन्)

• तरुतारम्: the more-overcoming, best at overcoming
• तरुतारम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: तरुतार (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशय; ‘more overcoming’) < √तॄ/तॄ ‘to cross, overcome’

• रथानाम्: of chariots
• रथानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• अरिष्टनेमिम्: with uninjured/undamaged rims
• अरिष्टनेमिम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अरिष्ट-नेमि (समास; नेमि ‘rim, felly’)

• पृतनाजम्: battle-conquering / battle-born (warrior)
• पृतनाजम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: पृतना-ज (समास; ज < √जि ‘to conquer’ / ‘born for’)

• आशुम्: swift
• आशुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• स्वस्तये: for well-being, for welfare
• स्वस्तये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)

• तार्क्ष्यम्: Tārkṣya (Garuda-like divine being / swift one)
• तार्क्ष्यम्: कर्म
• Type: Proper noun (deity/being)
• Root: तार्क्ष्य (प्रातिपदिक; गरुड/तार्क्ष्य-देवता/अश्व-नाम) < तर्क्ष्य

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• हुवेम: we invoke/call
• हुवेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति ‘to call, invoke’)