Rig Veda 1.96.6: Mandala 1, Sukta 96, Mantra 6

Sukta 1.96

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

रायो बुध्नः संगमनो वसूनां यज्ञस्य केतुर्मन्मसाधनो वेः । अमृतत्वं रक्षमाणास एनं देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥

Transliteration

rāyó budhnáḥ saṃgámano vásūnāṃ yajñásya ketúr manmá-sādhanó véḥ | amṛtatváṃ rákṣamāṇāsa enaṃ devā́ agníṃ dhārayann dráviṇo-dām ||

Translation

അവൻ റായോ ബുധ്നഃ—സമൃദ്ധിയുടെ അടിത്തറ; വസുക്കളുടെ സംഗമസ്ഥലം; യജ്ഞത്തിന്റെ കേതു—ധ്വജം; മനസാധന—പ്രചോദിത മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തി സഫലമാക്കുന്നവൻ. അവന്റെ അമൃതത്വം കാത്തുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ ധരിച്ചു—ദ്രവിണോദാ, സത്തയുടെ സമൃദ്ധി നല്കുന്നവനെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रायः: of wealth, of riches
• रायः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राय् (प्रातिपदिक: राय-)

• बुध्नः: the foundation, base
• बुध्नः: Kartā (subject/apposition)
• Type: Noun
• Root: बुध्न (प्रातिपदिक)

• संगमनः: the gatherer, bringer-together
• संगमनः: Kartā (subject/apposition)
• Type: Noun
• Root: संगमन (प्रातिपदिक; सम्+गम्)

• वसूनाम्: of goods/treasures
• वसूनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• केतुः: banner, sign, beacon
• केतुः: Kartā (subject/apposition)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• मन्मसाधनः: accomplishing the thought/intent (of worship)
• मन्मसाधनः: Kartā (epithet/apposition)
• Type: Adjective (compound)
• Root: साधन (प्रातिपदिक; √साध्) with मन्मन् (प्रातिपदिक)

• वेः: apart/fully; indeed (Vedic particle)
• वेः: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (अव्यय; preverb) + ए (enclitic particle, Vedic)

• अमृतत्वम्: immortality
• अमृतत्वम्: Karma (object)
• Type: Noun
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + -त्व)

• रक्षमानासः: protecting, guarding
• रक्षमानासः: Kartā (subject)
• Type: Participle
• Root: √रक्ष् (present middle participle: रक्षमान)

• एनम्: him (this one)
• एनम्: Karma (object)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-series)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā (subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma (object)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धारयन्: holding, sustaining
• धारयन्: Kartā (co-referential with देवाः)
• Type: Participle
• Root: √धृ (present active participle: धारयन्त्)

• द्रविणोदाम्: the giver of wealth
• द्रविणोदाम्: Karma (object complement/epithet of अग्निम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: द्रविणोद (प्रातिपदिक; द्रविण + -द (√दा ‘to give’))