Rig Veda 1.88.4: Mandala 1, Sukta 88, Mantra 4

Sukta 1.88

Rishi: Gotamas (family of Gautama; explicitly named)

Devata: Maruts (hymn context), with emphasis on Brahman/Mantra as operative power

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहानि गृध्राः पर्या व आगुरिमां धियं वार्कार्यां च देवीम् । ब्रह्म कृण्वन्तो गोतमासो अर्कैरूर्ध्वं नुनुद्र उत्सधिं पिबध्यै ॥

Transliteration

ahā́ni gṛ́dhrāḥ párī ā́ va ā́gur imā́ṃ dhíyaṃ vārkāryā́ṃ ca devī́m | bráhma kṛṇvánto gótamāso arkáir ūrdhvám nunudra utsadhíṃ píbadhyai ||

Translation

ദിവസംതോറും, ഗൃധ്രന്മാരെപ്പോലെ ആകാംക്ഷയോടെ, അവർ എല്ലാടത്തുനിന്നും നിങ്ങളിലേക്കു വന്നു—ഈ ധീ (ചിന്താ-പ്രേരണം), ഈ ദേവീ വാർകാര്യാ (ആകാരം നൽകുന്ന പ്രചോദനം). ഗോദമന്മാർ, അർക്കങ്ങൾ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ)കൊണ്ട് ബ്രഹ്മ (മന്ത്രശക്തി)യെ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ട്, പാനത്തിനായി ഉത്സധി (ഉത്സത്തിന്റെ ആസനം/ആധാരം)യെ മേലോട്ടു തള്ളിയുയർത്തി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहानि: days
• अहानि: अधिकारण (कालवाचक) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• गृध्राः: eager ones / greedy (like vultures)
• गृध्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गृध्र (प्रातिपदिक) < √गृध् (लुब्धे) व्युत्पत्तिसम्बन्ध

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• आगुरिमाम्: this inciting/awakening (thought)
• आगुरिमाम्: कर्म
• Type: Adjective (with demonstrative) / Noun-phrase
• Root: आ-गुरि- (प्रातिपदिक; ‘आगुरि’ = स्तुति/आह्वान/प्रेरणा-रूपा धिया इति वैदिकप्रयोग) + इमाम्

• धियम्: thought, insight, hymn-thought
• धियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ)

• वार्कार्याम्: praiseworthy / splendid
• वार्कार्याम्: कर्म (धियम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: वार्कार्य (प्रातिपदिक; ‘वार्कर’/‘वृक’ इत्यादि-सम्बद्ध वैदिकविशेषण; ‘प्रशस्त/उज्ज्वल/स्तुत्य’ इत्यर्थे)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• देवीम्: the goddess / divine (one)
• देवीम्: कर्म (धियम्/वार्कार्याम् इत्यस्य सहापेक्षया)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक) < देव (प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: sacred formulation, prayer
• ब्रह्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्तः: making, fashioning
• कृण्वन्तः: कर्तृ (गोतमासः विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: √कृ (करणे)

• गोतमासः: the Gotamas (seers)
• गोतमासः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: गोतम (प्रातिपदिक)

• अर्कैः: with hymns/verses
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: —
• Type: Adverb/Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• नुनुद्रः: they have thrust/pushed
• नुनुद्रः: क्रिया (कर्तृ = गोतमासः)
• Type: Verb
• Root: √नुद् (प्रेरणे/अपसारणे)

• उत्सधिम्: the seat/raised place (altar-seat)
• उत्सधिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उत्सधि (प्रातिपदिक; ‘उत्+सधि’ = आधार/आसन/उत्सद्-स्थल; वैदिके ‘उत्सधि’ = उच्चस्थान/आसन/उत्सद्)

• पिबध्यै: to drink
• पिबध्यै: प्रयोजन (अर्थ/हेतु)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: √पा (पाने)