Rig Veda 1.57.2: Mandala 1, Sukta 57, Mantra 2

Sukta 1.57

Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.57.2

Transliteration

ádha te víśvam ánu ha āsad iṣṭáye ā́po nimnéva sávānā haviṣmátaḥ | yát párvate ná samáśīt haryatá índrasya vájraḥ śnáthitā hiraṇyáyaḥ ||

Translation

അപ്പോൾ യജ്ഞത്തിനായി എല്ലാം നിനക്കു പിന്നാലെ നടന്നു; ഹവിഷ്മാൻ (ഹവിഷ് ധാരകൻ)ന്റെ സവനങ്ങൾ (സോമപീഡനങ്ങൾ)ക്കു താഴ്വരയിലേക്കെന്നപോലെ ജലങ്ങൾ ഒഴുകി വന്നു. ഹര്യത (ആഗ്രഹനീയ) ഇന്ദ്രന്റെ ഹിരണ്യയ (സ്വർണ്ണ) വജ്രം പർവ്വതത്തിൽ നിൽക്കാതെ അതിനെ പിളർത്തി തകർത്തപ്പോൾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध: then, thereafter
• अध: —
• Type: Indeclinable
• Root: अध (avyaya)

• ते: to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (pronominal base त्वद्)

• विश्वम्: all (the whole)
• विश्वम्: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (prātipadika)

• अनु: after, along, following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (avyaya)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (avyaya)

• असदिष्टयः: the (well-)directed streams/impulses (lit. ‘right-going wishes/offerings’)
• असदिष्टयः: Kartā
• Type: Noun (collective/agentive epithet)
• Root: सद् (dhātu) + इष्टि (prātipadika) → सदिष्टि (kṛdanta/derivative stem)

• आपः: the waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप् (prātipadika)

• निम्ना: by/like a depth, in a low place
• निम्ना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: निम्न (prātipadika)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (avyaya)

• सवनानि: pressings (Soma-pressings), libations
• सवनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: सवन (prātipadika)

• हविष्मतः: of the oblation-bearing (worshipper)
• हविष्मतः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Adjective
• Root: हविष्मत् (prātipadika)

• यत्: which, that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (relative pronoun)

• पर्वते: on/in the mountain
• पर्वते: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पर्वत (prātipadika)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (avyaya)

• समशीः: you lay/layest (down), you rested
• समशीः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: शा/शी (dhātu ‘to lie, rest’) with preverb सम्

• हर्यतः: of the golden/ardent one
• हर्यतः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: हर्यत् (prātipadika, ‘golden/bright; eager’)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (prātipadika)

• वज्रः: the thunderbolt
• वज्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वज्र (prātipadika)

• श्नथिता: shattered, crushed
• श्नथिता: Kartā/Viśeṣaṇa
• Type: Participle (past passive)
• Root: श्नथ् (dhātu ‘to pierce, crush, shatter’) → श्नथित (PPP)

• हिरण्ययः: golden
• हिरण्ययः: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (prātipadika)