Rig Veda 1.191.16: Mandala 1, Sukta 191, Mantra 16

Sukta 1.191

Devata: Protective power that neutralizes scorpion-venom; mantra as devatā (vāg-śakti) functioning as antidote

Samhita Patha (Devanagari)

कुषुम्भकस्तदब्रवीद्गिरेः प्रवर्तमानकः । वृश्चिकस्यारसं विषमरसं वृश्चिक ते विषम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.191.16

Transliteration

kuṣumbhakás tád abravīd giréḥ prá-vartamānakáḥ | vṛścíkasyārásaṃ víṣam árásaṃ vṛścika te víṣam ||

Translation

കുഷുംബകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, പർവതത്തിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങിക്കൊണ്ട്: ‘വൃശ്ചികത്തിന്റെ വിഷം രസമില്ലാത്തത്, സ്വാദമില്ലാത്തത്; ഓ വൃശ്ചികാ, നിന്റെ വിഷം നിരസവും നിർബലവും ആകട്ടെ.’

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कुषुम्भकः: Kushumbhaka (a being/person, subject)
• कुषुम्भकः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कुषुम्भक (प्रातिपदिक)

• तत्: that (this/that matter)
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• गिरेः: of the mountain
• गिरेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)

• प्रवर्तमानकः: moving/rolling forth; one that proceeds (from the mountain)
• प्रवर्तमानकः: कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ-सम्बन्धी
• Type: Adjective/Noun (agentive epithet)
• Root: प्र-√वृत् (धातु) → वर्तमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) + -क

• वृश्चिकस्य: of the scorpion
• वृश्चिकस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृश्चिक (प्रातिपदिक)

• अरसम्: tasteless; sapless; (figuratively) harmless
• अरसम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-रस (प्रातिपदिक)

• विषम्: poison, venom
• विषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

• अरसम्: tasteless; sapless; harmless
• अरसम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-रस (प्रातिपदिक)

• वृश्चिक: O scorpion
• वृश्चिक: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: वृश्चिक (प्रातिपदिक)

• ते: thy, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विषम्: poison, venom
• विषम्: कर्तृ/कर्म (वाक्य-रचना-अनुसार)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)