Rig Veda 1.180.4: Mandala 1, Sukta 180, Mantra 4

Sukta 1.180

Rishi: Unknown/varied (Ashvin hymn tradition; requires external index for exact rishi of RV 1.180)

Devata: Aśvinau (Nā́satyā)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवं ह घर्मं मधुमन्तमत्रयेऽपो न क्षोदोऽवृणीतमेषे । तद्वां नरावश्विना पश्वइष्टी रथ्येव चक्रा प्रति यन्ति मध्वः ॥

Transliteration

yuváṃ há gharmáṃ mádhumantam átraye ’pó ná kṣódo ’vṛṇītam eṣé | tád vāṃ narāv aśvinā páśva-iṣṭī rathyéva cakrā́ práti yanti mádhvaḥ ||

Translation

ഹേ നരാവശ്വിനൗ, നിങ്ങൾ അത്രിക്കായി മധുമന്ത ഘർമം തിരഞ്ഞെടുത്തു—ജലങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിന്റെ പ്രചോദം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുപോലെ. അതിനാൽ, വർധന തേടുന്ന പശു-ഇഷ്ടി (അർപ്പണങ്ങൾ) മധുരതയോടെ വീണ്ടും നിങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങിവരുന്നു, രഥപഥത്തിൽ തിരിച്ചുവരുന്ന ചക്രങ്ങൾപോലെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• घर्मम्: hot drink; gharmá (heated offering)
• घर्मम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: घर्म (प्रातिपदिक)

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet
• मधुमन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• अत्रये: to Atri
• अत्रये: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper)
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• क्षोदः: pressing/impulse; (here) a surge, rush
• क्षोदः: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षोद (प्रातिपदिक)

• अवृणीतम्: you two chose, selected
• अवृणीतम्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: वृ (वृणोति) धातु

• एषे: you two sought/desired (for him)
• एषे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: इष् (इच्छति/इषते) धातु

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नरौ: the two men (heroes)
• नरौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• अश्विना: the Aśvins
• अश्विना: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• पश्वइष्टीः: cattle-seekings; desires for livestock
• पश्वइष्टीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पशु-इष्टि (समास; प्रातिपदिक)

• रथ्येव: like (something) fit for a chariot / on a chariot-road
• रथ्येव: —
• Type: Adjective + Indeclinable
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-निपात)

• चक्रा: two wheels
• चक्रा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• यन्ति: they go, they come
• यन्ति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: या (याति) धातु

• मध्वः: of honey/sweetness (of mead)
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)