Rig Veda 1.169.2: Mandala 1, Sukta 169, Mantra 2

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi

Devata: Indra (with Maruts)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अयुज्रन्त इन्द्र विश्वकृष्टीर्विदानासो निष्षिधो मर्त्यत्रा । मरुतां पृत्सुतिर्हासमाना स्वर्मीळ्हस्य प्रधनस्य सातौ ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.169.2

Transliteration

áyujranta indra viśvákṛṣṭīr vidānā́so niṣṣídho martyatrā́ | marútāṃ pṛtsutír hāsamānā́ svàrmīḷhasya prádhanasya sātáu ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ജനങ്ങളെ (വിശ്വകൃഷ്ടി)—ജ്ഞാനികളെയേ—യോജിപ്പിച്ചു; മർത്ത്യഭൂമിയിൽ അവർ അടിച്ചമർത്തപ്പെടാതിരിക്കുവാൻ. മരു‍ത്തുകളുടെ യുദ്ധപ്രേരണം, ശക്തിയിൽ ഹാസ്യമാനമായി പൊങ്ങിവന്ന്, സംഘർഷത്തിലെ ജയത്തിനായാണ്—ദുര്ജയമായ സ്വർ (പ്രകാശമയ സമൃദ്ധി) നേടുവാൻ, പ്രധന (മഹായുദ്ധ)ത്തിലെ സാതിനായി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयु॑ज्रन्त: they yoked / they harnessed
• अयु॑ज्रन्त: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ) / युज्-धातु

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विश्वकृ॑ष्टीः: all peoples / all tribes
• विश्वकृ॑ष्टीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: विश्वकृष्टि (विश्व + कृष्टि) (प्रातिपदिक)

• विदा॒नासः: knowing, skilled
• विदा॒नासः: कर्तृ (अयुज्रन्त के)
• Type: Adjective
• Root: विद्वांस् (विद्-धातु से) / ‘विदान’ (प्रातिपदिक; knowing)

• निःषिधः: the repellers / those who drive away (foes)
• निःषिधः: कर्तृ (विदानासः के सहाप्पosition)
• Type: Noun
• Root: निःषिध (नि- + सिध/षिध; प्रातिपदिक)

• मर्त्य॒त्रा: among mortals / in the mortal realm
• मर्त्य॒त्रा: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: मर्त्यत्र (मर्त्य + त्र) (प्रातिपदिक)

• मरुताम्: of the Maruts
• मरुताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• पृत्सु॒तिः: battle-aid / help in fights
• पृत्सु॒तिः: कर्तृ/विषय (आगे के विशेषणों का आधार)
• Type: Noun
• Root: पृत्सुति (पृत्सु + ति) (प्रातिपदिक)

• हास॑माना: laughing, exulting
• हास॑माना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: हस् (हसँ) धातु

• स्वः: of heaven / of the sunlit world
• स्वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)

• मीळ्हस्य: of the bountiful giver / of the benefactor
• मीळ्हस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मीळ्ह (√मिह्/मिळ्ह् ‘to pour, to bestow’; प्रातिपदिक)

• प्रधनस्य: of the contest / of the battle
• प्रधनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रधन (प्रातिपदिक)

• सातौ: in the winning / in the gaining (of victory)
• सातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: साति (√सन्/सा ‘to win, gain’; प्रातिपदिक)