Rig Veda 1.167.3 — Mandala 1, Sukta 167, Mantra 3
Sukta 1.167
Rishi: Agastya (traditional)
Devata: Maruts (or their associated powers; verse describes their inner equipment and speech)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
मिम्यक्ष येषु सुधिता घृताची हिरण्यनिर्णिगुपरा न ऋष्टिः । गुहा चरन्ती मनुषो न योषा सभावती विदथ्येव सं वाक् ॥
Transliteration
mimyakṣa yéṣu su-dhítā ghṛtā́cī híraṇya-nirnig úparā ná ṛṣṭíḥ | guhā́ cárantī mánuṣo ná yóṣā sabhā́vatī vidathyéva sáṃ vāk ||
Translation
ആരിൽ സുസ്ഥാപിതമായ, ഘൃത-ദീപ്തമായ ശക്തി മിനുങ്ങുന്നു—സ്വർണ്ണഛായയും മേൽധാരയും ഉള്ള കുന്തംപോലെ; മറഞ്ഞ് സഞ്ചരിക്കുന്നതു, പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ സ്ത്രീപോലെ—അവരുടെ വാക്ക് സഭാഭാരവാഹിയായി, വിധഥ്യ (വിധി-സഭ)പോലെ, ഒന്നായി ചേർന്ന് മുഴങ്ങുന്നു.
Word by Word
मिम्यक्षhas been/has become mingled; has spread (shone forth)
मिम्यक्ष:
क्रिया (मुख्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootमि-म्यच् (धातु √म्यच्/√मिच् ‘मिश्रणे/विस्तारे’ इत्यस्य वैदिक-रूपम्; परस्मैपदी) अथवा √म्यक्/√म्यच् (वैदिक)
येषुin whom / among which
येषु:
अधिकारण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुधिताwell-set, well-prepared
सुधिता:
विशेषण (घृताची-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-धि (प्रातिपदिक ‘well-placed/skillfully set’; √धा ‘धारणे/निधाने’)
घृताचीthe ghee-streaming (speech/flame)
घृताची:
कर्तृ (मिम्यक्ष इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootघृत + अची (प्रातिपदिक; ‘having ghee as its flow/stream’)
हिरण्यनिर्णिक्with golden covering; golden-clad
हिरण्यनिर्णिक्:
विशेषण (ऋष्टि-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootहिरण्य + निर्णिज्/निर्णिक् (प्रातिपदिक; ‘golden garment/covering, golden sheen’)
उपराupper/outer; protective
उपरा:
विशेषण (ऋष्टि-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउपरा (प्रातिपदिक ‘upper/outer, over-lying; protective’)
नlike, as
न:
सम्बन्ध/उपमा
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात) / न (निषेध) — अत्र उपमा
ऋष्टिःa spear
ऋष्टिः:
उपमेय/कर्तृ-सम्बद्ध (घृताची इत्यस्य उपमा)
TypeNoun
Rootऋष्टि (प्रातिपदिक; ‘spear, lance’)
गुहाin a hiding-place; in secret
गुहा:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक; ‘cave, hiding-place’)
चरन्तीmoving, roaming
चरन्ती:
कर्तृ (वाक्/घृताची इत्यस्य)
TypeVerb (participle)
Root√चर् (गत्यर्थे)
मनुषःof a man
मनुषः:
सम्बन्ध (योषा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक; ‘man, Manu’)
नlike
न:
सम्बन्ध/उपमा
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
योषाa maiden
योषा:
उपमेय/कर्तृ-सम्बद्ध (चरन्ती इत्यस्य उपमा)
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक; ‘young woman, maiden’)
सभावतीendowed with (good) nature/power; companionable
सभावती:
विशेषण (वाक् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootस-भाववत्/सभावती (प्रातिपदिक; ‘possessed of (good) nature/being; having fellowship/assembly’)
विदथ्येवas if (meant) for the ritual assembly
विदथ्येव:
प्रयोजन/उपमा (वाक् इत्यस्य)
TypeAdjective + Indeclinable
Rootविदथ्य (प्रातिपदिक ‘belonging to vidatha = sacrificial session/assembly’) + इव (उपमा)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण (वाक्/मिम्यक्ष इत्यस्य ‘together’)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
वाक्speech (the Word)
वाक्:
कर्तृ (अन्त्ये वाक्ये; मिम्यक्ष/चरन्ती इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक; ‘speech’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.