Rig Veda 1.121.4: Mandala 1, Sukta 121, Mantra 4

Sukta 1.121

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.121 in Indra-hymns associated with Kutsa; see also internal references to Kutsa in 1.121.9)

Devata: Indra (with Soma/Indu as empowering medium in surrounding verses)

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter of the hymn; verse length and cadence align with Indra-triṣṭubh usage)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य मदे स्वर्यं दा ऋतायापीवृतमुस्रियाणामनीकम् । यद्ध प्रसर्गे त्रिककुम्निवर्तदप द्रुहो मानुषस्य दुरो वः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.121.4

Transliteration

ásya máde svaryàṃ dā ṛtá̄yāpí̄vṛtam usriyá̄ṇām ánīkam | yád dha pra-sárge tri-kakúp ni-vártad ápa drúho mánuṣasya dúro vaḥ ||

Translation

നിന്റെ ശക്തിയുടെ ഈ മദത്തിൽ, ഋതത്തിന്റേതായ ആ ദീപ്തപ്രകാശം ദാനം ചെയ്യുക—തടഞ്ഞുവെച്ച് മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന ഉസ്രിയാ (പ്രകാശഗോവുകൾ/കിരണങ്ങൾ)യുടെ മുഖം. കാരണം മുന്നേറ്റപ്രവാഹത്തിൽ ത്രിശിഖരശക്തി തടസ്സത്തെ പിന്നോട്ടു തിരിക്കുമ്പോൾ, അത് മനുഷ്യന്റെ ദ്രുഹ് (കപട-അസത്യം) അകറ്റി, ദ്വാരങ്ങൾ തുറക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (of him/this one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in (his) exhilaration/rapture
• मदे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• स्वर्यम्: the heavenly (thing), the celestial (gain)
• स्वर्यम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: स्वर्य (प्रातिपदिक; ‘स्वर्’ सम्बन्धी)

• दाः: give!
• दाः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)

• ऋताय: to ṛta (truth/cosmic order)
• ऋताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• अपि: also; moreover
• अपि: (सम्बन्ध/उपपद-निबन्धन)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• आवृतम्: covered, enclosed
• आवृतम्: कर्म
• Type: Participle (past passive)
• Root: आ-√वृ (वरणे) / आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उस्रियाणाम्: of the usriyās (dawns/cows)
• उस्रियाणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक; ‘उषस्/गो’ सम्बन्धी—dawns/cows)

• अनीकम्: face; front; appearance
• अनीकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)

• यत्: which; that which
• यत्: (सम्बन्ध—यद्-तद्)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• प्रसर्गे: in the onset/impulse; in the forward rush
• प्रसर्गे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रसर्ग (प्रातिपदिक)

• त्रिककुम्नि: on/at the three-peaked (height)
• त्रिककुम्नि: अधिकरण
• Type: Adjective (locative used adverbially)
• Root: त्रिककुभ्/त्रिककुम् (प्रातिपदिक; ‘three-peaked/three-summited’)

• वर्तत्: turned/rolled; came to be in motion
• वर्तत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तने)

• अप: away
• अप: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अप

• द्रुहः: hostilities; deceits
• द्रुहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्रुह् (प्रातिपदिक; ‘injury, deceit, hostile act’)

• मानुषस्य: of the human
• मानुषस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (genitive dependent)
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• दुरः: doors; gates
• दुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुर्/द्वार (प्रातिपदिक; वैदिक ‘दुरः’ = ‘doors’)

• वः: for you; of you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)