Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

लोकसमुत्पत्ति-वर्णनम् तथा इक्ष्वाकुवंश-प्रशंसा

Cosmogony and Ikshvaku Genealogy as Counsel to Rama

शङ्खणस्य च पुत्रोऽभूच्छूर श्रीमान्सुदर्शनः।सुदर्शनस्याग्निवर्णः अग्निवर्णस्य शीघ्रगः।।।।शीघ्रगस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रशुश्रुवः।प्रशुश्रुवस्य पुत्रोभूदम्बरीषो महाद्युतिः।।।।अम्बरीषस्य पुत्रोभून्नहुषः सत्यविक्रमः।नहुषस्य च नाभागः पुत्रः परमधार्मिकः।।।।अजश्च सुव्रतश्चैव नाभागस्य सुतावुभौ।अजस्यैव च धर्मात्मा राजा दशरथस्सुतः।।।।

śaṅkhaṇasya ca putro 'bhūc chūraḥ śrīmān sudarśanaḥ |

sudarśanasyāgnivarṇaḥ agnivarṇasya śīghragaḥ ||

śīghragasya maruḥ putro maroḥ putraḥ praśuśruvaḥ |

praśuśruvasya putro 'bhūd ambarīṣo mahādyutiḥ ||

ambarīṣasya putro 'bhūn nahuṣaḥ satyavikramaḥ |

nahuṣasya ca nābhāgaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ ||

ajaś ca suvrataś caiva nābhāgasya sutāv ubhau |

ajasyaiva ca dharmātmā rājā daśarathaḥ sutaḥ ||

ശങ്കണന്റെ പുത്രൻ ശൂരനും ശ്രീമാനുമായ സുദർശനൻ; സുദർശനന്റെ പുത്രൻ അഗ്നിവർണൻ, അഗ്നിവർണന്റെ പുത്രൻ ശീഘ്രഗൻ. ശീഘ്രഗന്റെ പുത്രൻ മരു; മരുവിന്റെ പുത്രൻ പ്രശുശ്രുവ; പ്രശുശ്രുവിന്റെ പുത്രൻ മഹാദ്യുതിയുള്ള അംബരീഷൻ. അംബരീഷന്റെ പുത്രൻ സത്യവിക്രമനായ നഹൂഷൻ; നഹൂഷന്റെ പരമധാർമ്മിക പുത്രൻ നാഭാഗൻ. നാഭാഗന് അജനും സുവ്രതനും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാർ; അജന്റെ ധർമ്മാത്മ പുത്രൻ രാജാ ദശരഥൻ ആയിരുന്നു.

शङ्खणस्यof Śaṅkhaṇa
शङ्खणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootशङ्खण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
शूरःbrave
शूरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of सुदर्शनः
श्रीमान्glorious
श्रीमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of सुदर्शनः
सुदर्शनःSudarśana
सुदर्शनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुदर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
सुदर्शनस्यof Sudarśana
सुदर्शनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootसुदर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अग्निवर्णःAgnivarṇa
अग्निवर्णः:
Karta (कर्ता/Subject; implied 'was (son)')
TypeNoun
Rootअग्निवर्ण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('fire-colored'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
अग्निवर्णस्यof Agnivarṇa
अग्निवर्णस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअग्निवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
शीघ्रगःŚīghraga
शीघ्रगः:
Karta (कर्ता/Subject; implied)
TypeNoun
Rootशीघ्रग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपपद-तत्पुरुष: 'one who goes swiftly'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
शीघ्रगस्यof Śīghraga
शीघ्रगस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootशीघ्रग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मरुःMaru
मरुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मरोःof Maru
मरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootमरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (irregular gen. of मरुः)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject; implied)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रशुश्रुवःPraśuśruva
प्रशुश्रुवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रशुश्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
प्रशुश्रुवस्यof Praśuśruva
प्रशुश्रुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootप्रशुश्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
अम्बरीषःAmbarīṣa
अम्बरीषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअम्बरीष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
महाद्युतिःof great splendor
महाद्युतिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + द्युति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('great splendor'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of अम्बरीषः
अम्बरीषस्यof Ambarīṣa
अम्बरीषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअम्बरीष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
नहुषःNahuṣa
नहुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनहुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
सत्यविक्रमःof true prowess
सत्यविक्रमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('true valor'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of नहुषः
नहुषस्यof Nahuṣa
नहुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootनहुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
नाभागःNābhāga
नाभागः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमधार्मिकःsupremely righteous
परमधार्मिकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + धार्मिक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('supremely righteous'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of नाभागः
अजःAja
अजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सुव्रतःSuvrata
सुव्रतः:
Karta (कर्ता/Co-subject)
TypeNoun
Rootसुव्रत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('good vows'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
नाभागस्यof Nābhāga
नाभागस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootनाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुतौtwo sons
सुतौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
उभौboth
उभौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण of सुतौ
अजस्यof Aja
अजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('one whose self is dharma'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of राजा
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दशरथःDaśaratha
दशरथः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition to राजा)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (दश + रथ: 'ten-chariot'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
सुतःson
सुतः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Predicate noun)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicative/appositive: 'son' (implied 'was')

The son of Shankhana was the glorious Sudarshana, father of Agnivarna. Shighraga was the son of Agnivarna whose son was Maru. Maru's son was Prashushruva and to Prashushruva was born splendid Ambarisha. Nahusha of indisputable prowess was the son of Ambarisha whose son was the supremely righteous Nabhaga. Nabhaga had two sons, Aja and Suvrata and Aja's son was the righteous king Dasaratha.

Ś
Śaṅkhaṇa
A
Agnivarṇa
Ś
Śīghraga
M
Maru
A
Ambarīṣa
N
Nahūṣa
N
Nābhāga
A
Aja
D
Daśaratha

FAQs

It frames kingship as a dharmic inheritance: rulers are remembered not only by succession but by righteousness (paramadhārmika, dharmātmā) and truthful valor (satyavikrama).

The speaker traces the dynasty down to Daśaratha to establish the legitimacy and duty-bound continuity that culminates in Rāma.

Rajadharma—righteous rule rooted in truth (satya) and moral conduct (dharma), not merely bloodline.